Hôm 17/11, Thủ tướng Canada Mark Caney gặp lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến. (Ảnh: Thủ tướng Canada)
Thủ tướng Canada Mark Carney gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến hôm 17/11. Theo thỏa thuận đạt được, Trung Quốc giảm thuế đối với thịt lợn và hải sản Canada, còn Canada mở rộng thị trường cho các sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc.
“Chúng ta đã đạt được nhiều kết quả kể từ chuyến thăm của tôi hồi tháng 1, khi hai bên nhất trí xây dựng quan hệ đối tác mang tính chiến lược,” ông Carney nói với ông Tập.
“Chúng ta có thể góp phần định hình một trật tự toàn cầu có lợi cho tất cả các dân tộc, thông qua tăng trưởng bền vững, hòa bình và lấy con người làm trung tâm.” Khi ở Bắc Kinh hồi tháng 1, ông Carney cũng từng nói “quan hệ đối tác chiến lược” giữa Ottawa và Bắc Kinh “giúp chúng ta có vị thế tốt trước trật tự thế giới mới”.
Về phần mình, ông Tập nói việc Canada và Trung Quốc theo đuổi quan hệ gắn bó hơn “là lựa chọn đúng đắn”.
“Tôi sẵn sàng cùng Thủ tướng không ngừng thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược mới giữa Trung Quốc và Canada,” ông Tập nói với ông Carney.
Ngoài thương mại, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác trong lĩnh vực biên giới và hải quan nhằm chống buôn lậu ma túy. Hai bên cũng nêu các cơ hội tăng cường hợp tác về năng lượng, bao gồm cả năng lượng sạch lẫn năng lượng truyền thống như dầu khí, công nghệ phát thải thấp và xe điện, theo bản tóm tắt cuộc gặp do Văn phòng Thủ tướng Canada công bố.
Ông Carney đến Trung Quốc để dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC), diễn ra tại Thâm Quyến trong hai ngày 18–19/11.
Chính phủ Canada cho biết đợt giảm thuế mới áp dụng đối với các mặt hàng xuất khẩu có tổng trị giá khoảng 400 triệu đô la Canada, gồm thịt lợn đông lạnh cắt miếng, các loại tôm nước lạnh, ốc vòi voi, hải sâm và cá bơn Greenland.
Đổi lại, Ottawa đồng ý miễn thuế nhập khẩu đối với thêm 32 loại sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc. Đây là những mặt hàng Canada không có hoặc không đủ nguồn cung trong nước.
Hai bên còn đạt các thỏa thuận khác. Canada sẽ cử một “phái đoàn thương mại quy mô lớn” đến Trung Quốc vào năm 2027. Hai nước cũng tuyên bố năm 2027 là “Năm Thương mại điện tử Canada-Trung Quốc”, kèm theo một sáng kiến nhằm tăng cường hợp tác thương mại điện tử giữa doanh nghiệp hai nước.
Canada cũng đóng góp 8 triệu đô la Canada cho Hội đồng Hợp tác Quốc tế Trung Quốc về Môi trường và Phát triển, tổ chức do Phó Thủ tướng Trung Quốc Đinh Tiết Tường lãnh đạo. Hội đồng này được thành lập với sự tham gia của Canada, và Bộ trưởng Môi trường Canada là thành viên ban chấp hành. Tổ chức này đưa ra các khuyến nghị về chính sách môi trường cho chính quyền Trung Quốc.
Ngoài ra, Canada dành 850.000 đô la Canada làm học bổng trong khuôn khổ Sáng kiến Học tập Canada tại Trung Quốc, hỗ trợ 850 sinh viên Canada đang theo học tại các trường đại học Trung Quốc.
Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 1 của ông Carney, Canada và Trung Quốc đã ký thỏa thuận hợp tác giữa lực lượng cảnh sát hai nước. Hai bên cũng đạt thỏa thuận cho phép Canada nhập khẩu tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc với mức thuế 6,1%, thay vì mức 100% trước đó. Đổi lại, Trung Quốc đồng ý giảm thuế đối với hạt cải dầu và một số mặt hàng nông sản khác của Canada.
Trước chuyến thăm của ông Carney trong tuần này, Canada và Trung Quốc đã đạt thỏa thuận gia hạn thêm 2 năm việc áp dụng mức thuế ưu đãi đối với nông sản Canada. Đổi lại, Canada tiếp tục miễn thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng thép và nhôm của Trung Quốc.
Tuần trước, Trung Quốc cũng lần đầu phát hành trái phiếu chính phủ bằng đồng nhân dân tệ tại Canada. Tờ Thời báo Hoàn Cầu của nhà nước Trung Quốc gọi đây là “thêm một bước mở rộng tầm ảnh hưởng quốc tế của đồng nhân dân tệ”. Động thái này cũng mở ra thêm một lựa chọn thay thế đồng USD trong các giao dịch thương mại.
