California: Phe phản đối thuế tỷ phú dẫn trước 6 điểm

Một cuộc thăm dò công bố hôm thứ Ba (27/10) cho thấy tỷ lệ phản đối đề xuất đánh thuế tỷ phú tại bang California (Mỹ) đã tăng lên 52%, trong khi tỷ lệ ủng hộ giảm xuống còn 46%.

Chỉ còn chưa đầy một tuần nữa là đến ngày bầu cử ở Mỹ. Kết quả thăm dò mới nhất công bố hôm thứ Ba (27/10) cho thấy phe phản đối Đề xuất trưng cầu dân ý số 40 gây tranh cãi tại California, theo đó đánh thuế tài sản của giới tỷ phú, đã đảo ngược thế bất lợi và vươn lên dẫn trước phe ủng hộ 6 điểm phần trăm.

Đề xuất trưng cầu dân ý số 40 quy định áp thuế “một lần” với mức tối đa 5% đối với những người nộp thuế có tài sản vượt 1 tỷ USD. Tài sản chịu thuế bao gồm doanh nghiệp, chứng khoán, tác phẩm nghệ thuật, đồ sưu tầm và các tài sản khác, nhưng không bao gồm bất động sản, một số khoản lương hưu và tài khoản hưu trí. Trong tổng số tiền thuế thu được, 90% sẽ được sử dụng cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, còn 10% dành cho các chương trình hỗ trợ thực phẩm và giáo dục.

Cuộc thăm dò do Viện Chính sách Công California thực hiện hồi tháng trước cho thấy, trong số 1.103 cử tri có khả năng đi bỏ phiếu, 52% cho biết sẽ ủng hộ đề xuất này, 42% phản đối và 2% chưa quyết định.

Cuộc thăm dò mới nhất, được tiến hành từ ngày 16 đến 22/10 với 1.728 người trưởng thành tại California, cho thấy tỷ lệ phản đối đã tăng lên 52%, trong khi tỷ lệ ủng hộ giảm xuống còn 46%.

Xét theo đảng phái của những người được khảo sát, 64% cử tri Đảng Dân chủ ủng hộ đề xuất đánh thuế, trong khi tỷ lệ này ở nhóm cử tri độc lập và cử tri Đảng Cộng hòa lần lượt là 40% và 18%.

Những người phản đối, trong đó có Thống đốc bang California Gavin Newsom, lo ngại rằng nếu đề xuất được thông qua, giới tỷ phú sẽ đẩy nhanh việc “rời khỏi” California, khiến nguồn thu thuế của bang trong tương lai bị ảnh hưởng. Nếu các tỷ phú chuyển một phần hoạt động kinh doanh sang các bang khác, nền kinh tế và việc làm tại California cũng sẽ chịu tác động.

Hai ứng viên tranh cử chức thống đốc bang là Xavier Becerra và Steve Hilton cũng công khai phản đối đề xuất đánh thuế giới tỷ phú này.

Ông Trương Thiên Ninh, nhà sáng lập công ty bảo hiểm Tianning tại Los Angeles, chỉ trích việc chính quyền bang áp thêm thuế nặng để giải quyết tình trạng mất cân đối thu chi là thái độ “thiếu trách nhiệm”. Ông đặt câu hỏi: “Tăng thuế người giàu là có thể giải quyết được vấn đề sao? […] Chẳng lẽ sau này năm nào cũng tăng thuế sao?”

Ông cho rằng chính quyền cần tự rà soát hoạt động, tinh giản nhân sự, đồng thời tiết kiệm chi tiêu và tăng nguồn thu.

Trong khi đó, những bên chủ yếu ủng hộ đề xuất đánh thuế giới tỷ phú gồm Công đoàn Quốc tế Nhân viên Dịch vụ (SEIU) – Liên minh Nhân viên Y tế miền Tây, Đảng Dân chủ California và Liên đoàn Lao động California.

Giới tỷ phú liên tiếp quyên góp tiền để phản đối

Theo trang Politico, các tập đoàn công nghệ lớn ở Thung lũng Silicon đã chi tổng cộng 293 triệu USD để phản đối Đề xuất trưng cầu dân ý số 40. Trong đó, nhà đồng sáng lập Google Sergey Brin đóng góp 102 triệu USD; cựu CEO Google, tỷ phú California Eric Schmidt quyên góp 40,2 triệu USD; còn Chris Larsen, đồng sáng lập kiêm Chủ tịch điều hành của Ripple, đóng góp 12,5 triệu USD, cùng nhiều khoản quyên góp khác.

Theo ước tính của trang web Billionaire Tracker (cabillionairetracker.org), tính đến thứ Tư tuần này, California có 261 tỷ phú với tổng tài sản lên tới 2.33 nghìn tỷ USD. Nếu đề xuất trưng cầu dân ý được thông qua, số thuế tài sản dự kiến thu được sẽ đạt 105 tỷ USD.

Theo đề xuất trưng cầu dân ý này, các tỷ phú cư trú tại California trong năm nay đều phải nộp thuế, với mức thuế được tính dựa trên giá trị tài sản ròng vào cuối năm. Cổ phiếu và chứng khoán mà họ nắm giữ cũng thuộc diện chịu thuế, điều này có thể buộc họ phải bán cổ phiếu, ảnh hưởng đến quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Theo tính toán của Trung tâm Ngân sách và Chính sách California, dựa trên dữ liệu từ danh sách tỷ phú của Forbes, số thuế tài sản mà các tỷ phú có thể phải nộp vào khoảng 11 tỷ USD. Ông Jensen Huang, CEO của công ty thiết kế chip NVIDIA, có tài sản ròng ước tính khoảng 154 tỷ USD trong năm nay và có thể phải nộp khoảng 7,7 tỷ USD tiền thuế.

Số tiền thuế thu được có thể chỉ đạt tối đa 1/3 dự kiến

Trong báo cáo công bố trong tháng này, hai nhà kinh tế học tại Đại học Stanford ước tính rằng đề xuất mới chỉ có thể mang lại 28–36 tỷ USD tiền thuế, chưa bằng 1/3 số tiền mà những người ủng hộ dự kiến sẽ thu được.

Dựa trên phân tích danh sách tỷ phú tại California, hồ sơ bất động sản và các thông báo công khai về việc chuyển nơi cư trú, báo cáo kết luận rằng việc các tỷ phú rời khỏi bang đã khiến tổng tài sản thuộc diện có thể đánh thuế tại California giảm gần 30%.

Đáng lo ngại hơn, báo cáo cho rằng người giàu sẽ tiếp tục rời khỏi California, làm giảm nguồn thu thuế thu nhập của bang trong dài hạn. Ước tính, nguồn thu này sẽ giảm từ 1 đến 3,5 tỷ USD mỗi năm. Nếu xu hướng này tiếp diễn, tổng số thuế thất thu tính theo giá trị hiện tại sẽ cao hơn 38,9 tỷ USD so với số tiền thu được từ thuế tài sản một lần.

Trong số các tỷ phú đã rời California có Peter Thiel, Larry Page và Sergey Brin. Tổng tài sản của 7 tỷ phú đã chuyển khỏi bang này ước tính khoảng 540 tỷ USD.