Bà Takaichi thăm 11 nước trong 10 tháng, củng cố đồng minh để cân bằng sức ép từ TQ

Kể từ khi nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản vào tháng 10 năm ngoái, bà Takaichi Sanae đã thăm 11 quốc gia, tập trung vào các đồng minh như Mỹ và các đối tác có cùng quan điểm ở Đông Nam Á. Mục tiêu là củng cố quan hệ với đồng minh và đối tác trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng chỉ trích Nhật Bản trên trường quốc tế.

Theo Nikkei Asia, hồ sơ công khai của Văn phòng Thủ tướng và Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho thấy trong 10 tháng đầu cầm quyền, bà Takaichi đã thực hiện 8 chuyến công du nước ngoài, đến 11 quốc gia. Trong số đó, 6 nước thuộc châu Á và châu Đại Dương, 3 nước thuộc châu Âu; ngoài ra còn có Mỹ và Nam Phi.

Bốn trong tám chuyến đi nhằm tham dự các hội nghị quốc tế lớn như Hội nghị cấp cao ASEAN và G20. Trước hoặc sau các hội nghị này, bà Takaichi đã thăm Mỹ, Việt Nam, Úc, Hàn Quốc, Anh, Ý và Ấn Độ — các nước là đồng minh hoặc được Tokyo xem là những đối tác có cùng quan điểm.

Một nguồn tin ngoại giao nhận định rằng do kinh nghiệm quan hệ quốc tế của bà Takaichi còn hạn chế, bà ưu tiên xây dựng quan hệ với những nước có lập trường tương đồng với Nhật Bản.

Tăng cường quan hệ với các đối tác châu Á

Trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 5, bà Takaichi công bố phiên bản cập nhật của khái niệm “Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương tự do và cởi mở” (Free and Open Indo-Pacific). Khái niệm này được cựu Thủ tướng Abe Shinzo, cũng là người cố vấn chính trị của bà Takaichi, khởi xướng vào năm 2016.

Trong bối cảnh chiến sự ở Trung Đông diễn biến phức tạp, bà Takaichi công bố “Quan hệ Đối tác Tăng cường Năng lực cung ứng nguồn lực năng lượng châu Á” (POWERR Asia), một khuôn khổ bảo đảm nguồn cung năng lượng tập trung vào Đông Nam Á.

Theo Nikkei, các nỗ lực tăng cường hợp tác này đều có tính đến yếu tố đối phó ảnh hưởng của Trung Quốc. Trong khuôn khổ POWERR Asia, Nhật Bản sẽ cung cấp 10 tỷ USD hỗ trợ, tập trung tăng cường hợp tác với các quốc gia có quan hệ gần gũi với Tokyo.

Bà Takaichi giải thích số tiền này sẽ được dùng để hỗ trợ các nước châu Á mua dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, duy trì chuỗi cung ứng; đồng thời xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng và bảo đảm nguồn cung các khoáng sản quan trọng.

Bài viết cho rằng Trung Quốc sử dụng thương mại và viện trợ kinh tế để thu hút các nước vào phạm vi ảnh hưởng của mình, còn Nhật Bản đang tìm cách cân bằng sức ép ngoại giao ngày càng quyết liệt của Bắc Kinh.

Tranh cãi liên quan đến Đài Loan

Tháng 11 năm ngoái, phát biểu của bà Takaichi tại Quốc hội Nhật Bản về tình huống khẩn cấp ở Đài Loan đã gây tranh cãi ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh. Bà nói, nếu xung đột vũ trang xảy ra tại eo biển Đài Loan, điều đó có thể được xem là tình huống “đe dọa sự tồn vong của Nhật Bản”, qua đó có thể tạo cơ sở pháp lý để Nhật thực thi quyền phòng vệ tập thể.

Trung Quốc sau đó yêu cầu bà Takaichi rút lại phát biểu và áp dụng hàng loạt biện pháp gây sức ép, gồm khuyến cáo công dân Trung Quốc không đi du lịch Nhật Bản, đình chỉ quá trình khôi phục nhập khẩu hải sản Nhật, ngừng phê duyệt các bộ phim Nhật Bản mới phát hành tại Trung Quốc, hạn chế xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng có thể dùng cho mục đích quân sự.

Bà Takaichi không rút lại phát biểu, dù sau đó bày tỏ tiếc nuối về việc nêu ra một kịch bản cụ thể và nói sẽ tránh phát biểu quá trực diện về chủ đề này tại phiên họp Quốc hội khi đó.