Tác hại đến tim mạch khi làm ca đêm và cách hạn chế

Làm ca đêm có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim khoảng 10%, theo một nghiên cứu lớn từ Anh quốc. Tuy nhiên, người làm ca đêm ăn nhiều chất xơ (rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt…) có xu hướng giảm bớt phần rủi ro này. Chế độ ăn có thể không xoá hết tác động của việc đảo lộn nhịp sinh học, nhưng rõ ràng nó không phải yếu tố phụ.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ hơn 220.000 người tham gia trong cơ sở dữ liệu y sinh học lớn của Anh là UK Biobank. Những người này được theo dõi trong trung bình hơn 12 năm.

Người làm ca đêm có nguy cơ tim mạch cao hơn

Kết quả cho thấy: những người thường xuyên làm ca đêm có nguy cơ mắc bệnh mạch vành cao hơn khoảng 10% so với người làm việc giờ hành chính.

Bệnh mạch vành là tình trạng các động mạch nuôi tim bị hẹp hoặc tắc do mảng xơ vữa. Đây là nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim.

Trong khi đó, những người chỉ thỉnh thoảng làm ca đêm không có sự khác biệt rõ ràng so với người làm ban ngày.

Vì sao làm ca đêm có thể ảnh hưởng đến tim?

• Cơ thể con người có “đồng hồ sinh học” hoạt động theo chu kỳ ngày – đêm.
• Làm việc ban đêm làm đảo lộn nhịp sinh học này.
• Rối loạn giấc ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến huyết áp, đường huyết, cholesterol và tình trạng viêm trong cơ thể.

Những yếu tố này đều liên quan trực tiếp đến nguy cơ bệnh tim.

Ăn nhiều chất xơ có thể giúp giảm rủi ro

Điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là vai trò của chất xơ.

Những người ăn nhiều chất xơ hơn (từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu…) có nguy cơ bệnh mạch vành thấp hơn. Điều này phù hợp với nhiều nghiên cứu trước đây.

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là: ở nhóm làm ca đêm, ăn nhiều chất xơ dường như giúp giảm bớt phần chênh lệch nguy cơ so với người làm ban ngày.

Nói cách khác, dù làm ca đêm có thể làm tăng rủi ro tim mạch, nhưng chế độ ăn giàu chất xơ có thể giúp “đỡ” phần nào tác động đó.

Chất xơ có lợi cho tim vì:

• Giúp giảm cholesterol xấu.
• Ổn định đường huyết.
• Hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột.
• Giảm phản ứng viêm trong cơ thể.

Đối với người làm ca đêm – vốn dễ rối loạn chuyển hóa – những tác động này có thể đặc biệt quan trọng.

Cần hiểu đúng về kết quả

Đây là nghiên cứu quan sát. Điều đó có nghĩa là:

• Nó chỉ cho thấy mối liên hệ, không chứng minh chắc chắn nguyên nhân – kết quả.
• Có thể còn những yếu tố khác ảnh hưởng mà nghiên cứu chưa đo lường hết.

Ngoài ra, thông tin về chế độ ăn chỉ được ghi nhận tại thời điểm ban đầu, không phản ánh thay đổi trong nhiều năm sau đó.

Tuy vậy, với số lượng người tham gia rất lớn và thời gian theo dõi dài, kết quả vẫn có giá trị tham khảo đáng kể.

Người làm ca đêm nên làm gì?

Nghiên cứu này không đưa ra khuyến cáo chính thức, nhưng từ kết quả có thể rút ra một số điểm thực tế:

• Làm ca đêm thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim.
• Chế độ ăn giàu chất xơ có liên quan đến nguy cơ thấp hơn.
• Giảm thịt chế biến sẵn có thể có lợi cho tim mạch nói chung.
• Giấc ngủ và quản lý nhịp sinh học vẫn là yếu tố nền tảng.

Trong bối cảnh nhiều ngành nghề buộc phải duy trì ca đêm – như y tế, sản xuất, vận tải, dịch vụ – việc chú ý đến dinh dưỡng có thể là một trong những cách khả thi để giảm rủi ro dài hạn.

Kết luận của nghiên cứu cho thấy: không chỉ giờ làm việc, mà cả cách ăn uống cũng đóng vai trò trong sức khỏe tim mạch. Với người làm ca đêm, lựa chọn thực phẩm phù hợp có thể là yếu tố đáng cân nhắc trong bảo vệ tim mạch về lâu dài.