AI trở thành tâm điểm cuộc gặp Trump – Tập, hé lộ toan tính của Bắc Kinh
Tổng thống Donald Trump bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước cuộc họp song phương tại nhà ga sân bay quốc tế Gimhae, ngày 30 tháng 10 năm 2025, ở Busan, Hàn Quốc. (Ảnh chính thức của Nhà Trắng do Daniel Torok chụp / Flickr)
Chính phủ Mỹ gần đây cáo buộc 6 công ty trí tuệ nhân tạo Trung Quốc chưng cất mô hình AI của Mỹ. Một nguồn tin trong nội bộ hệ thống Trung Quốc tiết lộ rằng trí tuệ nhân tạo đã được đưa vào chương trình nghị sự của cuộc gặp giữa 2 nhà lãnh đạo Tập Cận Bình và Donald Trump. Bắc Kinh có thể chấp nhận các thỏa thuận kiểm soát rủi ro, nhưng sẽ không cung cấp thuật toán, dữ liệu huấn luyện hay tài liệu về tấn công và phòng thủ. Hiện phía Trung Quốc đang quan tâm liệu Mỹ có mở rộng các hạn chế đối với các doanh nghiệp AI Trung Quốc hay không.Tổng thống Donald Trump chào đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trước cuộc gặp song phương tại nhà ga sân bay quốc tế Gimhae, thành phố Busan, Hàn Quốc, vào ngày 30 tháng 10 năm 2025. (Ảnh: Daniel Torok/ Nhà Trắng)
Cuối tháng này, lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Lục Dịch (tên giả), một người trong hệ thống Trung Quốc, tiết lộ với Epoch Times rằng AI đã được đưa vào danh sách một trong những chủ đề cốt lõi của cuộc gặp Tập – Trump, với nội dung cụ thể hiện đang được các nhóm công tác của hai bên thảo luận. Khoảng tháng 7 năm nay, phía Mỹ đề xuất thảo luận với Trung Quốc về vấn đề an toàn trí tuệ nhân tạo, trong đó có việc thiết lập đầu mối liên lạc nhằm ngăn chặn các mô hình AI tiên tiến bị các tổ chức khủng bố, tội phạm và các chủ thể phi nhà nước khác sử dụng.
Ông cho biết: “Trung Quốc và Mỹ từ lâu đã đồng ý hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. AI đã được đưa vào danh sách những chủ đề cốt lõi của cuộc gặp Tập – Trump, và đây cũng là đề xuất từ phía Mỹ. Mỹ từng trao đổi với Trung Quốc về một số vụ tấn công mạng được thực hiện bằng AI, nghi ngờ các cuộc tấn công này xuất phát từ Trung Quốc, nhưng phía Trung Quốc không phản hồi”.
Ông Lục Dịch cho biết, nếu 2 bên ngồi vào bàn đàm phán, Trung Quốc sẽ không công bố số lần bị phía bên kia tấn công, cũng không tiết lộ các lỗ hổng hệ thống, phương thức phòng thủ hay mức độ thiệt hại. Ngay cả khi thiết lập một kênh thông báo, hai bên cũng chỉ trao đổi những thông tin mang tính nguyên tắc.
Ông nói: “Nếu Trung Quốc công bố số lần bị tấn công, điều đó chẳng khác nào để lộ năng lực phòng thủ, đồng thời khiến đối phương có thể điều chỉnh phương thức tấn công. Phía Mỹ đương nhiên muốn Trung Quốc đưa ra bằng chứng kỹ thuật”.
Bắc Kinh tìm cách phán đoán ý đồ của Mỹ
Bắc Kinh thừa nhận Mỹ đi trước trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, đồng thời vẫn dẫn đầu về chip tiên tiến, năng lực tính toán và các mô hình quy mô lớn. Tuy nhiên, phía Trung Quốc cho rằng khoảng cách công nghệ giữa hai nước đang thu hẹp và Trung Quốc đã tiến gần Mỹ trong một số lĩnh vực tấn công và phòng thủ mạng.
Ông Vương, một người có quan hệ với Bộ Thương mại Trung Quốc, cho biết Bắc Kinh đang nghiên cứu mục đích của việc Mỹ lựa chọn thời điểm trước chuyến thăm Mỹ của ông Tập Cận Bình để cáo buộc các công ty AI Trung Quốc thực hiện hoạt động chưng cất mô hình một cách ác ý.
“Mỹ có thể đang muốn tăng thêm đòn bẩy trên bàn đàm phán, còn Trung Cộng cũng đang chuẩn bị các biện pháp đáp trả.”
