1 ly rượu mỗi ngày: Không mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể nào

Trong gần 30 năm qua, nhiều người, bao gồm cả công chúng, giới truyền thông và không ít chuyên gia y tế, đã tin rằng uống 1–2 ly rượu mỗi ngày có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe của người trưởng thành.

Quan điểm cho rằng uống một ly rượu tốt cho sức khỏe từng được củng cố bởi nhiều nghiên cứu quan sát cũng như khái niệm nổi tiếng “nghịch lý nước Pháp” – hiện tượng người Pháp có tỷ lệ mắc bệnh tim thấp dù chế độ ăn chứa nhiều chất béo.

Một nghiên cứu quy mô lớn do Chính phủ Mỹ đặt hàng, công bố mới đây trên Journal of Studies on Alcohol and Drugs, kết luận rằng không có bằng chứng nào cho thấy việc uống rượu ở mức độ thấp mang lại lợi ích sức khỏe tổng thể. Thay vào đó, nguy cơ mắc bệnh và tử vong bắt đầu tăng ngay từ những mức tiêu thụ vốn trước đây được xem là “uống điều độ”.

Vì sao nhận thức cũ tồn tại suốt nhiều năm?

Quan niệm rượu có lợi chủ yếu dựa trên các nghiên cứu quan sát. Những nghiên cứu này ghi nhận rằng người uống rượu với lượng vừa phải thường sống lâu hơn hoặc ít mắc bệnh tim hơn người không uống.

Nhưng mối liên hệ không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả.

Khi điều tra, các nhà khoa học nhận ra rằng nhóm “không uống rượu” trong nhiều nghiên cứu cũ bao gồm cả những người từng uống nhưng đã bỏ vì mắc bệnh hoặc sức khỏe kém.

Bên cạnh đó, người “uống rượu điều độ” thường có nhiều đặc điểm khác giúp cải thiện sức khỏe. Họ có xu hướng có thu nhập cao hơn, chế độ dinh dưỡng tốt hơn, tập thể dục thường xuyên hơn, ít hút thuốc hơn và tiếp cận dịch vụ y tế tốt hơn. Nếu không loại bỏ đầy đủ các yếu tố này, rất dễ nhầm tưởng lợi ích xuất phát từ rượu thay vì từ lối sống.

Chính vì vậy, nghiên cứu mới đã sử dụng phương pháp khác: lấy người chưa bao giờ uống rượu làm nhóm đối chứng và mô hình hóa riêng nguy cơ của từng bệnh có bằng chứng liên quan trực tiếp đến rượu, thay vì chỉ so sánh tỷ lệ tử vong chung như trước đây.

Nghiên cứu mới được thực hiện như thế nào?

Thay vì theo dõi một nhóm người trong nhiều năm, nhóm nghiên cứu đã kết hợp nhiều nguồn dữ liệu quốc gia của Mỹ, bao gồm:

• Điều tra về mức tiêu thụ rượu trong dân số.
• Dữ liệu tử vong của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC).
• Dữ liệu bệnh tật của Viện đánh giá và đo lường sức khỏe (IHME).
• Các tổng quan hệ thống và phân tích gộp về mối liên quan giữa rượu với từng bệnh cụ thể.

Sau đó, các nhà nghiên cứu xây dựng mô hình ước tính nguy cơ mắc bệnh và tử vong suốt cuộc đời theo từng mức tiêu thụ rượu trung bình mỗi tuần, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của kiểu uống rượu, chẳng hạn uống nhiều trong một lần hay uống rải đều.

Không còn thấy lợi ích sức khỏe ở mức uống thấp

Kết quả cho thấy không có lợi ích sức khỏe tổng thể ở mức tiêu thụ thấp.

Nhóm nghiên cứu không quan sát được tác dụng bảo vệ có ý nghĩa thống kê đối với nguy cơ tử vong ở những người uống ít rượu. Ngược lại, khi lượng tiêu thụ tăng lên, nguy cơ mắc bệnh và tử vong tăng dần.

