Ăn thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến phát triển các vùng não ở trẻ nhỏ

Mỗi khi lượng thực phẩm siêu chế biến (UPF) tiêu thụ tích lũy tăng thêm 10%, kích thước các vùng não dưới vỏ có liên quan giảm gần 2%.

Theo một nghiên cứu mới, cứ mỗi 10% lượng calo hằng ngày của trẻ đến từ các loại thực phẩm như gà viên chiên, ngũ cốc có đường và đồ ăn nhẹ đóng gói thì có liên quan đến sự suy giảm có thể đo được ở một số vùng não liên quan đến cảm xúc và động lực—ngay cả trước khi trẻ bắt đầu đi học mẫu giáo.

Các nhà nghiên cứu tại Bệnh viện trẻ em Los Angeles đã theo dõi 144 trẻ em người Mỹ gốc Latin từ khi còn nhỏ cho đến 6 tuổi. Họ đánh giá lượng thực phẩm siêu chế biến (UPF) mà trẻ tiêu thụ ở các thời điểm 6, 12, 24 và 72 tháng tuổi, đồng thời chụp MRI não khi trẻ 6 tuổi.

Họ phát hiện rằng mỗi khi lượng UPF tiêu thụ tích lũy tăng thêm 10%, kích thước của các vùng não dưới vỏ giảm gần 2%, bao gồm hạch hạnh nhân và đồi thị —những vùng não có vai trò trong hệ thống phần thưởng, cảm xúc và động lực.

Nếu chế độ ăn của trẻ thay đổi mạnh hơn—chẳng hạn, 30% hoặc 40% lượng thức ăn trong chế độ ăn được thay thế bằng đồ ăn nhẹ chế biến sẵn—thì mức giảm thể tích não dự kiến có thể tăng lên đáng kể.

Kết quả các bài kiểm tra về ngôn ngữ, kỹ năng vận động, trí nhớ, tốc độ xử lý thông tin và khả năng chú ý không cho thấy sự khác biệt có thể đo lường được, ngay cả khi cấu trúc não đã có những thay đổi. Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí dinh dưỡng lâm sàng Hoa Kỳ là một nghiên cứu quan sát, nghĩa là nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên quan chứ không chứng minh rằng UPF trực tiếp gây ra những thay đổi về cấu trúc não. Các nhà nghiên cứu cũng đặc biệt thận trọng khi đưa ra kết luận này.

“Ngay cả khi không có sự khác biệt về khả năng nhận thức, chúng tôi vẫn nhận thấy những thay đổi có thể đo lường được trong cấu trúc não”, tác giả chính của nghiên cứu, Michael I. Goran, giám đốc chương trình Dinh dưỡng và Béo phì tại bệnh viện trẻ em Los Angeles, cho biết trong một thông cáo báo chí. Ông nói thêm rằng những gì trẻ ăn trong giai đoạn đầu đời “có thể định hình sự phát triển của não theo những cách mà chúng ta mới bắt đầu hiểu”.

Lindsay Malone, chuyên gia dinh dưỡng và là giáo sư tại Khoa Dinh dưỡng thuộc Trường Y, Case Western Reserve University, người không tham gia nghiên cứu, nói với The Epoch Times rằng nghiên cứu này “tiếp tục củng cố một điều mà chúng ta đã biết từ lâu: dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, sự phát triển não bộ, khả năng học tập và sức khỏe tổng thể của trẻ.”

Trẻ mới biết đi và trẻ trong độ tuổi đi học hiện nay nhận hơn 60% lượng calo hằng ngày từ thực phẩm siêu chế biến (UPF). Tại Hoa Kỳ, trẻ từ 1 đến 5 tuổi nhận hơn một nửa lượng năng lượng từ những sản phẩm này. Các chuyên gia từ lâu đã cảnh báo rằng UPF làm tăng nguy cơ tiểu đường, béo phì và bệnh tim trong tương lai ở trẻ em; nghiên cứu này bổ sung một khía cạnh mới khi cho thấy UPF có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của chính bộ não.

Thế nào được xem là thực phẩm siêu chế biến?

Thực phẩm siêu chế biến là những sản phẩm công nghiệp được làm từ các nguyên liệu tinh chế và chất phụ gia, được thiết kế để thuận tiện khi sử dụng và có thời hạn bảo quản dài. Chúng thường chứa rất ít hoặc không chứa thực phẩm nguyên dạng, đồng thời thường có chất tạo ngọt, hương liệu, chất nhũ hóa hoặc các thành phần mỹ phẩm khác. Các ví dụ phổ biến bao gồm một số loại thức ăn nhanh, thực phẩm đông lạnh, bánh nướng, thịt nguội và các sản phẩm từ sữa.

Giai đoạn thời thơ ấu được xem là thời kỳ quan trọng đối với sự phát triển của não do tính đàn hồi thần kinh cao—tức là khả năng não bộ tái tổ chức các kết nối thần kinh. Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng chất lượng chế độ ăn trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh.

