Biển Đông: Philippines triệu tập Đại sứ Trung Quốc, phản đối câu “có thể dễ dàng thắng”

Bộ Ngoại giao Philippines hôm thứ Hai (19/10) triệu tập Đại sứ Trung Quốc Tỉnh Tuyền để phản đối câu nói của ông rằng Bắc Kinh “có thể dễ dàng thắng” nếu hai nước đối đầu.

Thông cáo của Bộ Ngoại giao Philippines mà Reuters dẫn lại cho biết, Ngoại trưởng Ma. Theresa Lazaro đã trực tiếp bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng và phản đối mạnh mẽ” với ông Tỉnh (Jing Quan) và gọi những gì ông phát biểu với báo giới tuần trước là “khiêu khích và không thể chấp nhận”. Bộ này cho rằng phát ngôn đó hàm ý đe dọa dùng vũ lực.

Bà Lazaro nói với vị Đại sứ rằng câu nói ấy “không giúp tạo dựng sự hiểu biết”. Theo tờ Inquirer, bà cảnh báo lời lẽ như vậy chỉ khiến “bầu không khí song phương vốn đã nhạy cảm” thêm căng thẳng. Những lời này còn “làm suy yếu nỗ lực chung của hai nước nhằm xây dựng sự hiểu biết và hợp tác”.

Ngoại trưởng Philippines nhắc ông Tỉnh rằng các vấn đề nhạy cảm cần được giải quyết qua kênh ngoại giao và các cơ chế song phương sẵn có, để giữ dư địa cho đối thoại.

Manila: Không chấp nhận việc đại sứ nước ngoài tìm cách đe dọa người lên tiếng

Bộ Ngoại giao Philippines còn lên án việc ông Tỉnh sử dụng các tài khoản mạng xã hội chính thức của Đại sứ quán để đáp trả những nghị sĩ, quan chức đã chỉ trích ông.

“Một phái bộ nước ngoài không có tư cách công khai chỉ trích hay chế giễu các quan chức và nhà lập pháp Philippines đang làm việc trong phạm vi thẩm quyền của họ,” thông cáo viết.

“Là một nền dân chủ, Philippines coi trọng tự do ngôn luận và sự đa dạng tiếng nói, và sẽ không chấp nhận việc một đại sứ nước ngoài tìm cách đe dọa những người thực hiện các quyền đó.”

Tuy nhiên, Bộ này cho biết Manila vẫn duy trì các kênh liên lạc với Bắc Kinh và tiếp tục hợp tác trong những lĩnh vực không nhạy cảm, trong khi giữ vững lập trường về các vấn đề then chốt, đài ABS-CBN đưa tin.

Câu nói gây tranh cãi

Ông Tỉnh đưa ra phát ngôn này hôm thứ Năm (15/10), bên lề Đối thoại Diliman lần thứ hai tại thành phố Quezon, khi được phóng viên hỏi về việc Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. gọi Trung Quốc là “kẻ gây rối” trong khu vực.

“Nếu muốn dùng vũ lực, chúng tôi có thể dễ dàng thắng. Nhưng không, chúng tôi sẽ không dùng vũ lực. Các bạn biết đấy, chúng tôi yêu hòa bình, và ở khu vực này, chúng tôi đang được hưởng hòa bình,” ông nói.

Cũng tại diễn đàn, ông Tỉnh mô tả quan hệ hai nước đang ở “thời điểm cực kỳ nhạy cảm và then chốt”. Ông kêu gọi hai bên không để tranh chấp trên biển chi phối toàn bộ mối quan hệ.

Một ngày sau, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. trả lời phỏng vấn tại lễ kỷ niệm 125 năm thành lập Tuần duyên Philippines ở Manila. Ông nói lời của vị Đại sứ “nghe rất giống một lời đe dọa”, không phù hợp với một tuyên bố ngoại giao, và việc này đáng để ông trao đổi trực tiếp với Đại sứ, tờ Daily Tribune đưa tin.

Kênh GMA News cho biết trong cuộc phỏng vấn với một đài phát thanh cùng ngày, Bộ trưởng Teodoro khẳng định đây “không phải lỡ lời”. “Trong cùng một tuyên bố, ông ấy nói ‘chúng tôi muốn hòa bình’, rồi lại nói ‘chúng tôi có thể dùng vũ lực, các bạn sẽ thua’. Đó là một lời đe dọa,” ông nói.

Đại sứ quán Trung Quốc: Lời Đại sứ bị diễn giải quá mức

Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila đã phản bác những lời chỉ trích, cáo buộc quan chức Philippines hiểu sai ý ông Tỉnh. Trước việc một số nghị sĩ kêu gọi tuyên bố vị Đại sứ là “persona non grata” (người không được hoan nghênh), Đại sứ quán đáp lại trong một bài đăng khác: “ĐỪNG DỌA SUÔNG NỮA”.

Về việc ông Tỉnh bị triệu tập, Đại sứ quán chưa trả lời ngay đề nghị bình luận của Reuters. Tuần trước, cơ quan này cho rằng lời ông đã bị trích dẫn có chọn lọc và bị diễn giải quá mức.

Những lần va chạm ngoại giao giữa Trung Quốc và Philippines, đồng minh của Mỹ, ngày càng thường xuyên hơn trong những năm gần đây, thường xoay quanh các vụ đối đầu giữa tàu hai nước ở Biển Đông. Manila cáo buộc tuần duyên Trung Quốc hành xử hung hăng trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, còn Bắc Kinh khẳng định họ thực thi pháp luật đối với những tàu mà họ cho là xâm phạm lãnh thổ Trung Quốc. Năm 2016, Philippines được phán quyết có lợi trong vụ kiện trọng tài về Biển Đông, nhưng Bắc Kinh không chấp nhận, không thực thi phán quyết và vẫn đòi chủ quyền phần lớn vùng biển này, theo Epoch Times.

Hôm 20/7, tàu hai nước đụng độ tại vùng biển tranh chấp, khiến 2 quân nhân Philippines bị thương. Sau vụ việc, ông Marcos đã triệu tập ông Tỉnh.

Ông Marcos dự kiến đến Thâm Quyến (Trung Quốc) từ ngày 18 đến 20/11 để dự Hội nghị không chính thức các nhà lãnh đạo APEC.