Chi tiêu quân sự toàn cầu tăng 11 năm liên tiếp, châu Âu dẫn đầu với mức tăng 14%

Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) của Thụy Điển công bố dữ liệu mới nhất vào thứ Hai (27/4) cho thấy, chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 dưới tác động của xu hướng mở rộng quân đội ở nhiều quốc gia, đã đạt mức cao kỷ lục 2,89 nghìn tỷ USD. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, mức tăng thực tế là 2,9%, tương đương 2,5% GDP toàn cầu — cao nhất kể từ năm 2009. Chi phí quân sự của châu Âu tăng 14%, mức tăng nổi bật nhất, chủ yếu nhằm ứng phó với các rủi ro an ninh gia tăng, mức tăng chi tiêu quốc phòng của Đài Loan cũng đạt mức cao kỷ lục kể từ năm 1988.

Bất ổn địa chính trị thúc đẩy làn sóng mở rộng quân sự toàn cầu

Nghiên cứu viên dự án Chi tiêu Quân sự và Sản xuất Vũ khí của SIPRI, Xiao Liang cho biết: “Chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 lại tăng lên, các quốc gia đã triển khai mở rộng quân sự quy mô lớn để đối phó với một năm nữa của chiến tranh, bất ổn và biến động địa chính trị.”

Ông chỉ ra thêm: “Xét đến các cuộc khủng hoảng hiện tại cũng như các mục tiêu chi tiêu quân sự dài hạn mà nhiều quốc gia đã đề ra, xu hướng tăng trưởng này rất có thể sẽ tiếp tục sau năm 2026.”

Là nước có chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới, chi phí quân sự của Mỹ năm 2025 là 954 tỷ USD, giảm 7,5% so với năm trước. Nếu không tính Mỹ, tổng chi tiêu quân sự toàn cầu năm 2025 tăng 9,2%.

Nguyên nhân chủ yếu là do chính quyền Trump không phê duyệt viện trợ quân sự mới cho Ukraine, trong khi trước đó trong ba năm, viện trợ quân sự của Mỹ cho Ukraine tổng cộng đạt 127 tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng sự giảm này chỉ là tạm thời. Giám đốc dự án Chi tiêu Quân sự và Sản xuất Vũ khí của SIPRI, Nan Tian, chỉ ra: “Chi phí quân sự của Mỹ giảm năm 2025 rất có thể chỉ là hiện tượng ngắn hạn.”

Ông bổ sung rằng, ngân sách quốc phòng được Quốc hội Mỹ phê duyệt năm 2026 đã tăng lên hơn 1 nghìn tỷ USD, nếu đề xuất ngân sách mới nhất của Tổng thống Trump được thông qua, năm 2027 có thể tăng lên 1,5 nghìn tỷ USD.

Ngoài ra, Mỹ cũng đã tăng đầu tư vào vũ khí hạt nhân và năng lực quân sự truyền thống, để duy trì vị thế chiến lược tại Tây bán cầu, và răn đe đối với Trung Quốc (Đảng Cộng sản Trung Quốc, ĐCSTQ).

Nhìn chung, ba quốc gia có chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới là Mỹ, Trung Quốc và Nga, đạt 1,48 nghìn tỷ USD, chiếm 51% tổng chi tiêu toàn cầu.

Chi tiêu ở châu Âu và châu Á tăng đáng kể

Châu Âu là khu vực có mức tăng trưởng chi phí quân sự đáng kể nhất toàn cầu, chi tiêu tăng vọt 14% đạt 864 tỷ USD. Chịu ảnh hưởng từ việc Mỹ thúc đẩy mục tiêu chi tiêu mới của NATO cũng như theo đuổi “châu Âu tự chủ”, Trung Âu và Tây Âu đã trải qua mức tăng trưởng chi tiêu quốc phòng hàng năm mạnh mẽ nhất kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Theo tính toán của SIPRI, 29 quốc gia thành viên NATO châu Âu năm 2025 đã chi tổng cộng 559 tỷ USD, trong đó 22 nước có chi phí quân sự ít nhất đạt 2% GDP.

Trong đó, chi phí quân sự của Đức tăng 24% đạt 114 tỷ USD, chiếm 2,3% GDP, trở thành nước có chi tiêu quân sự lớn thứ tư. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 1990, chi phí quân sự của Đức vượt ngưỡng 2% GDP.

Chi phí quân sự của Tây Ban Nha tăng 50%, đạt 40,2 tỷ USD, cũng khiến gánh nặng quân sự của nước này lần đầu tiên kể từ năm 1994 vượt 2% GDP.

Ở châu Á và châu Đại Dương, chi tiêu quân sự tăng 8,1% lên 681 tỷ USD, đạt mức tăng lớn nhất kể từ năm 2009.

Trong đó, chi phí quân sự của ĐCSTQ tăng năm thứ 31 liên tiếp, tăng 7,4% đạt 336 tỷ USD.

Chi tiêu của Nhật Bản đạt 62,2 tỷ USD, chiếm 1,4% GDP, mức cao kỷ lục kể từ năm 1958.

Để ứng phó với áp lực quân sự từ ĐCSTQ, chi phí quân sự của Đài Loan cũng tăng mạnh 14% đạt 18,2 tỷ USD, đạt mức tăng hàng năm lớn nhất kể từ năm 1988.

Ấn Độ là nước có chi tiêu quân sự lớn thứ năm toàn cầu năm 2025, chi phí quân sự tăng 8,9%, đạt 92,1 tỷ USD. Chi phí quân sự của Pakistan tăng 11%, đạt 11,9 tỷ USD.

Chiến tranh Nga-Ukraine tiếp tục tiêu hao tài nguyên

Khi chiến tranh bước sang năm thứ tư, tỷ lệ chi phí quân sự so với chi tiêu chính phủ của Nga và Ukraine đều đạt mức cao kỷ lục.

Chi phí quân sự của Nga tăng 5,9% đạt 190 tỷ USD, chiếm 7,5% GDP; Ukraine tăng 20% đạt 84,1 tỷ USD, gánh nặng quân sự cao tới 40% GDP.

Trung Đông: Chi tiêu quân sự chịu áp lực lạm phát

Chi phí quân sự toàn khu vực Trung Đông duy trì ổn định, khoảng 218 tỷ USD. Chi phí quân sự của Israel giảm 4,9% xuống 48,3 tỷ USD khi chiến sự Gaza hạ nhiệt, nhưng vẫn cao hơn 97% so với năm 2022.

Mặc dù chi phí quân sự của Iran tăng về mặt danh nghĩa, nhưng sau khi trừ đi lạm phát lên tới 42%, chi tiêu thực tế năm 2025 giảm 5,6%, xuống còn 7,4 tỷ USD. Đây là năm thứ hai liên tiếp chi phí quân sự của Iran giảm.

Tuy nhiên, nghiên cứu viên SIPRI Zubaida Karim lưu ý rằng, Iran thường sử dụng nguồn thu từ dầu mỏ “ngoài ngân sách” để tài trợ sản xuất tên lửa và máy bay không người lái, dữ liệu chính thức có thể đánh giá thấp chi tiêu thực tế của nước này.