Việc Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy Trung ương Lưu Chấn Lập bị thanh trừng tiếp tục thu hút sự chú ý của quốc tế. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio hôm thứ Tư (28/1) cho biết đây là một chiến dịch thanh lọc các lãnh đạo quân đội của ĐCSTQ, và Mỹ đang theo dõi sát tình hình tại Trung Quốc.
Tại phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ hôm thứ Tư (28/1), ông Rubio đã bày tỏ quan điểm về các cuộc thanh trừng gần đây trong nội bộ chính quyền Trung Quốc. Ông nói rằng việc các tướng lĩnh này ngã ngựa là “một phần của mô hình mà chúng ta đã chứng kiến trong vài năm qua, tức là việc thanh trừng các lãnh đạo quân đội của họ”.
Ông Rubio cho biết: “Họ đã đầu tư rất nhiều tiền vào quân sự, và rõ ràng là một số người trong số đó đã biển thủ các khoản tiền này. Họ đang cố gắng giải quyết vấn đề đó”.
Ông nói thêm: “Đây là vấn đề nội bộ của hệ thống của họ. Rõ ràng họ không chia sẻ hay thảo luận sâu với chúng tôi về những chuyện này, nhưng chắc chắn đây là điều mà chúng tôi đang theo dõi chặt chẽ”.
Hôm thứ Bảy tuần trước (24/1), chính quyền Trung Quốc chính thức công bố rằng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập bị “lập án điều tra” vì “nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng”, thông tin này ngay lập tức làm bùng nổ dư luận.
Trong cách dùng từ của chính quyền Trung Quốc, thuật ngữ “vi phạm kỷ luật” thường ám chỉ tham nhũng, nhưng nó cũng gắn chặt với đấu đá phe phái. Kể từ thời Mao Trạch Đông, các đời lãnh đạo ĐCSTQ đều thường xuyên sử dụng các cuộc điều tra kiểu này để loại bỏ đối thủ chính trị. Từ năm ngoái đến nay, chiến dịch chỉnh đốn của Tập Cận Bình ngày càng tập trung vào việc bảo đảm lòng trung thành và độ “đáng tin cậy về chính trị” của tầng lớp lãnh đạo quân đội. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, những sĩ quan có địa vị và quyền lực càng cao thì càng dễ trở thành mục tiêu.
Những năm gần đây, Trung Quốc không ngừng gia tăng chi tiêu quân sự nhằm nâng cao sức mạnh quân đội. The Wall Street Journal cho rằng, cho đến nay, nạn nhân lớn nhất của quá trình mở rộng quân sự này thực chất lại chính là tầng lớp tinh hoa. Lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình đã thanh trừng hàng loạt tướng lĩnh cấp cao bị cáo buộc tham nhũng và thiếu trung thành.
Sự gia tăng mạnh mẽ trong chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc đã tạo điều kiện cho tham nhũng lan rộng trong hệ thống quốc phòng, một vấn đề chưa bao giờ được giải quyết triệt để. Ví dụ, quân đội Trung Quốc đã xây dựng khoảng 350 hầm phóng tên lửa đạn đạo tại các khu vực hẻo lánh ở miền Bắc Trung Quốc. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Mỹ trong Báo cáo sức mạnh quân sự Trung Quốc năm 2024 cho biết, ít nhất một phần trong số các hầm phóng này gặp vấn đề ở nắp hầm, rất có thể buộc quân đội Trung Quốc phải tiến hành sửa chữa.
Nhiều chỉ huy của Lực lượng Tên lửa chịu trách nhiệm đối với các hầm phóng này cuối cùng đã bị cách chức. Bộ Quốc phòng Mỹ trong báo cáo năm 2024 chỉ ra rằng việc “cách chức toàn diện” ban lãnh đạo cấp cao của Lực lượng Tên lửa có thể liên quan đến các vụ gian lận trong quá trình xây dựng các hầm phóng tên lửa đạn đạo ngầm, diễn ra trong giai đoạn lực lượng này mở rộng nhanh chóng.
Ngoài các vấn đề tham nhũng, Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập còn phải đối mặt với các cáo buộc liên quan đến hoạt động phe phái và thách thức quyền uy của Tập Cận Bình. Các nhà phân tích cho rằng đây mới là những cáo buộc nghiêm trọng nhất đối với họ. Cuộc chiến chống tham nhũng của lãnh đạo ĐCSTQ, về bản chất, nhằm bảo đảm sự trung thành tuyệt đối của những người xung quanh.
The Washington Post dẫn lời bà Tôn Vận (Yun Sun), Giám đốc chương trình Trung Quốc tại Trung tâm nghiên cứu Stimson (Stimson Center) ở Washington, cho biết rằng xét về mặt kỹ thuật, Trương Hựu Hiệp là người duy nhất nắm trong tay quyền lực quân sự đủ lớn để có thể thách thức Tập Cận Bình trong thực tế.
Với tư cách là Phó Chủ tịch thứ nhất của Quân ủy Trung ương (một vị trí mà về chức năng kết hợp một phần vai trò của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân và Cố vấn An ninh Quốc gia), Trương Hựu Hiệp nắm giữ quyền lực chiến lược rất rộng lớn trong hầu như mọi lĩnh vực, từ thăng tiến nhân sự, phân bổ ngân sách, cho đến xây dựng chiến lược và tiến hành các hoạt động quân sự, và chỉ chịu trách nhiệm trực tiếp trước một mình Tập Cận Bình.
Lý Ngọc t/h
