Bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11: 5 cuộc đua đáng chú ý có thể định hình chính trường

Cuộc bầu cử giữa kỳ gay cấn của Mỹ đã bước vào chặng cuối. Bên cạnh kết quả thắng thua, một số cuộc đua then chốt còn phát đi tín hiệu rộng hơn về hướng đi của chính trường Mỹ trong năm 2027.

Giới truyền thông liên tục phân tích, dự báo kết quả và chiều hướng của cuộc bầu cử năm nay.

Trong chặng vận động cuối cùng, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Sáu (30/10) đến dự mít tinh tại Daytona Beach, bang Florida, để tiếp sức cho Đảng Cộng hòa và kêu gọi cử tri đi bỏ phiếu.

Florida là nơi ông Trump sinh sống và cũng là địa bàn chính trị quan trọng của Đảng Cộng hòa. Hồi giữa tháng 10, trang tin Axios của Mỹ đưa tin số cử tri đăng ký theo Đảng Cộng hòa ở Florida nhiều hơn số cử tri đăng ký theo Đảng Dân chủ trên 1,5 triệu người, nhưng Đảng Cộng hòa vẫn lo người ủng hộ thiếu hăng hái đi bầu. Điều này cho thấy cuộc bầu cử giữa kỳ cạnh tranh gay gắt đến mức nào.

Trong tháng 10, Chủ tịch Đảng Cộng hòa bang Florida Evan Power nhiều lần nói chiến dịch đã bước vào giai đoạn cuối, tập trung vận động cử tri đi bỏ phiếu. Ông nhấn mạnh: “Giờ đây, tất cả nằm ở tỷ lệ cử tri đi bầu”.

Các cuộc thăm dò hiện vẫn cho thấy Đảng Dân chủ chiếm ưu thế. Tính đến ngày 30/10, Decision Desk HQ (DDHQ) dự báo Đảng Dân chủ có xác suất thắng tới 82% ở cuộc bầu cử Hạ viện. Cuộc đua vào Thượng viện sát sao hơn, nhưng DDHQ vẫn đánh giá Đảng Dân chủ có lợi thế, với xác suất thắng 62%. DDHQ là tổ chức độc lập chuyên cung cấp dữ liệu bầu cử, phân tích các cuộc thăm dò, tổng hợp kết quả và dự báo xác suất thắng cử.

Trả lời phỏng vấn Fox News hôm thứ Ba (27/10), Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, đảng viên Cộng hòa, thừa nhận nhiều cuộc thăm dò hiện cho thấy Đảng Cộng hòa đang chịu sức ép. Tuy nhiên, ông cho rằng các cuộc thăm dò này có thể đã đánh giá thấp nghiêm trọng mức nhiệt tình và ý định đi bầu của cử tri Cộng hòa trên toàn nước Mỹ.

Ông Johnson nhấn mạnh Đảng Cộng hòa có lợi thế về chất lượng ứng viên, khả năng gây quỹ và tổ chức vận động ở địa phương. Ông tin rằng người ủng hộ đảng sẽ hăng hái đi bầu vào ngày bỏ phiếu. Vì vậy, ông lạc quan về khả năng Đảng Cộng hòa giữ được số ghế tại Quốc hội. Ông cũng nói không nên chỉ dựa vào các con số thăm dò hiện nay mà kết luận Đảng Cộng hòa sẽ thất bại trong cuộc bầu cử giữa kỳ.

Dưới đây là những điểm đáng chú ý do The Hill chọn lọc.

Cuộc đua ghế thượng nghị sĩ liên bang tại Texas

Ứng viên Đảng Cộng hòa, Tổng chưởng lý bang Texas Ken Paxton, sẽ đối đầu ứng viên Đảng Dân chủ, Hạ nghị sĩ bang James Talarico, vào ngày 3/11. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy hai bên bám sát nhau, một số khảo sát còn ghi nhận ông Talarico dẫn trước đôi chút.

Đảng Cộng hòa và các đồng minh tìm cách làm nổi bật những phát biểu của ông Talarico về hệ tư tưởng giới tính và các vấn đề văn hóa gây tranh cãi khác. Họ cũng nhắc tới nghi vấn ông vi phạm quy định về nơi cư trú khi tranh cử ghế hạ nghị sĩ bang năm 2022.