Theo mô hình của nghiên cứu:

• Nam giới uống trên khoảng 6,5 ly mỗi tuần đã vượt ngưỡng nguy cơ tử vong do rượu là 1 trên 1.000 người trong suốt cuộc đời.
• Ở nữ giới, ngưỡng này xuất hiện khi uống khoảng 7 ly mỗi tuần.
• Khi lượng tiêu thụ vượt 8,5 ly mỗi tuần, nguy cơ tăng lên khoảng 1 trên 100 người ở cả hai giới.
• Nam giới uống 14 ly mỗi tuần – đúng bằng giới hạn trên trong Hướng dẫn Dinh dưỡng Mỹ trước đây – có nguy cơ tử vong do rượu khoảng 1 trên 25 người, tương đương gần 4%.

Những bệnh nào chịu ảnh hưởng?

Rượu liên quan đến nhiều nhóm bệnh khác nhau.

Ung thư

Nguy cơ tăng được ghi nhận ở nhiều loại ung thư như:

• Ung thư khoang miệng.
• Ung thư hầu.
• Ung thư thanh quản.
• Ung thư thực quản.
• Ung thư gan.
• Ung thư đại trực tràng.
• Ung thư vú.

Ở phụ nữ sau mãn kinh, nguy cơ ung thư vú tăng dần theo lượng rượu tiêu thụ. Ngay cả mức uống thấp cũng không được chứng minh là hoàn toàn an toàn.

Tim mạch

Một số nghiên cứu trước đây từng cho rằng uống ít rượu giúp giảm nguy cơ bệnh mạch vành. Tuy nhiên, khi xem xét toàn bộ các bệnh tim mạch cùng lúc, lợi ích này không đủ để bù lại các tác hại khác.

Ngoài ra, lượng rượu cao hơn làm tăng nguy cơ:

• Tăng huyết áp.
• Rung nhĩ.
• Đột quỵ xuất huyết.
• Bệnh cơ tim do rượu.

Tổng thể, nguy cơ tim mạch không còn cho thấy hiệu ứng bảo vệ rõ ràng như từng được tin tưởng.

Bệnh gan

Đây là nhóm bệnh chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.

Khi lượng rượu tăng lên, nguy cơ xơ gan và các bệnh gan mạn tính tăng nhanh, đặc biệt ở nữ giới. Với cùng mức tiêu thụ, phụ nữ thường có nguy cơ tổn thương gan cao hơn nam giới.

Chấn thương và tai nạn

Không chỉ tổng lượng rượu, cách uống cũng rất quan trọng.

Các bằng chứng tổng hợp cho thấy uống nhiều trong một lần làm tăng mạnh nguy cơ:

• Tai nạn giao thông.
• Té ngã.
• Chấn thương ngoài ý muốn.
• Bạo lực.
• Tự sát.

Ngay cả khi lượng rượu trung bình mỗi tuần không quá cao, những đợt uống say vẫn làm nguy cơ tăng đáng kể.

Người trẻ chịu tác động rõ hơn

Một phát hiện đáng chú ý là ở người dưới 40 tuổi, nghiên cứu không ghi nhận bất kỳ lợi ích sức khỏe nào của rượu, ngay cả ở mức tiêu thụ thấp.

Trong nhóm tuổi này, phần lớn các ca tử vong liên quan đến rượu không phải do bệnh mạn tính mà đến từ tai nạn giao thông, chấn thương và các hành vi nguy cơ khác. Điều này khiến tác hại của rượu xuất hiện sớm hơn so với người lớn tuổi.

Khuyến cáo có thể sẽ thay đổi

Nghiên cứu không đưa ra khuyến cáo cấm hoàn toàn việc uống rượu. Tuy nhiên, kết quả cho thấy nếu xét riêng dưới góc độ sức khỏe, không có bằng chứng cho thấy bắt đầu uống rượu sẽ mang lại lợi ích.

Ngược lại, khi lượng tiêu thụ tăng lên, nguy cơ bệnh tật cũng tăng theo. Điều này đồng nghĩa với việc nếu một người không uống rượu thì không có lý do sức khỏe nào để bắt đầu uống.

Đối với những người đang uống, việc giảm lượng tiêu thụ hoặc hạn chế các lần uống say có thể giúp giảm nguy cơ lâu dài.

Trên cơ sở các kết quả mới, nhóm nghiên cứu cho rằng Hướng dẫn Dinh dưỡng của Mỹ nên điều chỉnh khuyến cáo đối với người trưởng thành đang uống rượu xuống không quá 1 đơn vị cồn mỗi ngày cho cả nam và nữ, thay vì cho phép nam giới uống tối đa hai đơn vị như trước đây.