Lý do ung thư đại trực tràng đang trẻ hóa

Ung thư đại trực tràng đang có xu hướng trẻ hóa tại nhiều quốc gia. Hai nghiên cứu mới trình bày tại hội nghị Tiêu hóa 2026 tiếp tục cung cấp thêm bằng chứng cho thấy các yếu tố chuyển hóa, viêm và việc sử dụng kháng sinh có thể liên quan đến xu hướng này.

Ung thư đại trực tràng và nguy cơ từ rối loạn chuyển hóa

Theo bác sĩ Mohamed Eldesouki từ Học viện y khoa New York, phần lớn các trường hợp ung thư đại trực tràng khởi phát sớm không liên quan yếu tố di truyền rõ ràng. Điều đó cho thấy các yếu tố môi trường và lối sống có thể đóng vai trò đáng kể.

Trong nghiên cứu đầu tiên, nhóm tác giả phân tích dữ liệu của hơn 46,000 bệnh nhân ung thư đại trực tràng từ cơ sở dữ liệu TriNetX của Mỹ trong giai đoạn 2010-2023. Kết quả cho thấy một số tình trạng sức khỏe có liên quan chặt chẽ với nguy cơ ung thư đại trực tràng ở người từ 18-49 tuổi.

Những yếu tố nổi bật nhất bao gồm bệnh viêm ruột, tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, béo phì và đặc biệt là béo phì nặng. Người mắc bệnh viêm ruột có nguy cơ cao gấp khoảng 2,5 lần so với nhóm không mắc bệnh, trong khi béo phì nặng làm nguy cơ tăng hơn 2,6 lần.

Ngoài ra, các rối loạn chuyển hóa như hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường và gan nhiễm mỡ cũng xuất hiện thường xuyên ở nhóm ung thư khởi phát sớm. Các nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là dấu hiệu cho thấy sức khỏe chuyển hóa đang ảnh hưởng ngày càng lớn đến nguy cơ ung thư đường tiêu hóa ở người trẻ.

Không chỉ các bệnh lý nền, nhiều chỉ số xét nghiệm cũng được ghi nhận liên quan đến nguy cơ bệnh. Trong đó có tình trạng hồng cầu nhỏ, ferritin thấp – gợi ý thiếu sắt, CRP tăng phản ánh tình trạng viêm mạn tính, tăng triglycerid máu, HDL thấp và tăng tiểu cầu.

Nhóm nghiên cứu nhận định ung thư đại trực tràng khởi phát sớm có thể mang một “kiểu hình” riêng, kết hợp giữa rối loạn chuyển hóa, viêm và thay đổi huyết học.

Về triệu chứng, người trẻ mắc ung thư đại trực tràng thường gặp đau bụng, chảy máu trực tràng, sụt cân, thiếu máu thiếu sắt, mót rặn và tiêu chảy nhiều hơn. Trong khi đó, táo bón phổ biến hơn ở nhóm bệnh nhân lớn tuổi.

Một điểm đáng chú ý khác là vị trí khối u cũng có sự khác biệt. U trực tràng xuất hiện nhiều hơn ở người trẻ, trong khi ung thư đại tràng phải gặp nhiều hơn ở nhóm lớn tuổi.

Các chuyên gia cho rằng điều này có thể giúp định hướng tầm soát và nhận biết triệu chứng sớm trong tương lai.

Bác sĩ Swati Patel, chuyên gia tiêu hóa tại Đại học Colorado Anschutz, nhận định nghiên cứu này phản ánh rõ xu hướng đáng lo ngại khi các yếu tố nguy cơ từng chủ yếu gặp ở người lớn tuổi nay ngày càng xuất hiện ở người trẻ.

Theo bà, béo phì, gan nhiễm mỡ và đái tháo đường vốn đã được xem là yếu tố nguy cơ của ung thư đại trực tràng ở người cao tuổi. Nay những tình trạng này cũng đang gia tăng ở người trẻ, kéo theo nguy cơ bệnh xuất hiện sớm hơn.

Tuy nhiên, bà cho rằng hiện vẫn chưa đủ dữ liệu để hạ tuổi tầm soát thường quy xuống dưới 45 tuổi. Dù vậy, việc cá thể hóa nguy cơ và chú ý các dấu hiệu cảnh báo ở người trẻ là điều cần thiết.

Kháng sinh đường uống làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng

Bên cạnh các yếu tố chuyển hóa, nghiên cứu thứ hai tại DDW 2026 tập trung vào vai trò của kháng sinh đường uống.

Nhóm nghiên cứu từ Kaiser Permanente Northern California đã phân tích gần 7,000 trường hợp adenoma đại trực tràng khởi phát sớm – tức các polyp tiền ung thư – và so sánh với gần 17,000 người có nội soi đại tràng bình thường.

Kết quả cho thấy người từng sử dụng kháng sinh đường uống có nguy cơ xuất hiện adenoma đại trực tràng cao hơn so với nhóm không sử dụng. Nguy cơ này tăng dần theo số đợt dùng kháng sinh.

Đặc biệt, những người từng dùng từ 7-9 đợt kháng sinh có nguy cơ tăng rõ nhất. Mối liên hệ mạnh nhất xuất hiện ở nhóm đã dùng kháng sinh cách thời điểm phát hiện polyp từ 5 đến dưới 8 năm.

Theo các nhà nghiên cứu, điều này có thể liên quan đến sự thay đổi hệ vi sinh đường ruột. Nhiều nghiên cứu trước đây từng ghi nhận bệnh nhân ung thư đại trực tràng có hệ vi khuẩn đường ruột khác biệt so với người khỏe mạnh, với sự gia tăng của một số vi khuẩn có khả năng thúc đẩy viêm và hình thành khối u.

Một số polyp tiền ung thư mức độ cao cũng được phát hiện có sự hiện diện nhiều hơn của fusobacteria – nhóm vi khuẩn từng được nghi ngờ liên quan quá trình sinh ung thư ở đại trực tràng.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh đây mới chỉ là mối liên hệ quan sát được, chưa chứng minh kháng sinh trực tiếp gây ung thư.

Nghiên cứu cũng có những hạn chế nhất định, như chưa đánh giá được việc sử dụng kháng sinh trong thời thơ ấu hoặc tuổi thiếu niên – giai đoạn có thể ảnh hưởng mạnh đến sự phát triển hệ vi sinh đường ruột.

Các chuyên gia cho rằng cần thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ cơ chế giữa hệ vi sinh, chuyển hóa và ung thư đại trực tràng ở người trẻ.

Thanh Long t/h