Úc: Thu hồi pin lithium tăng 280% trong 4 năm, sạc dự phòng thành nguy cơ cháy

Số vụ thu hồi sản phẩm pin lithium tại Úc tăng vọt những năm gần đây. Nguy cơ cháy mở rộng từ dụng cụ điện ngoài trời sang pin lưu trữ điện gia đình, sạc dự phòng, thậm chí máy theo dõi em bé.

Số liệu của Cơ quan An toàn Sản phẩm Úc cùng Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) cho thấy số vụ thu hồi sản phẩm liên quan đến pin lithium đã tăng 280% trong 4 năm qua. Các vụ này hiện chiếm 7,6% tổng số vụ thu hồi sản phẩm, cao hơn nhiều so với mức 1,7% của năm 2022.

Những năm gần đây, Chính phủ Liên bang Úc khuyến khích người dân sử dụng thiết bị điện và lắp pin lưu trữ điện tại nhà, thông qua chương trình “Pin gia dụng giá rẻ” (Cheaper Home Batteries Scheme).

Ông Brian Craighead, Giám đốc điều hành công ty Energy Renaissance, cảnh báo các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ “bán phá giá” pin gia dụng vào Úc do tác động từ chính sách thương mại của Mỹ với Trung Quốc, The Australian đưa tin. Energy Renaissance từng hợp tác với Cơ quan Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Liên bang Úc (CSIRO) để phát triển loại pin an toàn trước tấn công mạng. Năm ngoái, công ty này đã bước vào thủ tục quản lý tự nguyện (voluntary administration).

Một số bộ pin lưu trữ điện gia đình của Tesla cũng từng gặp sự cố. Năm ngoái, Tesla xác nhận cell pin lithium-ion của một nhà cung cấp bên thứ ba, dùng trong một số hệ thống Powerwall 2, bị lỗi và có thể hỏng, quá nhiệt. Hãng sau đó báo cho khách hàng bị ảnh hưởng qua ứng dụng điện thoại và xả điện từ xa các bộ pin này.

Trong thông báo thu hồi cập nhật hồi tháng 8, Tesla viết: “Tesla đã nhận được báo cáo về các bộ Powerwall 2 lắp cell pin bị ảnh hưởng bốc khói hoặc bốc cháy, gây thiệt hại nhỏ về tài sản”.

“Hiện Tesla đã xả điện từ xa phần lớn các bộ bị ảnh hưởng. Dù nguy cơ quá nhiệt nay đã rất thấp, nếu xảy ra, sự cố vẫn có thể gây cháy, dẫn đến thương tích nghiêm trọng, tử vong hoặc thiệt hại tài sản.”

Thông báo cũng cho biết đến nay hãng chưa nhận được báo cáo nào về người bị thương hay tử vong.

Tesla cam kết thay miễn phí các thiết bị bị ảnh hưởng. Hãng cũng sẽ xem xét từng trường hợp để bồi thường khoản tiền điện khách hàng lẽ ra tiết kiệm được nếu Powerwall 2 không phải ngừng hoạt động.

Ông Manny Carbone là luật sư thành viên của hãng luật Carbone Lawyers ở Melbourne, chuyên xử lý các vụ đòi bồi thường thương tích cá nhân. Ông cho biết: “Các vụ đòi bồi thường liên quan đến pin lithium-ion trong đồ dùng gia đình hằng ngày, gồm điện thoại, sạc dự phòng và đèn, đã tăng đáng kể. Điều đáng lo là trong đó có cả thiết bị dùng trong phòng trẻ sơ sinh, như máy theo dõi”.

Ông dẫn số liệu từ các thông báo thu hồi pin năm ngoái: trong 2.025 sự cố, 79% đã gây thiệt hại tài sản hoặc thương tích cho người.

“Những đám cháy này đặc biệt nguy hiểm, vì phản ứng hóa học khiến ngọn lửa ban đầu cực kỳ khó dập tắt, thậm chí không thể dập tắt,” ông Carbone nói.

Những năm gần đây, số vụ đòi bồi thường liên quan đến pin lithium trong đồ dùng hằng ngày tăng rõ rệt, ông cho biết thêm. Ông cũng từng xem video do khách hàng cung cấp, ghi lại cảnh máy theo dõi trong phòng trẻ sơ sinh bốc cháy.

Ông cảnh báo khi pin lithium bốc cháy, phản ứng hóa học khiến ngọn lửa ban đầu rất khó, thậm chí không thể dập tắt. Một số vụ cháy đã làm nhà cửa hư hại nghiêm trọng và gây bỏng nặng. Ngay cả khi không bị thương về thể chất, người trong cuộc vẫn có thể mắc chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) vì sự cố.

Ông đặc biệt nhắc người tiêu dùng chú ý an toàn khi sử dụng sạc dự phòng. Bản thân ông không dùng bất kỳ chiếc sạc dự phòng nào trong nhà, vì loại thiết bị này “chiếm tỷ lệ quá cao trong các vụ đòi bồi thường về trách nhiệm sản phẩm”.

“Sạc dự phòng thường nằm trong túi quần, túi xách hoặc được mang sát người, nên khi hỏng có thể gây thương tích thảm khốc,” ông nói.

“Tôi cũng sẽ rất thận trọng với các sản phẩm dùng pin lithium trong phòng trẻ sơ sinh, kể cả máy theo dõi em bé. Nếu những thiết bị này bốc cháy trong phòng, hậu quả có thể rất khủng khiếp với những đứa trẻ không thể tự thoát ra hay tự bảo vệ mình. Tôi đã xem những đoạn phim đáng sợ do khách hàng cung cấp, quay cảnh máy theo dõi bốc cháy trong phòng trẻ.”

Ông Jay Manley, cựu kỹ sư Tesla từng tham gia phát triển Powerwall 2, thì cho rằng quy định và tiêu chuẩn an toàn pin nên dựa trên hiệu quả an toàn thực tế, thay vì bắt cả ngành phải dùng một thiết kế kỹ thuật cụ thể. Hiện ông là người sáng lập công ty MP Space ở Sydney, chuyên sản xuất pin cho vệ tinh và tàu vũ trụ.

Ông Manley lấy ví dụ hệ thống điện mặt trời áp mái. Trước đây, quy định bắt buộc các hệ thống này phải lắp cầu dao cách ly một chiều (DC isolator), nhưng kết quả là “tính năng an toàn lại trở thành một nguồn gây cháy đáng kể”.

Theo ông, để xử lý vấn đề pin không an toàn, cơ quan quản lý phải cân bằng giữa nâng cao an toàn và tránh chi phí không cần thiết. Ông nhấn mạnh pin không chỉ cần đạt yêu cầu an toàn lúc xuất xưởng hay ngày đầu đưa vào sử dụng, mà còn phải giữ được độ an toàn sau nhiều năm.