Bộ trưởng Lương Tam Quang: Bộ Công an chủ trì quản lý an ninh mạng, an ninh dữ liệu

Bộ trưởng Bộ Công an – Đại tướng Lương Tam Quang cho biết với dự án Luật An ninh dữ liệu, việc phân cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu là trụ cột của dự thảo, kiểm soát dữ liệu suốt vòng đời, kiểm soát dữ liệu xuyên biên giới nhằm bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia.

Cuối phiên thảo luận tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI sáng 4/11, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trả lời các vấn đề đại biểu quan tâm về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử và Luật An ninh dữ liệu.

Quản lý an ninh dữ liệu theo cấp độ rủi ro

Với dự án Luật An ninh dữ liệu, Bộ trưởng cho biết việc phân cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu là trụ cột của dự thảo. “Chỉ khi xác định đúng mức độ nguy hại mà dữ liệu có thể gây ra khi bị xâm phạm thì mới đặt ra được nghĩa vụ tương xứng,” ông nói. Theo ông Quang, điều này nhằm tránh bảo vệ dàn trải ở nơi rủi ro thấp nhưng lại bỏ ngỏ ở nơi rủi ro cao.

Dự thảo chia 5 cấp độ rủi ro, tương thích với 5 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng. Nghĩa vụ tăng dần theo cấp độ, tức “rủi ro càng thấp thì thủ tục càng đơn giản”.

• Cấp độ 1: không phát sinh thủ tục dữ liệu.
• Cấp độ 2: chỉ cần phương án bảo vệ rút gọn; miễn đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
• Từ cấp độ 3: phải đánh giá tác động và kiểm toán.
• Cấp độ 4 và 5: phải qua thẩm định, làm chung một hồ sơ với thẩm định an ninh mạng.

Dự thảo Luật xác lập định hướng bảo vệ an ninh dữ liệu xuyên suốt vòng đời, từ khâu thu thập, lưu trữ, xử lý, truyền đưa cho đến khi tiêu hủy; kiểm soát theo cấp độ rủi ro đối với hoạt động chuyển, xử lý dữ liệu xuyên biên giới nhằm bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia.

Bộ trưởng đề nghị Quốc hội cho giữ phương án giao Chính phủ quy định các cấp độ, vì nếu quy định cứng trong luật thì mỗi lần điều chỉnh lại phải sửa luật. Khi soạn nghị định, Chính phủ sẽ đặt bộ tiêu chí định lượng, định tính có thể kiểm chứng để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tự xác định đúng cấp độ, không bị đánh giá vượt mức cần thiết.

Về phân định trách nhiệm giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng đối với thẩm quyền quản lý Nhà nước về an ninh dữ liệu trong hoạt động dân sự, kinh tế của doanh nghiệp, Bộ trưởng Quang cho hay đây không phải là một nội dung mới mà là thể chế hóa Chỉ thị 57 của Ban Bí thư.

Theo đó, Bộ Công an chủ trì quản lý Nhà nước về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu; Bộ Quốc phòng chủ trì quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quân sự và cơ yếu thuộc phạm vi của Bộ Quốc phòng. Điều này bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính và thống nhất với mô hình trong Luật An ninh mạng 2025.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay tiêu chí phân định là theo tính chất của dữ liệu. Theo đó, quy định trong dự thảo Luật không làm thay đổi quyền trách nhiệm của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong bảo đảm an ninh dữ liệu.

Tài khoản ngân hàng, ví điện tử phải xác thực, liên kết với danh tính điện tử quốc gia

Với Luật Định danh và xác thực điện tử, Điều 7 và Điều 8 của dự thảo xác định các nhóm được định danh điện tử gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân; địa điểm quốc gia; đối tượng có thông tin thuộc dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng; sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao và đối tượng thuộc bí mật nhà nước; các nhóm còn lại do tổ chức cung cấp dịch vụ đủ điều kiện thực hiện khi có nhu cầu.

Về quyền riêng tư, Bộ trưởng cho biết dự thảo có nhiều lớp bảo vệ: chỉ thu thập dữ liệu ở mức tối thiểu và phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, không đồng bộ nội dung giao dịch, không chia sẻ kết quả xác thực ra ngoài phạm vi được phép.

Khoản 5 Điều 23 dự thảo quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân dùng tài khoản giao dịch điện tử trực tuyến trong một số lĩnh vực phải xác thực với danh tính điện tử quốc gia và liên kết tài khoản với danh tính đó. Cơ chế này nhằm phòng ngừa giả mạo danh tính trên môi trường mạng.

Các lĩnh vực này gồm chứng khoán, ngân hàng, trung gian thanh toán, ví điện tử, tài sản mã hóa, viễn thông, bưu chính, thương mại điện tử, khám bệnh, chữa bệnh, trò chơi điện tử trực tuyến và dịch vụ đăng ký, cho thuê, sử dụng tên miền. Quy định còn áp dụng với các lĩnh vực khác có rủi ro cao hoặc phát sinh nghĩa vụ pháp lý quan trọng. Dự thảo giao các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ quy định cụ thể giao dịch nào trong ngành mình thuộc diện này.

Ông Quang lưu ý việc liên kết tài khoản cũng phải theo các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân nêu trên: không đồng bộ nội dung giao dịch, không chia sẻ kết quả xác thực ngoài phạm vi cho phép.

Trong quy định hiện hành, Nghị định 320/2026/NĐ-CP của Chính phủ, sửa đổi Nghị định 69/2024/NĐ-CP và có hiệu lực từ 28/9/2026, đã yêu cầu tài khoản giao dịch điện tử trên nền tảng số ở 12 lĩnh vực phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử. Đó là giáo dục, bình dân học vụ số, chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử, kinh doanh vận tải, kinh doanh du lịch, kinh doanh dược, khám bệnh, chữa bệnh và mạng xã hội.

 Bộ trưởng Bộ Công an cho biết với dự Luật An ninh dữ liệu và dự Luật Định danh và xác thực điện tử, cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại tiếp thu ý kiến đại biểu, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi hoàn thiện dự thảo.

Xem thêm: