Buồn ngủ sau ăn – Bác sĩ Trung y chỉ ra nguyên nhân

Bạn có cảm thấy buồn ngủ ngay sau khi ăn không? Cảm giác này thường được gọi là “hôn mê sau ăn”, đôi khi được cho là do tuổi tác hoặc ăn quá nhiều tinh bột. Nhưng thực tế có nhiều yếu tố kết hợp gây ra tình trạng mệt mỏi sau khi ăn.

Bác sĩ Lee Chia-ling, Giám đốc Phòng khám Trung y Aroma, cho biết trong chương trình “Health 1+1” của NTD, một kênh truyền thông cùng hệ thống với The Epoch Times, rằng cảm giác buồn ngủ sau khi ăn có thể là dấu hiệu cảnh báo chức năng tỳ vị (Lá lách và dạ dày) suy yếu. Thay vì áp dụng chế độ ăn cực kỳ ít tinh bột hoặc phụ thuộc vào bột protein, bác sĩ Lee khuyến nghị trước hết nên bồi bổ tỳ vị.

Trong Trung y, “tỳ vị” không chỉ đề cập đến các cơ quan riêng lẻ mà còn chỉ một hệ thống chức năng hoàn chỉnh, đảm nhiệm quá trình tiêu hóa, hấp thu, vận chuyển và chuyển hóa dưỡng chất. Khi tỳ vị hoạt động bình thường, dưỡng chất được vận chuyển lên đầu, giúp cơ thể cảm thấy tỉnh táo và sảng khoái sau bữa ăn. Ngược lại, khi tỳ vị suy yếu, dưỡng chất không được chuyển hóa đúng cách, từ đó có thể gây chóng mặt, mệt mỏi và tình trạng đầu óc mơ màng.

Các dạng buồn ngủ sau khi ăn

Theo bác sĩ Lee, tình trạng buồn ngủ sau khi ăn có liên quan đến chức năng tỳ vị, loại thực phẩm được ăn và thể trạng của mỗi người.

Tỳ suy yếu có thể khiến các chất thải chuyển hóa tích tụ trong cơ thể, trạng thái mà Trung y gọi là “đàm thấp”. Những người có thể trạng đàm thấp dễ mắc bệnh tiểu đường và cholesterol cao hơn, đồng thời thường gặp vấn đề về tuần hoàn máu kém, khiến dưỡng chất khó lưu thông lên đầu. Những người này thường đặc biệt buồn ngủ sau khi ăn các món chiên rán hoặc món tráng miệng.

Một số người bị béo phì nhưng lại thiếu khối lượng cơ. Những người này có xu hướng cảm thấy mệt mỏi sau khi ăn bất cứ thứ gì, đặc biệt là các loại thực phẩm nhiều dầu mỡ.

Bác sĩ Lee cho biết, khối lượng cơ có liên quan chặt chẽ đến khả năng chuyển hóa. Khối lượng cơ không đủ khiến quá trình trao đổi chất và sử dụng năng lượng suy giảm, từ đó dễ dẫn đến mệt mỏi và buồn ngủ sau khi ăn.

Hạn chế tinh bột có thể gây bất lợi

Bác sĩ Lee cho biết, nhiều người cho rằng buồn ngủ sau khi ăn có liên quan đến việc tiêu thụ quá nhiều tinh bột, vì vậy họ loại bỏ cơm trắng khỏi chế độ ăn, chỉ ăn rau và thịt, thậm chí thay thế bữa ăn bằng bột protein. Tuy nhiên, việc loại bỏ những thực phẩm này thường khiến cơ thể suy nhược và mệt mỏi hơn.

Bác sĩ Lee cho biết, các loại ngũ cốc tự nhiên như cơm trắng thực ra rất quan trọng đối với việc bồi bổ tỳ. Thứ thực sự tạo gánh nặng cho cơ thể là các loại tinh bột tinh chế như bánh mì, bánh ngọt và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều đường.

