Cách đây 26 năm ông Trump từng nói: Ngày Cuba tự do sẽ đến

CNBC ngày 14/3 đưa tin, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng và vật tư tại Cuba tiếp tục xấu đi, thành phố Morón ở miền trung nước này đã nổ ra những cuộc biểu tình hiếm gặp. Ban đầu là các cuộc tập hợp ôn hòa, đến nửa đêm đã chuyển thành bạo lực, gây hư hại các cơ quan của Đảng Cộng sản Cuba và nhiều người bị bắt. Video từ truyền thông chính thức và mạng xã hội cho thấy lửa bùng lên, người biểu tình ném đá vào các tòa nhà, đồng thời hô vang các khẩu hiệu như “Libertad” (Tự do).

Làn sóng biểu tình này là một trong những biểu hiện rõ rệt nhất về sự bất mãn của người dân Cuba trong những năm gần đây, bối cảnh là tình trạng cúp điện liên tục, thiếu hụt thực phẩm và nhiên liệu, cùng sự thất vọng ngày càng tăng về chính sách cô lập lâu dài.

Biểu tình lan rộng và khủng hoảng năng lượng trầm trọng

Theo báo cáo, sự kiện ở Morón ban đầu là một cuộc tập hợp ôn hòa phản ánh tình trạng cúp điện và thiếu lương thực, sau đó một nhóm nhỏ đã tấn công tòa nhà ủy ban thành phố của Đảng Cộng sản Cuba, châm lửa đốt đồ nội thất. Bộ Nội vụ Cuba cho biết đã có 5 người bị bắt vì “hành vi phá hoại”.

Vụ biểu tình diễn ra trong bối cảnh người dân tại Havana và các nơi khác đã nhiều ngày liên tiếp gõ nồi vào ban đêm để phản đối cúp điện, tê liệt giao thông công cộng và thiếu hàng hóa. Sinh viên cũng đã tổ chức ngồi im tại giảng đường Đại học Havana để phản đối tình trạng gián đoạn các khóa học do khủng hoảng năng lượng.

Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel thừa nhận nước này đã nhiều tháng không nhập được nhiên liệu, đổ lỗi cho cái gọi là “lệnh phong tỏa năng lượng của Mỹ”, đồng thời tiết lộ đang tiến hành đối thoại với phía Mỹ nhằm cố gắng giảm căng thẳng.

• Tổng thống Cuba xác nhận đàm phán với Mỹ

Khó khăn kinh tế và áp lực trong – ngoài nước

BBC hôm 14/3 đưa tin, cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay của Cuba không chỉ xuất phát từ hệ thống điện lưới cũ kỹ lâu năm mà còn bị tác động từ bên ngoài. Do Mỹ hạn chế cung cấp dầu cho Cuba và các đồng minh, tình trạng thiếu nhiên liệu càng trầm trọng, nhiều lần cúp điện diện rộng đã gây ảnh hưởng đến đời sống xã hội và các dịch vụ cơ bản.

Tình hình căng thẳng cũng kích thích phản ứng mạnh mẽ hơn từ cộng đồng. Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy người biểu tình gõ nồi vào ban đêm, giơ đèn điện thoại, hô khẩu hiệu “Đánh đổ chủ nghĩa cộng sản”, phản ánh sự bất bình dữ dội của người dân trước thể chế hiện tại và những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày.

Trong khi đó, chính quyền Cuba đang cố gắng thúc đẩy chuyển đổi năng lượng trong nước, bao gồm phát triển năng lượng mặt trời và các nguồn năng lượng tái tạo khác nhằm giảm bớt tình trạng thiếu điện.

Nhìn chung, làn sóng biểu tình này không chỉ là phản ứng tức thời trước tình trạng thiếu điện và vật tư, mà còn là biểu hiện tập trung của những khó khăn chính trị và kinh tế lâu dài của đất nước. Các bình luận chính trị từng được coi là “tiên đoán xa” giờ đây cũng được một số nhà quan sát sử dụng để phân tích tình hình và triển vọng tương lai của Cuba.

Phát ngôn mang tính biểu tượng của ông Trump được chú ý trở lại

Đáng chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 15/11/1999 tại Miami, trong sự kiện của Quỹ Quốc gia người Mỹ gốc Cuba (Cuban-American National Foundation), từng công khai tuyên bố sẽ không đầu tư vào Cuba, thẳng thắn nói sẽ đợi “ngày Cuba tự do” mới hành động. Khi đó, ông chỉ trích rằng đầu tư hiện tại chỉ chảy vào túi Castro chứ không đến tay người dân Cuba.

Trong cùng sự kiện, ông còn nói đùa: “Đến ngày Cuba tự do, tôi sẽ hoặc trở thành nhà phát triển vĩ đại nhất ở đất nước này, hoặc là tổng thống vĩ đại nhất mà các bạn chưa từng thấy.” Ông cũng nửa đùa nửa thật rằng nếu gặp Castro sẽ nói với ông ấy vài câu “Adios, amigo” (Tạm biệt, ông bạn). Lời phát biểu này khi đó được xem như nửa đùa nửa thật, nhưng cũng phản ánh sự quan tâm của ông đối với tương lai Cuba.

Mặc dù lúc đó một số giới tinh hoa cho rằng đây là lời nói phóng đại hoặc đùa cợt, nhưng hiện nay, khi tình hình Cuba thay đổi nhanh chóng, câu nói của Trump lại như tiên tri thành sự thật, thu hút sự chú ý trở lại về làn sóng biểu tình và những khó khăn chính trị kéo dài tại đảo quốc này.