Bà Ursula von der Leyen kêu gọi EU dựng hàng rào để tăng cường kiểm soát biên giới

Làn sóng vượt biên quy mô lớn tại Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Bắc Phi, đã khiến số người thiệt mạng được ghi nhận tại địa phương lên tới ít nhất 88 người, đồng thời thổi bùng tranh cãi trong EU về an ninh biên giới và chính sách di trú. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen kêu gọi tăng cường kiểm soát biên giới ngoài của EU và dựng “hàng rào vật lý” tại những điểm cần thiết.

Theo kênh Euronews ngày thứ Hai (3/8), trong thư gửi Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez, bà von der Leyen viết rằng sự kiện này cho thấy EU phải “tiếp tục củng cố phòng vệ tại các khu vực biên giới trọng yếu, bao gồm giám sát chặt chẽ và khi cần thì dựng các rào chắn vật lý”.

Trước đó, ông Sánchez bị một số chính phủ châu Âu chỉ trích là xử lý khủng hoảng không tốt; còn ông cáo buộc một số lãnh đạo EU lợi dụng khủng hoảng ở Ceuta để công kích chính phủ ông. Bức thư của bà von der Leyen được xem là nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng với Madrid.

Bà Ursula von der Leyen nói EU cần rút kinh nghiệm từ khủng hoảng lần này và sẽ nỗ lực trên năm hướng: tăng cường hợp tác với các nước ngoài EU để ngăn nhập cư bất hợp pháp; củng cố quản lý biên giới ngoài; thiết lập hệ thống cảnh báo sớm; trấn áp các mạng lưới đưa người vượt biên trái phép; và đẩy nhanh việc hồi hương những người không có quyền cư trú hợp pháp.

Thị trưởng Ceuta, ông Juan Jesús Vivas, nói với nhật báo El País rằng nhà xác địa phương đã nhận 88 thi thể, bao gồm cả nạn nhân từ những vụ vượt biên nhỏ hơn trong hai tuần trước đó. Phần lớn nạn nhân chết đuối, một số khác tử vong do bị đè ép khi cố trèo qua đê chắn sóng hoặc hàng rào biên giới.

Morocco công bố con số tử vong thấp hơn, nói có ít nhất 11 người chết, gồm 10 người chết đuối và một người tử vong do rơi xuống vách đá.

Sự kiện diễn ra khoảng từ 29 đến 31/7, với ước tính 50.000–60.000 người từ Morocco tràn vào Ceuta bằng đường bộ và đường biển, nhiều người bơi vòng qua khu vực biên giới.

Sau vụ việc, cảnh sát và quân đội Tây Ban Nha tiếp tục tuần tra tại Ceuta, đồng thời dựng thêm đoạn rào chắn nổi dài 500 mét trên vùng biển giáp ranh với Morocco. Giới chức nói phần lớn những người vượt biên đã tự nguyện quay về Morocco trong vòng 48 giờ và trật tự địa phương đang dần được khôi phục.

Các nước thành viên EU sẽ họp khẩn qua hình thức trực tuyến cấp bộ trưởng nội vụ vào thứ Ba (4/8), để thảo luận các biện pháp chung, bao gồm khả năng tái áp dụng kiểm soát biên giới nội khối tại một số khu vực thuộc Schengen (vùng lãnh thổ gồm 29 quốc gia châu Âu bãi bỏ kiểm soát biên giới nội bộ, cho phép tự do đi lại). Sau vụ việc, Ý đã tuyên bố tạm đình chỉ một phần cơ chế đi lại không kiểm soát biên giới Schengen với Tây Ban Nha và tái lập kiểm tra biên giới.

Tuy nhiên khủng hoảng cũng làm sâu thêm bất đồng nội bộ EU về chính sách nhập cư. Lãnh đạo của 22 nước, trong đó có Ý và Đan Mạch, đã gửi thư chung cho EU, quy trách nhiệm cho chính sách mới của ông Sánchez hợp pháp hóa khoảng 500.000 người nhập cư không giấy tờ ở Tây Ban Nha. Họ cho rằng phải xem xét lại những chính sách có thể trở thành “yếu tố hút” người nhập cư bất hợp pháp.

Dù có những nghi vấn cho rằng Morocco đã “nhắm mắt cho qua” hoạt động vượt biên lần này, bà von der Leyen vẫn mô tả nước này là đối tác chiến lược quan trọng của EU trong cuộc chiến chống nhập cư bất hợp pháp.

Bà nói EU đang đàm phán với Morocco để thiết lập một khuôn khổ hợp tác mang tính thể chế hơn, qua đó tăng cường hệ thống cảnh báo sớm tại biên giới Ceuta và Melilla, đồng thời nâng mức hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho Morocco. Ceuta và Melilla là hai vùng lãnh thổ thuộc Tây Ban Nha ở Bắc Phi, đồng thời là hai đoạn biên giới trên đất liền duy nhất nối EU với châu Phi.