California: 592 công nhân gia công đá nhân tạo mắc bệnh bụi phổi silic, 31 người tử vong

Một cảnh báo y tế công cộng cho biết, từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2026, California ghi nhận 592 ca bệnh bụi phổi silic ở công nhân gia công mặt bàn bằng đá nhân tạo, trong đó 31 người tử vong.

Báo cáo cảnh báo được công bố ngày 12/8 trên tạp chí NEJM Evidence cho biết 65 trong số 592 bệnh nhân đã phải ghép phổi. Bệnh bụi phổi silic là bệnh phổi tiến triển, không thể chữa khỏi, xảy ra khi người lao động hít phải bụi silica tinh thể.

Đá nhân tạo được làm từ bột thạch anh trộn với nhựa polyester và chất tạo màu, thường chứa hơn 90% silica tinh thể. Khi cắt, mài và đánh bóng các tấm đá, công nhân có thể tiếp xúc với nồng độ nguy hiểm của silica tinh thể và các hợp chất bay hơi khác.

Dữ liệu do Sở Y tế Công cộng California thu thập cho thấy ca bệnh bụi phổi silic đầu tiên được biết đến ở công nhân gia công mặt bàn tại California được ghi nhận vào năm 2019.

Bệnh nhân còn trẻ, diễn biến nhanh

Trong số 592 ca được chẩn đoán, bệnh nhân có tuổi tương đối trẻ, bệnh diễn biến nhanh và thường mắc kèm các bệnh liên quan đến silica khác, bao gồm bệnh lao và bệnh tự miễn.

Tuổi trung vị khi được chẩn đoán là 46; tuổi trung vị của những người đã tử vong là 52. Thời gian tiếp xúc nghề nghiệp với bụi silica trung vị là 22 năm, và 591 trong 592 người bệnh là nam.

Báo cáo nhấn mạnh rằng bệnh bụi phổi silic có thể phòng ngừa bằng cách giảm hoặc loại bỏ phơi nhiễm bụi silica. Tuy nhiên, việc lắp đặt và duy trì dụng cụ cắt dùng nước cùng hệ thống thông gió có chi phí cao; ngay cả khi đã áp dụng các biện pháp được khuyến nghị, phơi nhiễm quá mức vẫn có thể xảy ra.

Theo Hiệp hội Phổi Mỹ, việc hít phải bụi silica có thể gây viêm và để lại sẹo vĩnh viễn trong phổi, đặc biệt quanh đường thở và các phế nang, dẫn đến khó thở. Ước tính khoảng 2,3 triệu lao động Mỹ phơi nhiễm với silica tại nơi làm việc, trong đó riêng ngành xây dựng có khoảng 2 triệu người.

Các triệu chứng thường gặp gồm khó thở, ho kéo dài, đau ngực hoặc đau lưng. Người bệnh cũng có thể bị yếu cơ, đổ mồ hôi đêm, sốt, mệt mỏi và sụt cân không rõ nguyên nhân.

Giám sát an toàn còn hạn chế

Báo cáo ngày 12/8 cho biết giới chức đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm đối phó nguy cơ bệnh bụi phổi silic, nhưng người lao động vẫn đối mặt với rủi ro và công tác thực thi quy định còn nhiều khó khăn.

Năm 2024, Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp California (Cal/OSHA) chỉ kiểm tra 85 trong hơn 1.300 cơ sở gia công mặt bàn đá trên toàn bang. Trong số các cơ sở bị kiểm tra, 95% bị phát hiện có vi phạm quy định an toànn.

Báo cáo kiến nghị xây dựng hoặc tăng cường hệ thống giám sát bệnh bụi phổi silic, đồng thời triển khai chương trình sàng lọc chủ động. Những biện pháp này có thể cung cấp dữ liệu cho các nhà hoạch định chính sách nhằm ngăn ngừa bệnh ở công nhân.

Luật SB20 của California

Tháng 10/2025, Thống đốc California Gavin Newsom đã ký ban hành Dự luật Thượng viện số 20, còn gọi là Đạo luật Đào tạo, Tiếp cận và Phòng ngừa bệnh bụi phổi silic (STOP Act), để tăng cường bảo vệ công nhân gia công mặt bàn bằng đá nhân tạo.

Luật cấm phương pháp cắt khô trong các công đoạn có nguy cơ phơi nhiễm cao, đồng thời yêu cầu sử dụng phương pháp cắt ướt để giảm bụi silica hô hấp. Luật cũng xếp bệnh bụi phổi silic và ung thư phổi liên quan đến silica vào nhóm chấn thương hoặc bệnh nghiêm trọng, qua đó tăng cường năng lực thực thi của Cal/OSHA.

Theo cảnh báo y tế công cộng năm 2025 của Sở Y tế Công cộng California năm 2025, bệnh bụi phổi silic là bệnh bắt buộc phải báo cáo tại California. Nhân viên y tế phải thông báo các ca bệnh nghi ngờ hoặc đã được xác định cho cơ quan y tế địa phương, đồng thời cần hỏi về công việc của bệnh nhân và xét nghiệm sàng lọc cho công nhân gia công mặt bàn đá, kể cả khi họ chưa có triệu chứng.