Bà cũng lưu ý rằng mặc dù bột protein tiện lợi cho bữa sáng, nhưng tốc độ hấp thu nhanh cùng thành phần được chế biến và tạo hương vị ở mức độ cao có thể gây dị ứng, đầy hơi hoặc khó tiêu ở những người có hệ tiêu hóa yếu. Các nguồn protein tự nhiên như cá, thịt, trứng và các loại đậu nhìn chung dễ được cơ thể hấp thu hơn.

Bác sĩ Lee chia sẻ trường hợp một nhà sư, vì lo ngại đường huyết cao nên kiêng cơm và trái cây, chỉ ăn rau. Kết quả là cơ thể ông trở nên cực kỳ gầy yếu, trong khi lượng đường huyết không được cải thiện. Bác sĩ Lee lưu ý rằng theo Trung y, chức năng của tỳ và tuyến tụy có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Việc ăn kiêng quá mức có thể khiến chức năng tuyến tụy suy giảm, từ đó khiến việc kiểm soát lượng đường huyết trở nên khó khăn hơn.

Chuyên gia hướng dẫn cách bồi bổ tỳ

Để cải thiện tình trạng buồn ngủ sau khi ăn, bác sĩ Lee khuyến nghị trước tiên nên điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Cách đơn giản nhất là đứng hoặc vận động nhẹ trong 10 – 15 phút sau bữa ăn. Một nghiên cứu được công bố trên Scientific Reports (Tập san Báo cáo Khoa học) cho thấy đi bộ 10 phút sau bữa ăn có thể giúp làm chậm đáng kể sự gia tăng lượng đường trong máu.

4 nguyên tắc xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh

Bác sĩ Lee đưa ra những nguyên tắc sau để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất:

• Ăn uống đều đặn, cân bằng: Tránh chỉ ăn một bữa mỗi ngày do sử dụng thuốc tiêm giảm cân hoặc ăn kiêng quá mức, bởi điều này có thể gây mất khối lượng cơ và khiến cơ thể dễ tăng cân trở lại sau đó.
• Duy trì thứ tự ăn uống nhất quán: Ăn theo thứ tự từ thịt đến rau rồi tinh bột.
• Ăn chậm, nhai kỹ: Dành 20 – 30 phút cho mỗi bữa ăn. Ăn quá nhanh có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ và quá trình bài tiết mật, từ đó làm tăng gánh nặng cho tỳ vị.
• Lựa chọn thực phẩm có tính bình: Theo Trung y, thực phẩm có tính bình có tính chất ôn hòa và ít có khả năng gây kích ứng cơ thể.

3 huyệt giúp kiện tỳ, hỗ trợ tiêu hóa

Nếu cảm thấy buồn ngủ và khó chịu sau khi ăn, bác sĩ Lee khuyến nghị xoa bóp ba huyệt dưới đây để hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện chuyển hóa và giúp tinh thần tỉnh táo.

1. Huyệt Túc Tam Lý (Zu San Li, ST36)

Huyệt nằm ở mặt trước ngoài của xương chày, cách mắt gối ngoài khoảng 3 thốn (tương đương bốn bề rộng ngón tay). Túc Tam Lý được biết đến là “huyệt trường thọ”.

2. Huyệt Phong Long (Feng Long, ST40)

Huyệt nằm tại điểm giữa đường nối từ mặt gối ngoài đến mắt cá ngoài. Khi ấn vào huyệt này, có thể xuất hiện cảm giác đau tức, căng tức. Đây được xem là “huyệt hóa đàm”, thích hợp với những người ăn quá nhiều thực phẩm dầu mỡ, muốn giảm cân hoặc cảm thấy buồn ngủ sau khi ăn.

3. Huyệt Phong Trì (Feng Chi, GB20)

Huyệt nằm ở phía sau đầu, trong chỗ lõm giữa hai gân lớn bên dưới xương chẩm. Huyệt này được cho là giúp đầu óc tỉnh táo, thúc đẩy tuần hoàn và cải thiện cảm giác nặng đầu.

Quý vị tham khảo bản gốc từ The Epoch Times