Hôm thứ Hai (16/11), ông Carney cho biết Canada có thể mở rộng quan hệ với các hãng xe Trung Quốc nếu đàm phán thương mại với Mỹ không đạt tiến triển. Ông nói thêm rằng nếu có đầu tư của Trung Quốc vào ngành ô tô Canada, Ottawa cũng sẽ không sử dụng khoản đầu tư này làm đòn bẩy để gây sức ép với Washington.
“Canada có lực lượng lao động lành nghề trong ngành ô tô, một thị trường quan trọng và những tài sản thực sự có giá trị… Nếu những lợi thế này không được khai thác đầy đủ trong khuôn khổ Bắc Mỹ, thì vẫn còn những cơ hội khác. Dù thế nào đi nữa, Canada vẫn sẽ tiến lên,” ông nói.
Ông Peter Navarro, cố vấn thương mại cấp cao của chính quyền Trump, cáo buộc ông Carney “dùng Trung Quốc để đối trọng với Mỹ”.
“Ông nên lo ngại hơn nhiều về nguy cơ Trung Quốc lấn át Canada,” ông Navarro nói.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Trung Quốc đạt 35,1 tỷ đô la Canada, trong khi nhập khẩu từ nước này đạt 90,5 tỷ đô la Canada. Trong cùng năm, Canada xuất khẩu sang Mỹ 561,1 tỷ đô la Canada và nhập khẩu 362,2 tỷ đô la Canada.
Nghị sĩ Stephanie Kusie, phụ trách lĩnh vực thương mại quốc tế của Đảng Bảo thủ, chỉ trích ông Carney vì thúc đẩy “quan hệ đối tác chiến lược” với Bắc Kinh, đồng thời cho rằng ông cần kiên định với các giá trị của Canada.
“Thỏa thuận cho phép 50.000 xe điện Trung Quốc được nhập khẩu vào Canada đang đặt việc làm trong ngành ô tô và an ninh quốc gia của nước này vào tình thế rủi ro,” bà viết trên mạng X. “Thương mại rất quan trọng, nhưng các giá trị của Canada cũng quan trọng không kém.”
Nghị sĩ Jenny Kwan thuộc Đảng Tân Dân chủ (NDP) kêu gọi ông Carney đề cập với ông Tập về tình trạng đàn áp xuyên quốc gia và sự can thiệp của nước ngoài.
“Như chúng ta đã biết, một cuộc điều tra công khai đã được tiến hành về vấn đề này. Người đứng đầu cuộc điều tra đã xác định Trung Quốc là một trong những thế lực tích cực và quyết liệt nhất trong các hoạt động nhằm tấn công những thể chế dân chủ của Canada,” bà Kwan nói.
Các tổ chức đại diện cho những người bất đồng chính kiến và các tổ chức nhân quyền cũng kêu gọi ông Carney nêu vấn đề nhân quyền trong cuộc gặp.
“Chúng tôi tha thiết kêu gọi Thủ tướng đề nghị Trung Quốc trả tự do cho những tù nhân lương tâm đang bị giam giữ tại nước này vì tu luyện Pháp Luân Công, trong đó có người thân của 6 công dân Canada,” bà Grace Wollensak, Giám đốc toàn quốc Hiệp hội Pháp Luân Đại Pháp Canada, nói. Bà cũng kêu gọi ông Carney yêu cầu Bắc Kinh chấm dứt các hoạt động đàn áp xuyên quốc gia tại Canada.
Bà Mimi Lee, một nhà hoạt động nhân quyền Hồng Kông sống tại Toronto, kêu gọi ông Carney yêu cầu Bắc Kinh trả tự do cho các nhà hoạt động dân chủ Hồng Kông đang bị giam cầm. Trong số này có nhà sáng lập kiêm chủ báo Lê Trí Anh (Jimmy Lai) và nhà hoạt động Hoàng Chi Phong (Joshua Wong).
Trước chuyến thăm, ông Carney cho biết sẽ đề cập vấn đề can thiệp của nước ngoài trong cuộc gặp với ông Tập. Tuy nhiên, Văn phòng Thủ tướng Canada chưa xác nhận liệu hai bên có thảo luận về vấn đề này hoặc vấn đề nhân quyền hay không.
Xem thêm:
Ông Trump sẽ họp thượng đỉnh Bộ tứ với lãnh đạo Nhật Bản, Úc và…
LHQ xác minh được 2.230 dân thường thiệt mạng trong nội chiến Sudan từ đầu…
Phía Ukraine cho biết một nhịp đường bộ của cầu Crimea đã sập sau đợt…
Ông Kushner cho biết nỗ lực hòa bình Ukraine đang có tiến triển và nêu…
Ông Navarro gọi việc Thủ tướng Canada Mark Carney nói có thể tìm đến hãng…
Ông Khang Vĩ, chồng bà Hoàng Lạc, đã xây dựng mạng lưới trung tâm dữ…