Lướt tin tiêu cực trước khi ngủ có thể làm tăng nguy cơ tự tử

Theo một nghiên cứu đăng trên Tập san Y khoa JAMA Network Open của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ cho thấy: Lướt tin tức tiêu cực vào đêm khuya – hay còn gọi là Doom Scrolling – làm gia tăng nguy cơ tự tử.

Nghiên cứu thực hiện trên những người trưởng thành có nguy cơ tự tử cao cho thấy, cách họ sử dụng điện thoại sau khi trời tối có thể định hình cảm xúc của họ vào ngày hôm sau.

“Hành vi sử dụng điện thoại ban đêm không phải lúc nào cũng gây hại như nhau”, bà Brooke Ammerman, Giáo sư Tâm lý học tại Đại học Wisconsin, Madison và là đồng tác giả của nghiên cứu, nói với The Epoch Times. “Điều quan trọng thực sự nằm ở việc người ta dùng điện thoại để làm gì”.

“Chúng tôi từng nghĩ rằng việc dùng điện thoại ban đêm chắc chắn sẽ có vấn đề”, bà Ammerman cho biết thêm. “Nhưng phát hiện rằng sự tương tác chủ động vào giữa đêm lại liên quan đến nguy cơ thấp hơn vào ngày hôm sau (ở nhóm có nguy cơ cao) là điều chúng tôi bất ngờ nhất”.

Lướt điện thoại hay nhắn tin

Trong vòng 4 tuần, các nhà nghiên cứu đã theo dõi 79 người trưởng thành ở South Bend, bang Indiana – gồm 54 phụ nữ và 25 nam giới, độ tuổi trung bình 35 – tất cả đều từng có ý nghĩ hoặc hành vi tự tử trong thời gian gần đây.

Hoạt động trên điện thoại của họ được các nhà nghiên cứu chụp ảnh màn hình vài giây một lần và phân loại thành sử dụng thụ động hoặc sử dụng chủ động.

Một số hoạt động đòi hỏi rất ít suy nghĩ hay thao tác – chẳng hạn như lướt tin tức hay xem video ngắn – trong khi những hoạt động khác yêu cầu mức độ tham gia cao hơn như nhắn tin, gõ bàn phím hoặc tìm kiếm thông tin trực tuyến. Người tham gia cũng hoàn thành các khảo sát hàng ngày về tâm trạng và ý nghĩ tự tử.

Dữ liệu về việc sử dụng điện thoại và điểm số tâm trạng hàng ngày sau đó được phân tích bằng mô hình học máy, qua đó phát hiện các mô thức liên quan đến nguy cơ tự tử.

Không bất ngờ khi những người không sử dụng điện thoại trong khoảng 7 – 9 giờ suốt đêm – thường phản ánh giấc ngủ liền mạch – ghi nhận tỷ lệ thấp nhất các ý nghĩ hay kế hoạch tự tử. Tiếp theo là nhóm có 4 – 7 giờ không dùng điện thoại với mức độ nguy cơ cao hơn, cho thấy giấc ngủ bị rút ngắn hoặc gián đoạn làm gia tăng tính dễ tổn thương về mặt tâm lý.

Việc sử dụng điện thoại vào sáng sớm có liên quan đến nguy cơ cao hơn một chút, nhưng vẫn thấp hơn so với việc lướt điện thoại khuya.

Trong số những người dùng điện thoại ban đêm, việc lướt điện thoại thụ động từ 23 giờ đến 1 giờ sáng gắn với nguy cơ cao nhất vào ngày hôm sau. Ngược lại, sử dụng chủ động từ 1 giờ sáng đến 5 giờ sáng – như gõ bàn phím hay nhắn tin – đi kèm với ít ý nghĩ tự tử hơn so với những người lướt thụ động trong cùng khung giờ.

Những phát hiện này chỉ phản ánh mối liên quan chứ không chứng minh quan hệ nhân quả, nhưng mang lại manh mối mới về cách hành vi ban đêm tương tác với tính dễ tổn thương về mặt cảm xúc.

Cách hiệu quả nhất để chống lại ý nghĩ tự tử

Giấc ngủ sâu, không gián đoạn là một trong những yếu tố bảo vệ hiệu quả nhất trước những dao động tâm trạng. Chỉ cần thiếu ngủ nhẹ cũng có thể dẫn đến cáu kỉnh, suy nghĩ ám ảnh hoặc cảm giác tuyệt vọng.

