Biểu tình tại Iran ngày thứ 23, hơn 4.000 người được xác nhận thiệt mạng

Các cuộc biểu tình trên toàn quốc tại Iran đã bước sang ngày thứ 23, trong bối cảnh chính quyền tiếp tục đối phó bằng các biện pháp an ninh và kiểm soát thông tin nghiêm ngặt. Theo dữ liệu do Hãng thông tấn các nhà hoạt động nhân quyền Iran (HRANA), có trụ sở tại Mỹ, tổng hợp, đến nay đã xác nhận 4.029 trường hợp tử vong, ngoài ra còn 9.049 ca tử vong khác đang được xác minh.

HRANA cho biết, quy mô thương vong do đợt trấn áp lần này đã vượt qua bất kỳ làn sóng biểu tình nào tại Iran trong nhiều thập niên qua, chỉ đứng sau giai đoạn Cách mạng năm 1979. Theo thống kê của tổ chức này, trong số người thiệt mạng có 3.786 người biểu tình, 180 nhân viên lực lượng an ninh, 28 trẻ em và 35 người không tham gia biểu tình.

Ngoài ra, ít nhất 5.811 người đã bị thương nặng trong các chiến dịch trấn áp, trong khi tổng số người bị bắt giữ đã tăng lên 26.015 người. Tại nhiều khu vực, lực lượng an ninh vẫn được triển khai dày đặc trên đường phố, các chiến dịch bắt giữ và biện pháp phong tỏa thông tin tiếp tục được tăng cường. HRANA cảnh báo rằng trong bối cảnh thông tin bị hạn chế nghiêm trọng, con số thương vong thực tế có thể vẫn bị đánh giá thấp.

Việc phong tỏa internet trên toàn quốc tại Iran đã kéo dài hơn 10 ngày, trở thành công cụ then chốt để chính quyền kiểm soát dư luận và dòng chảy thông tin. Nhiều dữ liệu giám sát mạng cho thấy mức độ kết nối của Iran với internet toàn cầu đang ở mức cực thấp; trong thời gian này tuy có xuất hiện một số kết nối lẻ tẻ, ngắn ngủi, nhưng được cho là mang tính thử nghiệm hơn là khôi phục thực sự.

Tổ chức giám sát NetBlocks nhận định, chính quyền có thể đang thử nghiệm một hệ thống mạng nội bộ trong nước với mức lọc nghiêm ngặt hơn; nếu được triển khai toàn diện, hệ thống này sẽ tiếp tục cắt đứt khả năng tiếp cận các nền tảng quốc tế của người dân.

An ninh siết chặt và bắt giữ quy mô lớn

Trong ngày, nhiều thành phố tiếp tục được đặt trong tình trạng cảnh giác cao độ, với sự hiện diện dày đặc của cảnh sát, các trạm kiểm soát và tuần tra cơ động tại đường phố và các đầu mối giao thông. HRANA cho biết, tại Rafsanjan, Sirjan và nhiều khu vực thuộc tỉnh Semnan đã xảy ra các vụ bắt giữ; tại Marivan và Malard cũng xuất hiện các báo cáo về việc giam giữ và lan truyền các video “ép buộc nhận tội”.

Riêng cơ quan tình báo tỉnh Razavi Khorasan tuyên bố đã bắt giữ 192 người. Việc chính quyền công bố các con số như vậy được giới quan sát cho rằng vừa nhằm mục đích trấn áp thực tế, vừa tạo hiệu ứng răn đe tâm lý.

Lãnh đạo chính phủ phát biểu cứng rắn

Trước áp lực trong và ngoài nước, giới chức Iran tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn. Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei gần đây cũng lên tiếng về tình hình, thừa nhận các cuộc xung đột đã gây ra “thương vong lớn về nhân mạng”.

Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei trong một tuyên bố chung cho biết sẽ “khoan dung” với những người “bị lừa dối”, nhưng sẽ “trừng phạt nghiêm khắc không khoan nhượng” đối với các “chủ mưu khủng bố”.

Trong khi đó, Tổng tư lệnh Cảnh sát Iran Ahmadreza Radan công khai cảnh báo sẽ “truy bắt từng người một” đối với những người hiện vẫn chưa bị bắt.

Tin tặc xâm nhập truyền hình quốc gia và căng thẳng địa chính trị

Trong bối cảnh này, tín hiệu vệ tinh của Đài Truyền hình Quốc gia Iran đã bị tin tặc xâm nhập trong thời gian ngắn, phát sóng hình ảnh ủng hộ Thái tử lưu vong Reza Pahlavi, đồng thời kêu gọi lực lượng an ninh “đừng chĩa vũ khí vào nhân dân”. Phía chính quyền chỉ thừa nhận tín hiệu tại một số khu vực bị gián đoạn tạm thời, song không công bố nội dung cụ thể.

• Đài truyền hình Iran bị chiếm sóng, Thái tử kêu gọi quân đội ủng hộ nhân dân Iran

Cùng lúc, quan hệ Mỹ–Iran tiếp tục căng thẳng do các hành động trấn áp. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã vạch ra hai “lằn ranh đỏ”, bao gồm “không được thảm sát người biểu tình ôn hòa” và “không được tiến hành các vụ hành quyết hàng loạt”. Trong khi đó, tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ đang di chuyển qua eo biển Malacca trên tuyến đường có khả năng hướng về Trung Đông, làm gia tăng thêm biến số cho tình hình.

Trên mặt trận ngoại giao, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ban đầu dự kiến tham dự và phát biểu tại Hội nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum), song ban tổ chức đã tuyên bố rút lại lời mời với lý do gần đây có quá nhiều thường dân Iran thiệt mạng. Hội nghị An ninh Munich cũng được cho là đã quyết định hủy lời mời đối với các quan chức Iran.