Bill Gates cảnh báo AI có thể khiến 1 tỷ người thiệt mạng

Người đồng sáng lập Microsoft Bill Gates cảnh báo trí tuệ nhân tạo đủ mạnh để gây ra cái chết của 1 tỷ người nếu rơi vào tay những kẻ có ý đồ xấu, đồng thời kêu gọi các chính phủ không để các công ty công nghệ tự quản lý hoạt động của mình.

Phát biểu trong chương trình “Meet the Press” của NBC News hôm thứ Sáu (25/9), ông Gates kêu gọi Washington thông qua luật quản lý việc phát triển AI.

“AI chắc chắn đủ mạnh để tạo ra những sự kiện mà… có thể khiến 1 tỷ người thiệt mạng”, ông nói. “Mặc dù rất khó đạt đến mức 100%, chưa từng có loại vũ khí nào mạnh như sự kết hợp giữa những người có ý đồ xấu và các công cụ AI mới nhất”.

Cảnh báo của ông Gates được đưa ra vài ngày sau khi CEO OpenAI Sam Altman và CEO Anthropic Dario Amodei một lần nữa kêu gọi chính phủ tăng cường các biện pháp kiểm soát đối với công nghệ này, sau nhiều sự cố liên quan đến các tác nhân AI thoát khỏi cơ chế kiểm soát trong những tháng gần đây.

Tháng trước, ông Gates cảnh báo rằng “AI có thể trở thành công cụ thúc đẩy bình đẳng lớn nhất từng được phát minh, hoặc là nguồn gây bất công nghiêm trọng nhất”. Ông cũng cho rằng nguy cơ một nhóm bất hảo sử dụng các công cụ AI mã nguồn mở để chế tạo vũ khí khủng bố sinh học còn lớn hơn nguy cơ xảy ra một đại dịch do tự nhiên gây ra.

Đây không phải lần đầu tiên ông Gates cảnh báo về một đại dịch toàn cầu đang đến gần. Trong một bài nói chuyện TED được xem rộng rãi năm 2015, ông cho rằng thế giới chưa chuẩn bị đầy đủ cho đại dịch lớn tiếp theo.

Cảnh báo của ông một lần nữa thu hút sự chú ý sau khi đại dịch COVID-19 xuất hiện vào cuối năm 2019. Sau đó, ông Gates trở thành tâm điểm của các thuyết âm mưu do vai trò nổi bật của ông trong lĩnh vực y tế công cộng toàn cầu. Những cảnh báo trước đây của ông cùng sự tham gia của Quỹ Gates trong một cuộc diễn tập chuẩn bị ứng phó đại dịch năm 2019 đã được đưa vào các cáo buộc rằng ông đã lên kế hoạch cho đợt bùng phát và có ý định kiếm lợi từ vaccine.

Những phát biểu trước đây của ông liên quan đến vaccine và chăm sóc sức khỏe với tốc độ tăng trưởng dân số chậm hơn cũng gây tranh cãi. Trong một bài nói chuyện TED năm 2010, ông Gates cho biết dân số thế giới đang tăng từ 6,8 tỷ lên 9 tỷ người, trước khi nói thêm: “Giờ đây, nếu chúng ta làm thật tốt trong việc phát triển các loại vaccine mới, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ sức khỏe sinh sản, chúng ta có thể giảm con số đó khoảng 10% hoặc 15%”.

Ông Gates bác bỏ những cáo buộc liên quan đến vaccine và đại dịch nhằm vào mình, gọi chúng là “điên rồ” và “xấu xa”.

Mối liên hệ của tỷ phú này với Jeffrey Epstein, người từng phạm tội tình dục, cũng khiến ông chịu sự giám sát của công chúng và trở thành đối tượng của các thuyết âm mưu, dù ông Gates nhiều lần nói rằng việc gặp Epstein là một sai lầm và phủ nhận có bất kỳ mối quan hệ không đúng mực nào với người này.