Ông Vương nói thêm: “Bộ Thương mại và Bộ Ngoại giao những năm qua đã làm việc với Trump không biết bao nhiêu lần. Vấn đề lớn nhất là không biết ông ấy muốn gì, cũng không rõ bước tiếp theo ông ấy sẽ làm gì. Phía Trung Quốc chỉ có thể xem Mỹ đi một bước rồi mới đi theo một bước. Việc Mỹ không cho các doanh nghiệp sử dụng mô hình Trung Quốc là vì lo ngại Trung Quốc có thể thu thập thông tin của các doanh nghiệp Mỹ và ngành công nghiệp quốc phòng”.
Ngày 8/9, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA) đã ra thông báo chung, cáo buộc sáu công ty AI Trung Quốc kể từ ít nhất cuối năm 2024 đã tiến hành “hoạt động chưng cất quy mô lớn, có chủ đích và mang tính ác ý đối với các mô hình tiên tiến của Mỹ”.
Các doanh nghiệp được truyền thông công khai nêu tên gồm DeepSeek, Alibaba, Moonshot AI và Zhipu AI. Phía Mỹ cho biết các công ty này sử dụng tài khoản trung gian và các gói thuê bao dùng chung để né tránh các hạn chế, qua đó thu thập đầu ra từ các hệ thống của OpenAI, Anthropic, Google và xAI.
Bộ Thương mại Trung Quốc bác bỏ các cáo buộc trên, cho rằng chưng cất mô hình là một kỹ thuật phổ biến trong ngành công nghiệp AI.
Bắc Kinh sẽ từ chối cung cấp các tài liệu cốt lõi
Một nguồn tin khác am hiểu tình hình trong hệ thống Trung Quốc, ông Tống Hiền (tên giả), cho biết nhóm của ông Tập Cận Bình có thể đồng ý thiết lập cơ chế hợp tác nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công mạng sử dụng AI, nhưng sẽ không tiến hành hợp tác kỹ thuật với phía Mỹ.
“Trung Quốc rất coi trọng AI, bởi giới lãnh đạo đã cảm nhận rằng công nghệ này có thể cạnh tranh với Mỹ ở một số phương diện, giống như Huawei từng tham gia nghiên cứu, phát triển và xây dựng tiêu chuẩn công nghệ 5G. Nếu Mỹ muốn hợp tác với Trung Quốc để cùng chống lại các cuộc tấn công mạng, phía Trung Quốc có lẽ sẽ khéo léo từ chối, vì không muốn cung cấp thuật toán và dữ liệu huấn luyện cho Mỹ”.
Theo tiết lộ của ông, phần lớn các kỹ sư và nhà nghiên cứu cốt lõi của các mô hình AI Trung Quốc từng học tập và làm việc tại Mỹ, nên rất am hiểu thuật toán trí tuệ nhân tạo cũng như phương thức xử lý dữ liệu của Mỹ.
“Trung Quốc muốn phát triển trí tuệ nhân tạo thì phải dựa vào những người này, và họ đã được bảo vệ rất chặt chẽ”.
Hiện Bắc Kinh đang quan tâm liệu Mỹ có cấm các doanh nghiệp trong nước sử dụng hệ thống AI của Trung Quốc, đồng thời cắt đứt các kênh tiếp cận mô hình AI tiên tiến của Mỹ đối với các công ty Trung Quốc hay không. Phía Mỹ vẫn chưa cho biết liệu có áp dụng những biện pháp này hay không.
Một kỹ sư phần mềm AI nói với phóng viên rằng các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào các công ty công nghệ Trung Quốc có sức tác động đáng kể, nhưng mức độ ảnh hưởng thực tế đối với các hệ thống nghiên cứu và phát triển không công khai lại khá hạn chế. Một số doanh nghiệp bị trừng phạt chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực thương mại, trong khi các dự án liên quan có thể được chuyển sang các chủ thể khác.
“Chẳng hạn, các dự án liên quan có thể tiếp tục được triển khai dưới danh nghĩa một viện nghiên cứu hoặc một công ty mới. Mỹ cố gắng trừng phạt riêng lẻ một hoặc vài công ty Trung Quốc thì tác động cũng có hạn”.
Ngày 8/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khi đề cập đến cuộc cạnh tranh AI Mỹ – Trung đã nói: “Nếu Trung Quốc thắng trong cuộc cạnh tranh về trí tuệ nhân tạo, sẽ không có ngày mai”.
Cùng ngày, ông cho biết các doanh nghiệp Trung Quốc đang thực hiện hoạt động chưng cất các mô hình AI của Mỹ, nhưng “sẽ không bao giờ vượt qua được” Mỹ.
Một số học giả cho rằng cuộc gặp Trump – Tập có thể đạt được một thỏa thuận mang tính nguyên tắc về kiểm soát rủi ro trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Hiện phía Mỹ chưa công bố liệu có tiếp tục hạn chế các doanh nghiệp Mỹ sử dụng hệ thống AI của Trung Quốc hay không, đồng thời cũng chưa cho biết liệu có cắt đứt kênh để các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận đầu ra từ các mô hình AI của Mỹ hay không.