Thách thức chính của ông Paxton là các tranh cãi chính trị xoay quanh cá nhân ông. Đảng Dân chủ nhắm vào hồ sơ chính trị của ông, trong đó có vụ Hạ viện bang Texas luận tội ông năm 2023 với cáo buộc lạm dụng chức quyền để giúp một nhà tài trợ. Cuối cùng, Thượng viện bang Texas tuyên ông trắng án.

Một cuộc điều tra liên bang về cáo buộc hối lộ cũng trở thành tâm điểm công kích giữa hai bên, dù cuối cùng không dẫn tới việc truy tố hình sự. Những tranh cãi này có thể ảnh hưởng tới sự ủng hộ của cử tri độc lập, cử tri nữ và những người Cộng hòa ôn hòa.

Dù vậy, ông Paxton vẫn có ảnh hưởng đáng kể trong phe bảo thủ và phong trào “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA). Lập trường bảo thủ của ông về Tu chính án thứ hai, nhập cư và các vấn đề khác giúp ông có được những người ủng hộ trung thành trong phong trào này.

Ông Paxton còn phải đối mặt với những thay đổi trong cơ cấu cử tri Texas, nhất là xu hướng bỏ phiếu của cử tri gốc Latinh và cử tri ở các vùng ngoại ô. Ông Talarico tập trung vào vấn đề chi phí sinh hoạt, kinh tế và chỉ trích chính sách của chính quyền Trump trong chiến dịch vận động, nhằm mở rộng cơ sở ủng hộ của Đảng Dân chủ tại Texas.

Cuộc bầu cử này không chỉ là phép thử chính trị với cá nhân ông Paxton, mà còn kiểm nghiệm ảnh hưởng chính trị của ông Trump ở Texas và khả năng Đảng Cộng hòa tiếp tục giữ ghế thượng nghị sĩ liên bang của bang này. Texas chưa bầu thượng nghị sĩ liên bang nào thuộc Đảng Dân chủ kể từ năm 1988. Vì vậy, nếu ông Talarico thắng, đây sẽ là thay đổi quan trọng trên bản đồ chính trị Texas và có thể ảnh hưởng tới cán cân số ghế giữa hai đảng tại Thượng viện.

Do có ý nghĩa đối với cuộc tranh giành quyền kiểm soát Thượng viện, cuộc đua này đã trở thành cuộc tranh cử tốn kém nhất từ trước tới nay ngoài các cuộc bầu cử tổng thống.

Cuộc đua ghế thượng nghị sĩ liên bang tại Michigan

Ứng viên Thượng viện của Đảng Dân chủ ở Michigan là ông Abdul El-Sayed. Ông sinh ra tại Michigan, có cha mẹ đến từ Ai Cập. Nếu đắc cử, ông sẽ là thượng nghị sĩ liên bang theo đạo Hồi đầu tiên trong lịch sử Mỹ.

Ông El-Sayed chủ trương chương trình “Bảo hiểm y tế cho mọi người” (Medicare for All) và tìm cách giảm ảnh hưởng của tiền từ doanh nghiệp đối với chính trường. Nổi bật hơn cả, ông liên tục chỉ trích gay gắt hành động của Israel, nhất là các chiến dịch quân sự tại Gaza, và gọi đó là diệt chủng.

Ông Trump nhiều lần nói ông El-Sayed “đứng về phía những kẻ khủng bố”.

Vấn đề Israel cũng là tâm điểm khi ông El-Sayed tranh suất đề cử của Đảng Dân chủ với Hạ nghị sĩ liên bang Haley Stevens. Các nhóm có liên hệ với Ủy ban Quan hệ Công vụ Mỹ-Israel (AIPAC) đã chi khoảng 30 triệu USD để ủng hộ bà Stevens, nhưng ông El-Sayed vẫn thắng. Căng thẳng giữa hai bên về vấn đề này đến nay vẫn còn cao.

Ông El-Sayed có những người ủng hộ trong Đảng Dân chủ. Hồi giữa tháng 10, Hạ nghị sĩ liên bang Alexandria Ocasio-Cortez, đảng viên Dân chủ bang New York, cho biết bà đã trích 1 triệu USD từ quỹ chính trị của mình để ủng hộ ông El-Sayed.