Bên cạnh đó, AI cũng làm dấy lên những lo ngại về các rủi ro đối với trẻ em. Tom Siegel, người sáng lập đội ngũ phụ trách an toàn và độ tin cậy của Google và từng làm việc 15 năm tại công ty, cảnh báo AI có thể gây ra những rủi ro đối với trẻ em lớn hơn mạng xã hội, đồng thời cho rằng các công ty công nghệ đang không áp dụng các biện pháp bảo vệ đầy đủ.

Phát biểu với Reuters trong tuần này, ông Siegel cho rằng ngành công nghệ đang lặp lại những sai lầm từng xảy ra trong quá trình mạng xã hội phát triển.

“Chúng ta đang rơi vào một tình huống thực sự tồi tệ xét về những gì AI đang gây ra cho trẻ em”, ông Siegel nói. “Ý tưởng cho rằng ngành công nghiệp có thể tự giải quyết vấn đề mà không cần sự trợ giúp từ bên ngoài là không thực tế.”

Ông cảnh báo về “những kịch bản gây tổn hại nghiêm trọng”, với những rủi ro từ tự tử, chứng loạn thần cho đến tình trạng suy giảm khả năng tư duy phản biện do quá phụ thuộc vào AI để tìm câu trả lời. Theo ông, các công ty có thể và nên ngay lập tức triển khai các biện pháp bảo vệ, trong đó có tăng cường kiểm tra độ tuổi để ngăn trẻ em tiếp cận các chatbot.

Google khẳng định các tính năng tìm kiếm bằng AI giúp người dùng trẻ tuổi học hỏi và khám phá thông tin, đồng thời nói với Reuters rằng phụ huynh có thể chặn hoàn toàn quyền truy cập của trẻ vào công cụ tìm kiếm. Tuy nhiên, một tài liệu chính sách nội bộ của Meta được hãng tin này công bố năm ngoái cho thấy chatbot của công ty được phép tham gia vào các cuộc trò chuyện với trẻ em có nội dung “mang tính lãng mạn hoặc gợi cảm”, dẫn đến một cuộc điều tra của Quốc hội.

Các nền tảng mạng xã hội lớn đã phải đối mặt với nhiều năm kiện tụng liên quan đến các cáo buộc gây tổn hại cho trẻ em và thanh thiếu niên. Meta gần đây đã đồng ý một thỏa thuận trị giá 17 tỷ USD với California và 28 bang khác của Mỹ về các cáo buộc rằng Facebook và Instagram được thiết kế có chủ đích để khiến trẻ vị thành niên bị cuốn vào sử dụng, trong khi phủ nhận hành vi sai trái. Hàng nghìn vụ kiện tương tự đã được đệ trình tại Mỹ.

Các chính phủ cũng đã có những động thái hạn chế trẻ em tiếp cận mạng xã hội. Năm ngoái, Australia trở thành quốc gia đầu tiên yêu cầu các nền tảng lớn ngăn người dưới 16 tuổi lập tài khoản. Khoảng 4,7 triệu tài khoản của trẻ vị thành niên đã bị hạn chế ngay sau khi các quy định có hiệu lực.

Tuần trước, EU đề xuất cấm trẻ em dưới 13 tuổi sử dụng mạng xã hội và chỉ cho phép trẻ 13 và 14 tuổi sử dụng các tài khoản hạn chế do cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý. Các quy định được đề xuất cũng sẽ áp dụng đối với các AI đồng hành và chatbot.

Cảnh báo của ông Siegel được đưa ra trong bối cảnh các lãnh đạo cấp cao trong ngành công nghệ, bao gồm CEO Anthropic Dario Amodei, CEO OpenAI Sam Altman, CEO xAI Elon Musk và đồng sáng lập Google DeepMind Demis Hassabis, đã ủng hộ các lời kêu gọi làm chậm lại quá trình phát triển những hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ.

Nhà nghiên cứu Evan Hubinger của Anthropic cho biết trong tháng này rằng cá nhân ông tin có hơn 10% khả năng AI có thể “giết chết toàn bộ nhân loại” trong thập niên tới.