Báo cáo: Các khu lừa đảo viễn thông ở Campuchia vẫn tiếp tục hoạt động

Hôm thứ Hai (8/6), một báo cáo mới do Tổ chức Ân xá Quốc tế công bố cho biết, các chiến dịch đột kích rầm rộ mà Chính phủ Campuchia tiến hành trong năm qua nhằm vào các khu lừa đảo đã không đạt hiệu quả như mong đợi. Hơn 70% các khu lừa đảo viễn thông không bị ảnh hưởng, trong khi vẫn còn rất nhiều nạn nhân bị giam giữ bên trong các khu này.

Tổ chức nhân quyền này hôm thứ Hai đã công bố báo cáo mang tên “Những người rơi vào các kẽ hở của hệ thống: Chiến dịch ‘trấn áp’ các khu lừa đảo tại Campuchia và những nạn nhân không được bảo vệ”. Báo cáo cho thấy tính đến tháng 4/2026, trong số 86 khu lừa đảo viễn thông được tổ chức Ân xá Quốc tế xác định, chỉ có 24 khu (khoảng 1/4) có bằng chứng cho thấy chính phủ đã can thiệp.

Dưới áp lực quốc tế, Campuchia đã phát động cái gọi là chiến dịch truy quét lừa đảo lớn nhất trong lịch sử vào tháng 7/2025, cam kết xóa bỏ các mạng lưới tội phạm thực hiện các vụ lừa đảo quy mô lớn đối với nạn nhân trên toàn thế giới. Sau đó, giới chức tuyên bố đã đóng cửa hơn 200 trung tâm lừa đảo và bắt giữ nhiều thủ lĩnh cấp cao của các băng nhóm tội phạm.

Tuy nhiên, sau gần một năm theo dõi và điều tra, tổ chức Ân xá Quốc tế phát hiện có sự chênh lệch rất lớn giữa tuyên bố chính thức của chính quyền Campuchia và mức độ thực thi pháp luật trên thực tế.

Bà Montse Ferrer, đồng Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của tổ chức, cho biết:

“Trong số các khu lừa đảo đã được xác nhận, hơn 70% dường như không bị ảnh hưởng bởi chiến dịch truy quét; còn tại một số khu khác, các biện pháp can thiệp kém hiệu quả của cảnh sát đã không xác định được những người bị hại (nạn nhân), và khiến họ tiếp tục phải gánh chịu những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Trong khi đó, chính phủ vẫn đang tự ca ngợi thành tích của mình.”

Báo cáo cho biết ngay cả khi có sự can thiệp của chính quyền, hiệu quả thường rất hạn chế. Trong một số trường hợp, tác động của chiến dịch còn bị suy yếu do sự cấu kết giữa những người quản lý khu lừa đảo với cảnh sát, hoặc chỉ là phản ứng bị động trước áp lực dư luận. Trong 3 trường hợp riêng lẻ, mặc dù cảnh sát từng can thiệp vào các khu này, những nạn nhân được tổ chức Ân xá Quốc tế phỏng vấn cho biết họ vẫn tiếp tục phải hứng chịu các hành vi vi phạm nhân quyền tại chính những địa điểm đó trong cùng khoảng thời gian.

Người sống sót chứng kiến người khác tử vong: “Cảnh sát đến đây để mang xác đi”

Trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 4/2026, tổ chức Ân xá Quốc tế đã phỏng vấn 73 người sống sót khỏi các khu lừa đảo viễn thông. Họ đến từ Bangladesh, Brazil, Trung Quốc, Colombia, Ecuador, Eritrea, Ethiopia, Ghana, Indonesia, Kenya, Liberia, Madagascar, Morocco, Niger, Uganda và Venezuela.

Nhiều người cho biết họ bị dụ dỗ đến Campuchia bằng lời hứa về những công việc hợp pháp. Tuy nhiên, sau khi đến nơi, họ bị giam giữ trong các khu được bảo vệ nghiêm ngặt và bị ép buộc thực hiện các hoạt động lừa đảo trực tuyến dưới sự đe dọa bằng bạo lực.

Các khu lừa đảo này tồn tại tình trạng nô dịch trên quy mô lớn, buôn người, lao động cưỡng bức và tra tấn. Cách vận hành và quản lý của chúng giống như nhà tù, do các tổ chức tội phạm có tổ chức kiểm soát.

Báo cáo cho thấy sự cấu kết giữa cảnh sát và những người quản lý khu lừa đảo đã làm suy giảm đáng kể hiệu quả của các chiến dịch truy quét.

Nhiều người sống sót cho biết cảnh sát thường xuyên đến một khu lừa đảo tại tỉnh Prey Veng (được đánh mã số PV01), bao gồm cả việc hỗ trợ vận chuyển thi thể và ngồi uống cà phê cùng các quản lý của khu này. Trong suốt chiến dịch truy quét, họ chưa từng chứng kiến bất kỳ quản lý nào tại đây bị bắt giữ.

Elise (tên giả), một phụ nữ trẻ đến từ Kenya, cho biết cô từng bị đánh đập tại khu PV01 và đã chứng kiến một phụ nữ khác tử vong.

Cô kể: “Chúng tôi đã cố gắng đánh thức cô ấy dậy, nhưng cô ấy đã chết rồi… Cảnh sát đến đây để mang xác đi”.

Cô nói thêm rằng cảnh sát cũng không giải cứu những người khác vẫn đang bị mắc kẹt bên trong khu này.

Nạn nhân bị đối xử như tội phạm, bị chuyển từ khu lừa đảo này sang khu lừa đảo khác

Lời khai của những người sống sót cũng cho thấy ban quản lý các khu lừa đảo đôi khi được báo trước về các cuộc kiểm tra hoặc can thiệp của cảnh sát, nhờ đó có thể kịp thời bỏ trốn hoặc chuyển sang địa điểm khác. Điều này cho thấy có khả năng tồn tại sự phối hợp hoặc cấu kết giữa hai bên.

