Nhà điêu khắc Cao Sân bị kết án 3 năm tù vì các tác phẩm châm biếm Mao Trạch Đông

Nhà điêu khắc nổi tiếng Cao Sân, người bị bắt khi về Trung Quốc thăm gia đình vào tháng 8/2024, đã bị Tòa án thành phố Tam Hà, tỉnh Hà Bắc tuyên phạt 3 năm tù với cáo buộc “xâm phạm danh dự, vinh dự của anh hùng liệt sĩ”. Bản án được tuyên vào sáng 25/8; thời hạn chấp hành án kéo dài đến ngày 25/8/2027.

Theo Mạng lưới Bảo vệ Nhân quyền Trung Quốc, nhà chức trách cho phép người anh thứ ba và em trai thứ năm của ông dự phiên tòa, nhưng từ chối đại diện Đại sứ quán Mỹ tham dự.

Bị bắt khi về thăm gia đình

Ngày 26/8/2024, ông Cao Sân cùng vợ và con trai trở về Trung Quốc thăm gia đình thì bị tạm giữ hình sự với cáo buộc “nghi ngờ xâm phạm danh dự, vinh dự của anh hùng liệt sĩ”. Sau đó ông bị phê chuẩn bắt giữ và truy tố.

Đơn xin bảo lãnh tại ngoại của luật sư trong vụ án bị bác vào ngày 14/12/2025. Ngày 30/3/2026, Tòa án Tam Hà bí mật xét xử vụ án, không cho gia đình dự khán và không tuyên án trong ngày.

Vợ con bị cấm xuất cảnh

Vợ ông Cao Sân hiện vẫn bị hạn chế xuất cảnh. Nhà chức trách viện dẫn lý do liên quan đến “an ninh quốc gia” để không cho bà rời Trung Quốc, đồng thời được cho là đã yêu cầu bà không trao đổi với truyền thông về việc chồng bị giam giữ.

Ông Cao Sân và vợ đều là công dân Trung Quốc, đồng thời có thẻ thường trú nhân Mỹ. Con trai 7 tuổi của họ là công dân Mỹ nhưng vẫn chưa thể trở về New York để đi học.

Cao Sân là ai?

Ông Cao Sân sinh ngày 10/5/1956 tại thành phố Tế Nam, tỉnh Sơn Đông; ông là nhà điêu khắc nổi tiếng của Trung Quốc, học giả sống tại Mỹ và nhân vật bất đồng chính kiến.

Từ năm 1985, hai anh em Cao Sân và Cao Cường hoạt động trong các lĩnh vực hội họa, sắp đặt, trình diễn, nhiếp ảnh và viết lách. Họ cùng sáng tạo nhiều tác phẩm điêu khắc Mao Trạch Đông gây tranh cãi. Sau khi ông Cao Sân bị bắt, giới chức Trung Quốc đã tịch thu 118 tác phẩm, gồm điêu khắc, tranh và ảnh, từ xưởng làm việc của ông.

Nhà chức trách cáo buộc một số tác phẩm của anh em họ Cao vi phạm quy định về xâm phạm danh dự, vinh dự của anh hùng liệt sĩ. Các tác phẩm bị nhắc đến gồm loạt tác phẩm “Mao Tiểu thư”, tượng bán thân Mao Trạch Đông có đặc điểm sinh học nữ; “Xử bắn Chúa Kitô”, mô tả một nhóm người trông giống Mao Trạch Đông chĩa súng vào Chúa Giêsu; và “Mao quỳ gối sám hối”, mô tả Mao Trạch Đông quỳ, tay phải đặt lên ngực với biểu cảm hối lỗi.

Ông Cao Sân (trái) và bức tượng “Mao quỳ gối sám hối”. (Nguồn: @Suyutong / X)

Tranh cãi về bản án

Ông Cao Cường và nhiều người ủng hộ cho rằng sáng tạo nghệ thuật không phải là tội phạm, và không ai nên bị trừng phạt chỉ vì tác phẩm hoặc quan điểm cá nhân của mình.

Sau khi ông Cao Sân bị bắt, nhà văn Mã Kiến, hiện sống tại Anh, đã phát động chiến dịch ký tên toàn cầu kêu gọi trả tự do ngay cho ông. Hoạt động này đã nhận được sự ủng hộ của gần 200 nhà văn và nghệ sĩ.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế nhận định việc truy tố ông Cao Sân xâm phạm quyền tự do biểu đạt. Họ cũng nêu vấn đề luật hình sự liên quan chỉ có hiệu lực từ năm 2021, trong khi các tác phẩm làm căn cứ truy tố được sáng tác từ năm 2005 đến 2009.

Nhà văn Liêu Diệc Vũ hiện sống tại Đức, trước đó đã kêu gọi trên Facebook rằng các nghệ sĩ, nhà văn bất đồng chính kiến và những người tương tự không nên nuôi bất kỳ hy vọng may mắn nào mà trở về Trung Quốc.