Nguy cơ trẻ bị phơi nhiễm chì từ quần áo có màu sặc sỡ

Tại hội nghị mùa xuân của Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ (ACS) năm 2026, các nhà nghiên cứu từ Đại học Marian đã công bố những phát hiện đáng chú ý về tình trạng ô nhiễm kim loại nặng trong dệt may dành cho trẻ em. Nghiên cứu cho thấy rằng thời trang nhanh (fast fashion) – phân khúc vốn được ưa chuộng nhờ chi phí thấp và mẫu mã đa dạng – đang tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm chì (Pb) nghiêm trọng, vượt xa các tiêu chuẩn an toàn y tế quốc tế.

• 23 sản phẩm thuốc nhuộm tóc phổ biến chứa hóa chất gây ung thư

Nghiên cứu do TS. Kamila Deavers đứng đầu, đã tiến hành phân tích 11 mẫu áo trẻ em với bảng màu đa dạng từ các nhà bán lẻ thời trang nhanh và cửa hàng giảm giá. Kết quả thực nghiệm cho thấy 100% mẫu thử đều vi phạm quy định liên bang, với nồng độ chì vượt quá giới hạn 100 phần triệu (ppm) do Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC) thiết lập.

Đáng chú ý, các loại vải có màu sắc rực rỡ như đỏ và vàng ghi nhận hàm lượng chì cao hơn đáng kể so với các tông màu trầm. Nguyên nhân được xác định là do việc sử dụng chì(II) acetat – một hợp chất hóa học giá rẻ giúp cố định sắc tố và duy trì độ bền màu trên sợi vải.

Độc tính thần kinh và cơ chế hấp thụ sinh học

Chì là một chất độc không có ngưỡng an toàn, đặc biệt nguy hại đối với trẻ em dưới 6 tuổi. Việc phơi nhiễm kim loại nặng này liên quan trực tiếp đến các rối loạn hành vi, tổn thương não bộ, hệ thần kinh trung ương, cũng như tình trạng chậm phát triển và suy giảm nhận thức.

Cơ chế phơi nhiễm trong nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở tiếp xúc qua da mà còn qua đường tiêu hóa. Trẻ nhỏ có xu hướng đưa quần áo vào miệng để mút hoặc nhai. Trong giai đoạn thứ hai của nghiên cứu, các nhà khoa học đã thực hiện mô phỏng điều kiện axit dạ dày để tính toán độ sinh khả dụng của chì. Kết quả mô hình hóa cho thấy ngay cả hành vi nhai vải trong thời gian ngắn cũng có thể khiến trẻ hấp thụ lượng chì vượt quá giới hạn hàng ngày do FDA thiết lập. 

Các chuyên gia cảnh báo rằng việc phơi nhiễm lặp lại có thể làm tăng nồng độ chì trong máu đến mức cần theo dõi lâm sàng nghiêm ngặt.

Ô nhiễm chéo và cách khắc phục

Nghiên cứu cũng đặt ra những lo ngại về hiện tượng ô nhiễm chéo trong quá trình giặt giũ. Chì(II) acetat có thể tách rời khỏi sợi vải và bám lại trong máy giặt dưới dạng cặn độc hại, từ đó phát tán sang các trang phục khác hoặc thải ra môi trường qua nước thải sinh hoạt.

Trước thực trạng này, các nhà nghiên cứu kêu gọi các cơ quan quản lý cần siết chặt việc kiểm nghiệm sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Đối với phụ huynh, các chuyên gia khuyến nghị:

• Ưu tiên lựa chọn sản phẩm có chứng nhận an toàn uy tín như OEKO-TEX.
• Sử dụng vải sợi tự nhiên và hữu cơ.
• Nâng cao nhận thức về nguồn gốc và chất liệu phẩm nhuộm của quần áo trẻ em.

Về mặt công nghệ, ngành dệt may hoàn toàn có thể thay thế chì(II) acetat bằng các chất gắn màu tự nhiên giàu tannin (như vỏ sồi, hương thảo) hoặc phèn chua. Tuy nhiên, việc chuyển đổi này đòi hỏi chi phí đầu tư lớn và áp lực mạnh mẽ từ phía người tiêu dùng cũng như các chính sách pháp lý.

Việc phơi bày nguy cơ nhiễm độc chất trong thời trang nhanh là bước đi đầu tiên để bảo vệ trẻ em khỏi những tổn thương sức khỏe không thể đảo ngược.