Say nóng, say nắng: Nhận biết sớm để tránh biến chứng nguy hiểm

Mỗi năm, vào giai đoạn nắng nóng kéo dài, các cơ sở y tế tiếp nhận nhiều trường hợp kiệt sức do nhiệt, say nóng và say nắng. Đây là tình trạng cấp cứu có thể diễn tiến nhanh, gây tổn thương não, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Say nóng và say nắng khác nhau thế nào?

Say nóng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức trong điều kiện nóng bức khiến quá trình tỏa nhiệt bị quá tải. Trong khi đó, say nắng thường liên quan đến việc phơi trực tiếp dưới ánh nắng gay gắt, đặc biệt vùng đầu và gáy chịu tác động mạnh của bức xạ nhiệt.

Cả hai đều có điểm chung là làm thân nhiệt tăng cao, mất nước và rối loạn điện giải. Trường hợp nặng có thể dẫn tới sốc nhiệt với thân nhiệt trên 40°C kèm rối loạn thần kinh trung ương như lú lẫn, kích động, co giật hoặc hôn mê.

Những ai dễ bị say nóng, say nắng?

Nguy cơ tăng cao ở:

• Người làm việc ngoài trời
• Công nhân làm việc trong môi trường kín, nóng
• Người chơi thể thao cường độ cao
• Người cao tuổi
• Trẻ nhỏ
• Người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường
• Người béo phì hoặc mất nước kéo dài

Ngoài nhiệt độ môi trường, độ ẩm cao cũng khiến mồ hôi khó bay hơi, làm cơ thể giảm khả năng tự làm mát.

Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Triệu chứng ban đầu thường gồm:

• Mệt lả
• Đau đầu
• Hoa mắt, chóng mặt
• Khát nhiều
• Tim đập nhanh
• Chuột rút
• Buồn nôn

Nếu tiếp tục tiếp xúc với nhiệt độ cao, người bệnh có thể xuất hiện:

• Da nóng đỏ
• Thở nhanh
• Lú lẫn
• Đi loạng choạng
• Co giật
• Ngất
• Hôn mê

Các chuyên gia cảnh báo, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Thời gian hạ thân nhiệt càng chậm thì nguy cơ tử vong càng cao.

Sơ cứu đúng cách khi gặp người bị say nóng

Khi phát hiện người có dấu hiệu say nóng hoặc say nắng, cần nhanh chóng:

1. Đưa nạn nhân vào nơi râm mát, thoáng khí.
2. Nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo.
3. Làm mát cơ thể bằng khăn ướt, quạt gió, chườm lạnh ở cổ, nách, bẹn.
4. Cho uống nước hoặc dung dịch điện giải nếu còn tỉnh táo.
5. Gọi cấp cứu hoặc chuyển đến cơ sở y tế nếu có rối loạn ý thức, co giật, khó thở hoặc không cải thiện.

Trong trường hợp nặng, các biện pháp làm mát tích cực cần được thực hiện càng sớm càng tốt nhằm đưa thân nhiệt xuống dưới 38°C trong thời gian ngắn.

Cách phòng tránh trong thời tiết nắng nóng

Các chuyên gia khuyến cáo:

• Hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt từ trưa đến đầu giờ chiều
• Uống nước thường xuyên
• Mặc quần áo rộng, sáng màu, thoáng khí
• Đội mũ rộng vành, đeo kính chống nắng khi ra ngoài
• Nghỉ giải lao định kỳ nếu phải lao động ngoài trời
• Không để trẻ em hoặc người già trong ô tô đóng kín dưới trời nóng

Ngoài ra, cần lưu ý không uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn mà không bổ sung điện giải phù hợp, vì có thể gây hạ natri máu nguy hiểm.

Thanh Long t/h