Bác sĩ khuyến cáo: Những người có thể trạng này nên hạn chế ăn tỏi

Tỏi từ trước đến nay được xem là thực phẩm có tác dụng kháng khuẩn, phòng chống ung thư, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, Trung y cho rằng mặc dù tỏi có tác dụng nhất định trong việc bảo vệ sức khỏe, nhưng không phải người có thể chất nào cũng thích hợp ăn, ngoài việc làm tình trạng khô miệng, khô lưỡi nghiêm trọng hơn, thậm chí còn ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.

Ngày 16/9, liên quan đến tỏi, bác sĩ Trung y La Bội Lâm đã đăng bài trên trang Facebook để chia sẻ một trường hợp lâm sàng. Một số người sau khi ăn tỏi, ớt, tiêu và những thực phẩm cay thơm có tính kích thích khác có thể bị khô miệng, khô lưỡi nghiêm trọng hơn, thậm chí vì vậy mà ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.

Bác sĩ Lâm cho biết, bà có một bệnh nhân 77 tuổi, sau tuổi 50 xuất hiện tình trạng khô miệng, khô lưỡi, cả ngày lẫn đêm đều cảm thấy khô miệng. Ban đêm khi ngủ, người này sẽ vì khô miệng mà tỉnh dậy uống nước 3 đến 4 lần, nhưng sau khi kiểm tra tại khoa Miễn dịch – Thấp khớp, không phát hiện các vấn đề tự miễn như hội chứng Sjögren (bệnh lý tự miễn dịch làm giảm tiết nước bọt, gây khô miệng.) Nếu buổi tối ăn tỏi, ớt hoặc tiêu thì đêm đó tình trạng khô miệng, khô lưỡi càng nghiêm trọng đến mức không thể ngủ được; biểu hiện ở lưỡi là lưỡi đỏ, ít rêu, bề mặt lưỡi có vết nứt.

Bác sĩ Lâm giải thích, Trung y cho rằng những triệu chứng này thuộc “chứng táo”, “táo độc”, nguyên nhân phát sinh là âm tân hao tổn, táo nhiệt nội sinh. Phần nhiều có liên quan đến tình trạng can thận âm hư ở người cao tuổi, chức năng vận hóa của tỳ vị thất thường dẫn đến sự phân bố tân dịch bất thường.

Bác sĩ Lâm cho biết, bà sử dụng Cam Lộ Ẩm để dưỡng âm nhuận táo, thanh nhiệt giải độc. Sinh địa, thục địa dùng để bổ dưỡng thận âm; thiên đông, mạch đông có thể thanh phế sinh tân, phối hợp thạch hộc, ngọc trúc để tăng cường dưỡng âm, thêm hoàng cầm, nhân trần để thanh phục hỏa trong vị, hóa giải khí “táo độc”, cải thiện mức độ khô miệng. Bà cũng dặn bệnh nhân phải kiêng các loại gia vị có mùi nồng, các loại cay thơm có tính táo nhiệt.

Tuy nhiên, bệnh nhân này cảm thấy khó xử, bởi những loại gia vị kích thích như ớt và tiêu có thể không ăn, nhưng gần như ngày nào khi nấu ăn cũng cho tỏi vào để tăng hương vị và khử mùi tanh. Hơn nữa, tỏi rõ ràng là thực phẩm có lợi cho sức khỏe, tại sao lại không thể ăn?

Về vấn đề này, Bác sĩ Lâm chỉ ra rằng tỏi có lợi cho sức khỏe chủ yếu là do thành phần allicin, có tác dụng điều hòa miễn dịch và kháng khuẩn. Tuy nhiên, sau khi đập dập tỏi cần để yên thì mới có thể giúp alliinase trong tỏi xúc tác đầy đủ, làm tăng nồng độ allicin. Khi tế bào tỏi sống bị phá vỡ, alliin dưới tác dụng của alliinase sẽ chuyển hóa thành allicin, đồng thời chuyển thành chất có khả năng chống oxy hóa tự nhiên và kháng khuẩn rõ rệt. Các nghiên cứu hiện nay chứng minh rằng, ăn tỏi với lượng vừa phải trong thời gian dài có thể giúp giãn mạch máu, thúc đẩy tuần hoàn máu, hỗ trợ điều hòa huyết áp và cholesterol toàn phần.

Tuy nhiên, khi ăn tỏi có những điều cần lưu ý.Bác sĩ Lâm cho biết, allicin không chịu được nhiệt, enzyme sẽ mất hoạt tính ở nhiệt độ cao trên 60°C. Vì vậy, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nếu dùng tỏi để nấu ăn thì tốt nhất nên cho vào trước khi nhấc món ăn khỏi bếp, hoặc chọn ăn sống để giữ lại allicin nguyên vẹn. Tuy nhiên, nhiều người cũng vì ăn tỏi sống mà xuất hiện tình trạng khô miệng, khô họng hoặc đau dạ dày, khó chịu.

Vậy những người nào không thích hợp ăn tỏi? La Bội Lâm cho biết, tỏi có vị nồng, những người âm hư hỏa vượng, cũng như người mắc các bệnh về mắt, lưỡi, họng, răng miệng và hôi nách đều không thích hợp ăn. Trung y cho rằng, những thứ cực hôi hoặc cực thơm đều có thể thông khiếu, nhưng ăn nhiều lại sinh đàm động hỏa, tán khí hao huyết, hại mắt, làm tinh thần mê muội. Theo kinh nghiệm của bản thân bà, ăn trực tiếp tỏi sống sẽ bị đau dạ dày, nhưng nếu ăn canh gà nấu tỏi hoặc tỏi đen thì không.

Bác sĩ Lâm giải thích, do tỏi có tính cay ấm, phát tán, nếu ăn sống sẽ kích thích tương đối mạnh đối với niêm mạc đường tiêu hóa. Vì vậy, đối với người bị loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản hoặc đang dùng thuốc chống đông máu, hay những người giống bệnh nhân nói trên, thuộc thể chất “chứng táo”, “táo độc” với tình trạng âm tân hao tổn, táo nhiệt nội sinh, khuyến nghị nên ăn với lượng ít hoặc chủ yếu ăn tỏi đã nấu chín hoàn toàn để giảm kích thích đối với niêm mạc miệng và dạ dày.

Cuối cùng, xin giới thiệu một công thức “canh gà nấu tỏi” dễ làm và dễ uống để mọi người tự tay nấu và thưởng thức.

Nguyên liệu: 200g thịt gà miếng nhỏ, 70g tép tỏi, 600ml nước.

Gia vị: 40ml rượu gạo dùng để nấu ăn, 1/2 thìa cà phê muối, 1/4 thìa cà phê bột tinh chất gà.

Cách nấu: Dùng dầu nóng chiên tép tỏi đến khi có màu vàng, sau đó vớt ra để ráo dầu; cho thịt gà và tép tỏi đã chiên vào nước sôi chần qua, vớt ra, rửa sạch rồi cho vào nồi, tiếp đó đổ nước và rượu gạo dùng để nấu ăn vào, cuối cùng trộn đều; đặt cả nồi vào nồi cơm điện, cho 1 cốc nước vào nồi ngoài rồi nhấn công tắc. Sau khi nấu xong, thêm muối và bột tinh chất gà để nêm nếm là được.