Ông El-Sayed hiện dẫn trước đối thủ Cộng hòa, cựu Hạ nghị sĩ liên bang Mike Rogers của Michigan, gần 5 điểm phần trăm trong kết quả thăm dò trung bình của DDHQ.

Cuộc đua ghế thống đốc bang Ohio

Thăm dò cho thấy cuộc đua vào ghế thống đốc Ohio rất gay cấn. Thống đốc đương nhiệm Mike DeWine của Đảng Cộng hòa không thể tái tranh cử do giới hạn nhiệm kỳ, nên ứng viên của hai đảng đang cạnh tranh vị trí này.

Cuộc đua giữa ứng viên Cộng hòa Vivek Ramaswamy và ứng viên Dân chủ Amy Acton thu hút sự chú ý rộng rãi không chỉ vì hai bên ngang ngửa trong các cuộc thăm dò, mà còn vì một quảng cáo tranh cử.

Đội ngũ tranh cử của ông Ramaswamy thực hiện một quảng cáo, trong đó bà Donna Arthur, người mẹ đã lâu không còn gần gũi với bà Acton, gọi con gái mình là “kẻ nói dối”. Quảng cáo hết sức bất thường này khiến dư luận một lần nữa chú ý tới tuổi thơ đầy tổn thương của bà Acton.

Quảng cáo gây tranh cãi lớn, thậm chí bị một số nhân vật Cộng hòa lên án, trong đó có Thống đốc đương nhiệm DeWine và người tiền nhiệm của ông, cựu Thống đốc John Kasich.

Tính đến ngày 30/10, kết quả thăm dò trung bình của DDHQ cho thấy bà Acton dẫn trước chưa đến 3 điểm phần trăm.

Cuộc đua ghế thượng nghị sĩ liên bang tại Maine

Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, ông Trump thua bà Kamala Harris 7 điểm phần trăm ở Maine. Thế nhưng Thượng nghị sĩ Susan Collins, ứng viên Cộng hòa của Maine, hiện chỉ kém đối thủ Dân chủ là cựu Thượng nghị sĩ bang Troy Jackson 3,5 điểm phần trăm, theo két quả thăm dò trung bình của DDHQ.

Giới truyền thông nhận định bà Collins có được mức ủng hộ này một phần nhờ tình trạng hỗn loạn trong nội bộ Đảng Dân chủ.

Trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ, ông Graham Platner, một người nuôi hàu theo đuổi hình ảnh chính trị gia dân túy, đã đánh bại Thống đốc Janet Mills, người được phe chủ lưu trong đảng ủng hộ.

Sau đó, ông Platner vướng một loạt tranh cãi, trong đó có hình xăm liên quan tới Đức Quốc xã. Cuối cùng, ông còn bị cáo buộc cưỡng hiếp, khiến uy tín của ông rơi xuống mức thấp nhất. Ông Platner phủ nhận mọi hành vi sai trái, nhưng vẫn rút khỏi cuộc đua hồi tháng 7.

Sau khi ông Platner rút lui, Đảng Dân chủ chọn cựu Thượng nghị sĩ bang Troy Jackson. Ông Jackson nhìn chung được coi là một ứng viên vững vàng nhưng thiếu sức hút.

Câu hỏi hiện nay là liệu khuynh hướng nghiêng về Đảng Dân chủ của Maine có đủ giúp ông Jackson giành chiến thắng hay không.

Cuộc đua ghế thượng nghị sĩ liên bang tại Nam Carolina

Sau khi Thượng nghị sĩ liên bang Lindsey Graham của Nam Carolina đột ngột qua đời, thống đốc bang đã bổ nhiệm em gái ông, bà Darline Graham, vào ghế trống.

Giờ đây, bà Darline Graham đang đối mặt với một đối thủ mạnh: ứng viên Dân chủ Annie Andrews, bác sĩ nhi khoa có lập trường trung dung về nhập cư và các vấn đề khác. Thăm dò trung bình của DDHQ cho thấy hai bên gần như ngang nhau, bà Graham chỉ dẫn trước 0,1 điểm phần trăm.

Khuynh hướng chính trị của Nam Carolina khiến nhiều nhà quan sát cho rằng bà Graham cuối cùng vẫn có thể giữ được ghế. Nếu Đảng Cộng hòa mất ghế Thượng viện ở bang này, đó sẽ là một trận động đất chính trị làm rung chuyển cả chính trường Mỹ.