Diana Cusa, chuyên gia dinh dưỡng đồng thời là chuyên gia về chăm sóc và giáo dục bệnh tiểu đường tại Northwell Health ở New York, người không tham gia nghiên cứu, cho biết chế độ ăn giàu chất dinh dưỡng rất quan trọng để hỗ trợ sự phát triển não bộ và chức năng nhận thức.

Điều này có nghĩa là cần đảm bảo trẻ được cung cấp đủ axit béo omega-3, sắt, choline, các vitamin nhóm B và chất chống oxy hóa.

Những phát hiện mới này bổ sung cho các nghiên cứu trước đây ở người trưởng thành, trong đó lượng UPF tiêu thụ cao hơn có liên quan đến thể tích não thấp hơn và suy giảm nhận thức, bao gồm khả năng chú ý và trí nhớ. Những kết quả đó đã thúc đẩy các nhà khoa học tìm hiểu liệu những tác động tương tự có xảy ra ở trẻ em hay không.

Goran cho biết cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ cơ chế đằng sau những thay đổi mà nhóm của ông quan sát được. “Chúng ta vẫn còn rất nhiều điều cần tìm hiểu về cách chế độ ăn trong giai đoạn đầu đời ảnh hưởng đến bộ não đang phát triển”, ông nói. “Việc xác định các cơ chế tiềm ẩn sẽ rất quan trọng để hiểu những phát hiện này có ý nghĩa như thế nào đối với sức khỏe lâu dài”.

Tiếp theo, nhóm nghiên cứu dự định tìm hiểu những giai đoạn phát triển nào có thể nhạy cảm nhất với chế độ ăn uống, đồng thời nghiên cứu các con đường sinh học liên quan.

UPF có thể gây ra những thay đổi trong cấu trúc não do dẫn đến tình trạng viêm và thiếu hụt chất dinh dưỡng trong những giai đoạn phát triển quan trọng. Khi các nhà khoa học nói rằng não “bị thu nhỏ”, không có nghĩa là các tế bào não ngay lập tức bị chết đi. Thay vào đó, điều này có nghĩa là mật độ tế bào não thấp hơn, số lượng kết nối giữa các tế bào ít hơn và môi trường bên trong một số vùng sâu của não có những thay đổi.

Cha mẹ có thể giảm lượng UPF như thế nào?

Cusa cho biết những thay đổi hiệu quả nhất thường xảy ra khi cha mẹ làm gương cho con, đồng thời việc giảm UPF mang lại lợi ích cho cả gia đình chứ không chỉ cho trẻ. Bà đưa ra một số khuyến nghị thực tế sau:

• Nấu ăn tại nhà nhiều hơn: Ưu tiên các nguyên liệu nguyên chất, chưa qua chế biến như trái cây, rau củ, ngũ cốc, protein và các sản phẩm từ sữa.
• Cho trẻ tham gia chuẩn bị thức ăn: Khuyến khích trẻ tham gia đi mua thực phẩm, chuẩn bị nguyên liệu và nấu ăn.
• Mua sắm có chiến lược: Mua thực phẩm ở khu vực xung quanh của siêu thị, nơi thường tập trung nhiều loại thực phẩm ít qua chế biến nhất. Đọc danh sách thành phần và lựa chọn những sản phẩm có danh sách thành phần ngắn, gồm những thành phần dễ nhận biết.
• Kiểm tra danh sách thành phần: Tránh các sản phẩm chứa siro ngô hàm lượng fructose cao, siro ngô, đường bổ sung, dầu hydro hóa một phần (chất béo chuyển hóa), phẩm màu nhân tạo, hương liệu nhân tạo và chất tạo ngọt nhân tạo, cũng như nhiều chất phụ gia hóa học có tên khó đọc.
• Chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ: Có thể lựa chọn những món như táo cắt lát ăn cùng bơ đậu phộng, cà rốt với hummus, trứng luộc chín, phô mai ăn cùng bánh quy làm từ ngũ cốc nguyên hạt, sữa chua nguyên chất với quả mọng và một nắm các loại hạt.
• Chọn nước lọc làm đồ uống chính: Hãy sử dụng nước lọc làm đồ uống chủ yếu và hạn chế các loại đồ uống có đường.

Malone nhấn mạnh rằng điều này không có nghĩa là cha mẹ phải cố gắng đạt đến sự hoàn hảo.

“Hầu hết trẻ em đôi khi vẫn sẽ ăn thực phẩm siêu chế biến, điều đó không sao cả”. Bà nói. 

Bà cũng khuyến khích các gia đình tập trung vào tính nhất quán.

Malone nói thêm: “Nếu phần lớn các bữa ăn đều có trái cây, rau củ, protein chất lượng cao, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo lành mạnh, bạn đang xây dựng một nền tảng dinh dưỡng vững chắc cho sự phát triển của trẻ, đồng thời vẫn dành chỗ cho bánh sinh nhật, những buổi ăn pizza và các món ăn yêu thích khác”.

Theo The Epoch Times

Liên Hoa biên dịch