Một người sống sót kể lại: “Họ nói cảnh sát sắp đến, rồi lùa chúng tôi lên xe buýt và đưa vào vùng núi”.

Một người sống sót khác là Winta (tên giả), đến từ Đông Phi. Khi mới 16 tuổi, cô bị dụ dỗ bởi một lời mời làm việc giả trên tàu du lịch, trước tiên bị đưa đến Sri Lanka, sau đó bị buôn bán sang Myanmar và Lào, nơi cô bị ép làm việc trong một khu lừa đảo do một “thành viên băng đảng người Trung Quốc” điều hành.

7 năm sau, cô tiếp tục bị bán sang một khu lừa đảo viễn thông tại Campuchia mang mã số “CT01”.

Cô nhớ lại rằng trong thời gian Chính phủ Campuchia triển khai chiến dịch truy quét, bản thân đã nhiều lần bị chuyển từ khu này sang khu khác nhằm tránh sự kiểm tra của cảnh sát.

Cô kể: “Họ còng tay tôi vào ghế và bắt tôi đứng suốt 2 ngày. Sau đó họ đánh đập chúng tôi rồi nhét tất cả lên xe”.

Cuối cùng, cô cùng những nạn nhân khác bị bỏ lại giữa đêm.

Cô cho biết khi cảnh sát đến nơi, họ không hề hỗ trợ mà ngược lại còn đe dọa sẽ đưa cô quay trở lại khu lừa đảo.

Trong tình cảnh không còn đường lui, cô buộc phải cầu cứu người dân Campuchia địa phương và cuối cùng mới có thể trốn thoát thành công.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết cả 73 người sống sót được phỏng vấn đều đáp ứng định nghĩa được quốc tế công nhận về “nạn nhân của nạn buôn người”, nhưng không một ai được chính quyền Campuchia chính thức công nhận là nạn nhân buôn người.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cũng phát hiện thêm 7 khu lừa đảo khác xảy ra tình trạng nhiều người được trả tự do hoặc tự trốn thoát.

Tuy nhiên, trong hoàn cảnh không có tiền bạc, giấy tờ tùy thân hoặc bất kỳ sự hỗ trợ nào từ phía chính quyền Campuchia, những người vừa thoát khỏi các khu lừa đảo lại rơi vào tình thế vô cùng khó khăn, không biết đi đâu về đâu.

Nhiều người buộc phải ngủ ngoài đường phố Campuchia hoặc bị giam giữ trong các trung tâm tạm giữ người nhập cư quá tải.

Trong một số trường hợp, cảnh sát thậm chí còn tống tiền và đe dọa các nạn nhân của nạn buôn người.

Trong khi đó, sự hỗ trợ mà những người sống sót nhận được từ đại sứ quán các nước của họ cũng rất hạn chế.

Ông Mark Taylor, chuyên gia tư vấn về chống buôn người, người từng lãnh đạo các dự án của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tại Campuchia, xác nhận rằng những người này thiếu lương thực, phải nằm ngủ trên các tấm chăn trải dưới đất, xung quanh đầy nước thải ô nhiễm, không được bảo đảm dịch vụ y tế, và nhiều lao động nước ngoài cuối cùng còn phải tự bỏ tiền túi để trở về quê hương.

Các quan chức Campuchia cho biết từ đầu năm 2025 đến giữa tháng 4/2026, hơn 13.000 người đến từ 33 quốc gia đã bị trục xuất khỏi nước này; trong cùng thời gian đó, số liệu cho thấy có hơn 250.000 người nước ngoài tự nguyện rời khỏi Campuchia.

• Trần Chí: Đế chế lừa đảo do Trung Quốc và Campuchia hợp lực nuôi dưỡng

Tổ chức Ân xá Quốc tế kêu gọi Chính phủ Campuchia có hành động hiệu quả thiết thực

Mặc dù chính quyền Campuchia thường xuyên tuyên bố rằng chiến dịch truy quét đã “đạt được thành công”, nhưng họ không công khai những địa điểm cụ thể nào đã được điều tra, cũng không đưa ra bằng chứng chứng minh cho tuyên bố đã đóng cửa các khu lừa đảo.

Chính phủ cũng không phản hồi các câu hỏi của tổ chức Ân xá Quốc tế liên quan đến cuộc điều tra này.

Trong khi đó, các nhà báo điều tra và nhân viên cứu trợ lại phải đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ và đe dọa từ phía chính quyền.

Bà Ferrer cho biết trong báo cáo: “Nếu Chính phủ Campuchia thực sự cam kết chấm dứt tình trạng nô dịch và tra tấn trong ngành công nghiệp lừa đảo, họ phải tiến hành điều tra tất cả các khu lừa đảo và các sòng bạc liên quan, nhận diện và hỗ trợ đầy đủ mọi nạn nhân của nạn buôn người cũng như các hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng khác, đồng thời khắc phục những khiếm khuyết mang tính hệ thống đã khiến chiến dịch truy quét lần này không đạt hiệu quả”.

Bà nói thêm: “Cộng đồng quốc tế cũng có thể làm được nhiều hơn nữa. Nguyên nhân chủ yếu khiến Chính phủ Campuchia khởi động chiến dịch truy quét này rất có thể là áp lực từ các nhà lãnh đạo của những quốc gia khác. Tuy nhiên, cuộc điều tra của chúng tôi cho thấy nhiệm vụ này còn lâu mới hoàn thành; bên ngoài cần tiếp tục gia tăng áp lực, đồng thời đầu tư thêm nguồn lực để hỗ trợ những người sống sót”.