Axios: Ông Trump ít nhất 3 lần duyệt chặn chip Nvidia sang Trung Quốc

Trang tin Axios của Mỹ hôm thứ Tư (11/11) dẫn lời 6 nguồn tin không nêu tên cho biết Tổng thống Donald Trump trong năm nay đã ít nhất 3 lần phê duyệt việc xử lý các công ty bị nghi chuyển chip Nvidia sang Trung Quốc, nhưng Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick vẫn chưa thực hiện. Bộ Thương mại phủ nhận việc ông Lutnick bị Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chất vấn trong một cuộc họp tại Nhà Trắng.

Hôm thứ Năm (5/11), ông Trump phê duyệt việc xử lý Megaspeed, công ty Singapore bị nghi chuyển chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến của Nvidia sang Trung Quốc. Axios cho biết đây là lần thứ ba trong năm ông đưa ra chỉ đạo như vậy, và trước khi phê duyệt, ông còn hỏi ý kiến tỷ phú Elon Musk.

Ông Trump phê duyệt ít nhất 3 lần, vào tháng 5, tháng 8 và ngày 5/11. Tuy nhiên, ông Lutnick, Thứ trưởng Thương mại Jeffrey Kessler cùng một số người khác đã từ chối xúc tiến việc này.

Đến hôm 11/11, Megaspeed vẫn chưa có tên trong danh sách kiểm soát xuất khẩu do Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ quản lý, theo kết quả tra cứu của Epoch Times.

Bản tin này dựa trên lời kể của 6 nguồn tin cấp cao không nêu tên, gồm cả thông tin họ nắm được qua người khác và, trong một số trường hợp, những cuộc thảo luận họ trực tiếp nghe thấy.

Cuộc họp tại Phòng Tình huống

Cũng hôm thứ Năm, ông Lutnick họp tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng cùng Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer.

Trong cuộc họp, ông Bessent chất vấn ông Lutnick vì sao Bộ Thương mại lâu nay phản đối việc áp dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu, nhất là với Megaspeed. Các thành viên nội các khác đều đứng về phía ông Bessent, Axios thuật lại.

Ông Lutnick tỏ ra đồng ý, nhưng sau đó nói nhỏ: “Tôi cần bàn với Tổng thống”.

“Ông ấy đang trì hoãn”, một thành viên nội các phản bác. Người này nói thêm rằng trước đó ông Lutnick đã gặp riêng Tổng thống để tìm cách thay đổi quan điểm của ông Trump về hạn chế xuất khẩu.

“Ông Lutnick lúc nào cũng như vậy với chuyện này. Đó vẫn luôn là điều khiến chúng tôi không yên tâm”, một quan chức khác nói.

Lần này không ai chịu lùi bước. Một quan chức nói tiếp: “Tốt quá. Hôm nay chúng ta hành động luôn nhé?”

Khoảng 17h (giờ Washington), cả nhóm sang Phòng Bầu dục.

Ông Trump gọi điện cho ông Musk và đồng ý tiến hành kiểm soát xuất khẩu đối với số chip liên quan. Ông Musk ủng hộ phương án của các ông Rubio, Bessent, Greer và Hegseth. Ông Lutnick thì cảnh báo bước đi này “sẽ gây ra chiến tranh thương mại với Trung Quốc”.

Một nguồn tin cho biết các quan chức nội các phản bác rằng Trung Quốc đã bắt đầu làm điều đó với Mỹ rồi.

Do ông Lutnick là người duy nhất phản đối, cuối cùng Tổng thống quyết định: “Chúng ta làm ngay”.

Sau khi mọi người rời Phòng Bầu dục, ông Lutnick lại dùng tới điều mà Axios gọi là một chiến thuật trì hoãn mới. “Tôi sẽ soạn một vài phương án rồi quay lại”, ông nói.

“Mọi người đều nói: ‘Không, không, quyết định đã đưa ra rồi. Thực hiện ngay đi!’ Nhưng đến giờ [Bộ Thương mại] vẫn chưa thực hiện”, một nguồn tin thuật lại.

Các nguồn tin cho biết trong những cuộc họp diễn ra sau tháng 5, ông Bessent, Giám đốc Tình báo Quốc gia Jay Clayton, ông Hegseth và các quan chức Nhà Trắng đã thúc giục Bộ Thương mại hành động, “nhưng họ đã từ chối”.

Bộ Thương mại phủ nhận ông Lutnick bị chất vấn

Người phát ngôn Bộ Thương mại Kristen Eichamer phủ nhận việc ông Bessent chất vấn ông Lutnick và từ chối bình luận ngay về các cáo buộc khác, Axios cho biết. Nhà Trắng và người phát ngôn của ông Lutnick chưa trả lời ngay đề nghị bình luận của Reuters.

Những ngày gần đây, một số nghị sĩ Mỹ cho biết họ muốn chính quyền ông Trump cứng rắn hơn với việc xuất khẩu chip Mỹ sang Trung Quốc. Họ cũng kêu gọi Quốc hội thông qua luật siết chặt các hạn chế này.

Từ tháng 10/2025 đến nay, Mỹ chưa công bố thêm tên nào vào Danh sách thực thể, danh sách đen thương mại của Bộ Thương mại. Đây là quãng dài nhất giữa hai lần bổ sung trong hơn một thập niên.

Lý Ngọc (t/h)