“Xét thuần túy từ góc độ giấc ngủ thì cả hai [hình thức sử dụng điện thoại vào đêm khuya] đều không lý tưởng”, ông Michael Nadorff, Giáo sư Tâm lý học tại Đại học bang Mississippi –  người nghiên cứu về giấc ngủ, công nghệ và nguy cơ tự tử nhưng không tham gia vào nghiên cứu này nhận định. “Khi chúng ta không ngủ đủ giấc, điều đó tác động đến rất nhiều mặt” ông viết trong mail gửi The Epoch Times.

Thiếu ngủ làm suy yếu khả năng điều hòa cảm xúc của não bộ. “Chúng ta thực sự trở nên nhạy cảm hơn với đau đớn, khả năng nhận thức kém sắc bén hơn, tâm trạng xấu đi – gần như mọi khía cạnh của cuộc sống đều trở nên khó khăn hoặc tệ hơn”, ông Nadorff nói.

Sự dễ tổn thương này đặc biệt rõ rệt ở những người có khuynh hướng nghĩ đến tự tử. “Trung bình, với những người có tiền sử ý nghĩ tự tử, [việc thiếu ngủ] làm tăng khả năng họ tiếp tục nghĩ đến việc tự tử”, bà Ammerman cho biết. Bà xem hành vi sử dụng điện thoại như một chỉ dấu thay thế cho những rủi ro đi kèm với giấc ngủ bị gián đoạn. “Việc dùng điện thoại quá muộn, giữa đêm hay sáng sớm đều làm xáo trộn chu kỳ ngủ mà chúng ta coi là điển hình”.

Khoảng thời gian trước khi ngủ thường mở ra một dạng tính dễ tổn thương về đêm: giao tiếp xã hội giảm, ít tin nhắn hơn và sự thiếu vắng phân tâm tạo điều kiện cho lo âu lan rộng. Việc lướt điện thoại có thể đưa người dùng tiếp xúc với nội dung gây khó chịu hoặc kích thích cảm xúc, khiến họ phản ứng mạnh hơn ngay lúc đang cố gắng thư giãn.

Điện thoại còn tạo thêm một tầng gián đoạn. Ông Nadorff gọi chúng là “kẻ thù của giấc ngủ”, vì vừa dễ gây xao nhãng vừa phát ra ánh sáng xanh – loại ánh sách ức chế melatonin, hormone giúp cơ thể chuyển sang trạng thái ban đêm – qua đó làm rối loạn “nhịp sinh học của chúng ta”.

Hoạt động trên điện thoại phản ánh trạng thái tâm thần

Cách một người sử dụng điện thoại có thể tiết lộ nhiều điều về tâm trạng của họ. Lướt thụ động có thể phản ánh khí sắc thấp hoặc xu hướng thu mình, trong khi gõ phím và nhắn tin thường cho thấy sự tham gia tích cực hoặc kết nối xã hội.

“Khi chúng ta chỉ lướt điện thoại, điều đó không chỉ dẫn đến cảm giác cô đơn hơn mà còn thúc đẩy sự so sánh xã hội”, ông Nadorff nói.

Ông cho rằng việc dùng điện thoại thụ động vào đêm khuya thường diễn ra trên các nền tảng mạng xã hội – vốn đã được nghiên cứu trước đây là liên quan đến các các vấn đề sức khỏe tâm thần, bao gồm lo âu gia tăng, trầm cảm, giảm lòng tự trọng và chất lượng giấc ngủ kém. Lướt điện thoại thụ động vào ban đêm có thể khơi dậy những lo nghĩ lặp đi lặp lại hoặc sự tự phê phán tiêu cực – về xung đột trong quá khứ, việc chưa hoàn thành hay khó khăn cá nhân – từ đó làm gián đoạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến cảm xúc vào ngày hôm sau.

Ngược lại, sử dụng chủ động có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác. “Nếu họ đang dùng bàn phím, nhiều khả năng họ đang giao tiếp với người khác – điều này có thể giúp xua tan cảm giác cô đơn, hoặc đang thực hiện một hành vi có mục tiêu”, ông Nadorff nói.

