Đảng Bảo thủ Canada bày tỏ lo ngại trước nỗ lực thúc đẩy “quan hệ đối tác chiến lược” với Bắc Kinh của Thủ tướng Mark Carney, trước cuộc gặp giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Thâm Quyến trong tuần này.

Vancouver, British Columbia, ngày 29/9/2026 – Thủ tướng Mark Carney và Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Thiên nhiên Tim Hodgson tham dự sự kiện đánh dấu quyết định của LNG Canada về việc triển khai giai đoạn 2 của dự án mở rộng. (Ảnh: Thủ tướng Canada)

“Tại đó, chắc chắn ông ấy sẽ ca ngợi ‘quan hệ đối tác chiến lược’ liều lĩnh mà ông đã thiết lập với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hồi đầu năm nay,” bà Stephanie Kusie, nghị sĩ Đảng Bảo thủ và bộ trưởng đối lập phụ trách thương mại quốc tế, viết trong một tuyên bố hôm thứ Bảy (14/11).

“Đó là một ‘quan hệ đối tác chiến lược’ cho phép 50.000 xe điện Trung Quốc lưu thông tại Canada, đe dọa việc làm trong ngành công nghiệp ô tô và an ninh quốc gia của nước này. Đổi lại, Thủ tướng chấp nhận những nhượng bộ thuế quan ít ỏi, chỉ có hiệu lực trong ngắn hạn đối với một số mặt hàng nông sản Canada. Những ưu đãi này sẽ hết hiệu lực nếu Canada không tiếp tục nhượng bộ.”

Ông Carney dự kiến gặp ông Tập tại Thâm Quyến trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc để tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC, diễn ra vào ngày 18 và 19/11.

Lần gần nhất ông Carney thăm Trung Quốc là hồi tháng 1. Khi đó, ông cho biết đang tìm cách xây dựng một “quan hệ đối tác chiến lược” với Bắc Kinh và cho rằng mối quan hệ này sẽ giúp Canada có vị thế thuận lợi hơn trong “trật tự thế giới mới”.

Trong chuyến thăm đó, Ottawa đã ký với Bắc Kinh một loạt thỏa thuận, trong đó có thỏa thuận hợp tác thực thi pháp luật. Một thỏa thuận khác quy định Trung Quốc giảm thuế nhập khẩu đối với hạt cải dầu canola của Canada, đổi lại Canada cho phép nhập khẩu tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc với mức thuế ưu đãi. Thỏa thuận trao đổi ưu đãi về canola và xe điện này vừa được gia hạn gần đây.

Bà Kusie cho biết đảng của bà ủng hộ việc mở rộng cơ hội thương mại cho người dân Canada, nhưng Ottawa cũng cần ủng hộ các quyền dân chủ ở nước ngoài.

Bà đưa ra một ví dụ cho thấy chính quyền Trung Quốc không tôn trọng những giá trị này: hồi đầu tuần trước, có thông tin cho biết trong hai năm qua, nhà chức trách Trung Quốc đã ngăn Đại sứ quán Canada tại Bắc Kinh trưng bày nội dung tưởng niệm vụ thảm sát Thiên An Môn năm 1989.

Ngày 4/6/1989, ước tính hàng nghìn người đã thiệt mạng trong cuộc đàn áp của chính quyền cộng sản Trung Quốc nhằm vào phong trào biểu tình đòi dân chủ do sinh viên dẫn đầu.

“Hồi đầu năm nay tại Davos, ông Carney từng nói về một trật tự mới trong đó ‘các giá trị của chúng ta, chẳng hạn như sự tôn trọng nhân quyền’, là một trong những nền tảng quan trọng,” bà Kusie nói. Tuy nhiên, theo bà, những giá trị này thường không hiện diện trong các mối quan hệ đối tác mà Ottawa thiết lập với những nước như Trung Quốc, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và UAE [Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất].

Hội nghị tại Thâm Quyến là sự kiện cuối cùng trong chuỗi 4 hội nghị quốc tế mà ông Carney tham dự trong chuyến công du châu Âu và châu Á từ ngày 11 đến 19/11, qua Ireland, Philippines, Campuchia và Trung Quốc.

Chính phủ của ông Carney đã tìm cách thắt chặt quan hệ kinh tế và ngoại giao với Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và UAE thông qua một loạt thỏa thuận và cuộc đàm phán.

Hôm 18/1, ông Carney công bố Canada đã đạt được các thỏa thuận với Qatar về thương mại, kinh doanh và hợp tác quốc phòng.

Văn phòng Thủ tướng Canada hôm 7/7 thông báo nước này đã khởi động đàm phán với Thổ Nhĩ Kỳ về một hiệp định thương mại tự do “toàn diện, hiện đại và cùng có lợi”.

Ông Carney đã ký Hiệp định Xúc tiến và Bảo hộ Đầu tư nước ngoài (FIPA) giữa Canada và UAE trong chuyến thăm Abu Dhabi ngày 21/11/2025.

Trước chuyến thăm Trung Quốc, ông Carney được hỏi về một báo cáo gần đây của tổ chức nhân quyền. Báo cáo cho biết chính quyền Trung Quốc vẫn duy trì một mạng lưới các cơ sở tại Canada, hoạt động thay mặt cho lực lượng cảnh sát, viện kiểm sát và những cơ quan khác của nước này.

Ông Carney cho biết sẽ đề cập với ông Tập về vấn đề can thiệp của nước ngoài vào Canada.

“Đây sẽ là dịp để chúng tôi trao đổi thẳng thắn và cởi mở với [ông Tập] về các vấn đề an ninh, cũng như các vấn đề kinh tế,” ông Carney nói hôm thứ Ba (10/11).

“Đây cũng là dịp để nhấn mạnh rằng Canada không thể chấp nhận sự can thiệp từ nước ngoài. Tôi sẽ trực tiếp nêu vấn đề này với ông Tập.”

Xem thêm: