Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ: Mỹ và TQ nhất trí phản đối việc thu phí tại eo biển Hormuz

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hôm thứ Ba (12/5) nói với Reuters rằng các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc đều nhất trí không cho phép bất kỳ quốc gia nào áp đặt phí lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz.

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump khởi hành tới Trung Quốc trong ngày để thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước và chuẩn bị hội đàm với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong chương trình nghị sự, vấn đề Iran gây gián đoạn và phong tỏa eo biển Hormuz sẽ trở thành một chủ đề trọng tâm.

Kể từ ngày 28/2, sau khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch không kích phối hợp nhằm vào Iran, Tehran gần như đã phong tỏa hoàn toàn tuyến hàng hải huyết mạch này, gây ra nhiều biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Chiến dịch quân sự mang mật danh “Cơn thịnh nộ sử thi” (Operation Epic Fury) do Mỹ và Israel phát động nhằm phá hủy hoàn toàn các cơ sở hạt nhân và căn cứ sản xuất máy bay không người lái của Iran, đồng thời làm suy yếu năng lực quân sự mà Tehran sử dụng để hỗ trợ các hoạt động khủng bố trong khu vực, qua đó loại bỏ mối đe dọa lâu dài đối với sự ổn định ở Trung Đông và an ninh năng lượng toàn cầu.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã thảo luận về vấn đề này trong cuộc điện đàm hồi tháng 4.

“Hai bên đều cho rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí quá cảnh tại các tuyến đường thủy quốc tế như eo biển Hormuz”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott nói với Reuters.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ không bác bỏ mô tả của phía Mỹ về cuộc trao đổi này, đồng thời cho biết Bắc Kinh hy vọng tuyến hàng hải sẽ sớm khôi phục hoạt động bình thường. Trước chiến tranh, tuyến đường chiến lược này đảm nhận khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Sau khi xung đột nổ ra, Iran đã sử dụng eo biển này như một công cụ gây sức ép, yêu cầu quyền “thu phí lưu thông hàng hải” trở thành điều kiện tiên quyết để chấm dứt chiến tranh.

Hiện Mỹ đã triển khai phong tỏa trên biển đối với Iran. Nhà Trắng nhấn mạnh rằng ông Trump muốn eo biển Hormuz được mở cửa hoàn toàn mà không có bất kỳ hạn chế nào. Cho đến nay, giới chức Trung Quốc dù lên án hoạt động phong tỏa của Mỹ nhưng vẫn tránh đề cập trực tiếp tới vấn đề Iran thu phí lưu thông.

Hai nguồn tin được thông báo về cuộc trao đổi giữa ông Vương Nghị và ông Rubio tiết lộ rằng Ngoại trưởng Mỹ từng nhắc đến khả năng tàu thuyền Trung Quốc cũng phải nộp phí quá cảnh. Theo các nguồn tin, động thái này rõ ràng nhằm thúc ép Bắc Kinh gây thêm áp lực lên chính quyền Iran để nhanh chóng chấm dứt xung đột.

Bắc Kinh có quan hệ chặt chẽ với Iran và hiện vẫn là khách hàng mua dầu chủ yếu của Tehran. Trong cuộc gặp tiếp theo với Ngoại trưởng Iran, ông Vương Nghị nói rằng cộng đồng quốc tế cùng quan tâm đến việc “khôi phục hoạt động lưu thông bình thường và an toàn tại eo biển”, đồng thời tái khẳng định Trung Quốc ủng hộ Iran “bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia”.

Tháng trước, Trung Quốc đã phủ quyết tại Liên Hợp Quốc một nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn nhằm thúc đẩy hợp tác quốc tế bảo vệ hoạt động hàng hải thương mại tại eo biển Hormuz, với lý do văn bản này mang định kiến đối với Iran. Động thái này khiến Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz chỉ trích Bắc Kinh đang dung túng cho Iran dùng nền kinh tế toàn cầu làm con tin.

Hiện Mỹ và Bahrain đã cùng xây dựng một dự thảo nghị quyết khác tại Liên Hợp Quốc, yêu cầu Iran chấm dứt các vụ tấn công tàu thuyền và rải thủy lôi trên eo biển. Tuy nhiên, các nhà ngoại giao cho rằng nếu được đưa ra bỏ phiếu, nghị quyết này nhiều khả năng tiếp tục bị Trung Quốc và Nga phủ quyết.

Dự thảo đồng thời kêu gọi chấm dứt mọi nỗ lực “cưỡng ép thu phí lưu thông trái phép” tại eo biển Hormuz. Ngoài ra, Bắc Kinh cũng đã chỉ đạo các doanh nghiệp trong nước không tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các nhà máy lọc dầu Trung Quốc mua dầu thô Iran. Washington cho biết các biện pháp trừng phạt này nhằm tiếp tục cô lập và gia tăng áp lực đối với chính quyền Tehran.