Điều này phù hợp với cách diễn giải của nghiên cứu rằng việc gõ phím vào giữa đêm có thể phản ánh hành vi đối phó. Nhắn tin cho bạn bè, tự đánh lạc hướng khỏi những suy nghĩ gây căng thẳng hay viết ghi chú có thể giúp trung hòa chúng.

“Trong nghiên cứu này, chúng tôi không thể xác định được động cơ”, bà Ammerman nói. “Nhưng khi bàn phím xuất hiện, ít nhất chúng tôi biết rằng người đó đang tìm kiếm điều gì đó – dù là hỗ trợ xã hội, tương tác với một ứng dụng, hay thậm chí là viết nhật ký. Họ đang tạo ra một thứ gì đó – và điều đó gợi ý mạnh mẽ rằng đây có thể là một hành vi đối phó”.

Tuy vậy, ông Nadorff cảnh báo không nên xem việc dùng điện thoại giữa đêm là có lợi về tổng thể. “Tôi khuyến nghị nên tránh hoàn toàn các thiết bị như điện thoại và không nên dùng nghiên cứu này để biện minh cho việc gõ phím thay vì lướt màn hình”.

Những việc bạn có thể làm ngay bây giờ

Trong bối cảnh số ca tự tử đạt mức kỷ lục – gần 50.000 người Mỹ tử vong do tự tử trong năm 2022 với tỷ lệ nam giới cao gấp khoảng bốn lần nữ giới – nghiên cứu này một lần nữa củng cố lời khuyên kinh điển: duy trì 7 – 9 giờ không dùng điện thoại – tức là giấc ngủ không gián đoạn – vẫn là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất.

Ông Nadorff đưa ra một số bước thực tế để thực hiện:

• Hạn chế thiết bị phát ánh sáng xanh: “Khi thức giấc vào ban đêm, bạn nên giảm tối đa tiếp xúc với ánh sáng xanh”, ông Nadorff nói. Điện thoại và máy tính bảng là những thủ phạm lớn nhất.
• Làm việc gì đó thư giãn, tránh xa giường ngủ: Đọc một cuốn sách giấy hoặc xem một chương trình ít gây kích thích có thể giúp bạn thư giãn. Tivi cũng phát ít ánh sáng xanh hơn. Hãy cố gắng làm những việc này bên ngoài phòng ngủ để giường vẫn gắn liền với giấc ngủ.
• Chỉ quay lại giường khi buồn ngủ: Điều này giúp củng cố mối liên kết giữa giường ngủ và việc chìm vào giấc ngủ trong não bộ.
• Đừng lấy nghiên cứu này làm lý do để gõ phím lúc 3 giờ sáng: Dù nghiên cứu cho thấy việc gõ phím đôi khi đi kèm với nguy cơ tự tử thấp hơn vào ngày hôm sau, ông Nadorff nhấn mạnh đây không phải là chiến lược đối phó lành mạnh.
• Thực hiện thay đổi cùng gia đình: Nếu quyết định cất điện thoại vào ban đêm, hãy làm điều đó cùng cả gia đình – với một chỗ sạc chung. “Tất cả chúng ta đều sẽ được lợi khi đặt các thiết bị xuống để có một khoảng nghỉ ngơi và phục hồi thực sự”, ông nói.

Hướng đi tiếp theo của nghiên cứu

Nhóm của bà Ammerman đang nghiên cứu các cách giúp con người rời khỏi những hoạt động trên màn hình làm trầm trọng thêm tâm trạng tiêu cực. “Nhóm chúng tôi thậm chí đang dùng các mô hình máy tính để phân tích xem hình ảnh và tin nhắn có cường độ cảm xúc cao hay thấp”, bà nói.

Họ hy vọng công trình này có thể dẫn đường cho các công cụ nhận diện những mô thức ban đêm đáng lo ngại và đưa ra các gợi ý hành vi cá nhân hóa, đơn giản.

“Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những lời nhắc nhở về hành vi”, bà nói. “Nếu phát hiện một mô thức nào đó, chẳng hạn như ai đó cảm thấy tệ hơn sau một thời gian dài lướt điện thoại, ứng dụng có thể gợi ý, ‘Tại sao bạn không thử liên hệ với một người bạn hoặc thử làm một hoạt động từng giúp ích trước đây?’”

“Cách đó hữu ích hơn rất nhiều so với việc chỉ nói, ‘Hãy ngừng dùng điện thoại’”.

Theo The Epoch Times