Chính quyền Trump giúp công dân Mỹ trở về nước sau khi bị cấm rời khỏi Trung Quốc

Ngày 16/9, một quan chức cấp cao của Hoa Kỳ cho biết chính quyền Trung Quốc đã thả một công dân Mỹ từng bị cấm rời khỏi Trung Quốc, sau các nỗ lực ngoại giao cấp cao từ chính quyền Trump. Vụ việc được Washington Post đưa tin, song danh tính người được thả không được tiết lộ.

Ông Adam Boehler, đặc phái viên của Tổng thống Trump về các vụ con tin, xác nhận trong một bài phát biểu tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS) rằng: “Chúng tôi vừa thả một người…”

Ông không nói cụ thể về trường hợp nào, nhưng nhấn mạnh rằng việc thả người diễn ra sau sự tham gia trực tiếp của nhiều quan chức cấp cao trong chính quyền Trump, từ đại sứ, ngoại trưởng đến Tổng thống Trump. “Tổng thống đã định hình rõ ràng… Khi vấn đề được nêu ra ở cấp cao nhất – đại sứ, thậm chí là Ngoại trưởng Marco Rubio – thì nó thực sự có tác động”.

Vấn đề công dân Mỹ bị cấm xuất cảnh tại Trung Quốc

Hàng chục công dân Mỹ, chủ yếu là người Mỹ gốc Hoa, hiện đang hoặc đã từng bị cấm rời khỏi Trung Quốc, thường không có cảnh báo trước. Nhiều người chỉ phát hiện lệnh cấm khi đang rời khỏi đất nước, và không ít trường hợp được giữ kín vì lo ngại sự công khai sẽ khiến việc đàm phán trở nên khó khăn hơn.

Ví dụ điển hình là vụ của một nhân viên Bộ Thương mại Mỹ đến Trung Quốc công tác với tư cách cá nhân vào tháng 7, bị cấm xuất cảnh mà không rõ lý do, khiến Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick phải lên án gay gắt, gọi đó là: “Một hành động vô lý”.

Một trường hợp khác là Mao Chenyue, cựu nhân viên ngân hàng Wells Fargo, bị cáo buộc “có liên quan đến tội phạm hình sự” và buộc phải “hợp tác điều tra” theo phía Trung Quốc.

Chính phủ Hoa Kỳ nhận định các biện pháp hạn chế đi lại này thiếu minh bạch, không theo quy trình rõ ràng và đã trở thành một trở ngại lớn trong quan hệ song phương.

Bối cảnh đối thoại Mỹ – Trung

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung đang tạm ổn định, khi hai bên tạm ngừng cuộc chiến thuế quan và vừa kết thúc vòng đàm phán thương mại thứ tư. Tuần trước, Ngoại trưởng Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Hagerseth cũng đã đối thoại với các đối tác Trung Quốc.

Tổng thống Donald Trump thông báo ông sẽ gọi điện cho Chủ tịch Tập Cận Bình vào thứ Sáu (19/9) để tiếp tục thúc đẩy quan hệ song phương.

Sắc lệnh hành pháp về con tin và trường hợp ở Iraq

Trong cùng bài phát biểu, ông Boehler cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của một sắc lệnh hành pháp mới do ông Trump ký đầu tháng này, cho phép:

• Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ định các quốc gia là “nhà nước bảo trợ việc giam giữ sai trái” nếu họ giam giữ trái phép công dân Mỹ.

• Các biện pháp trừng phạt và hạn chế thị thực sẽ được áp dụng với các nước này.

Sắc lệnh này đã nhanh chóng có tác dụng trong vụ Elizabeth Tsurkov, một nghiên cứu sinh mang hai quốc tịch Israel – Nga tại Đại học Princeton, bị lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq bắt cóc. Theo Boehler, cô đã được trả tự do trong tháng này, chỉ vài ngày sau khi sắc lệnh được ban hành.

Tsurkov không phải là công dân Mỹ, nhưng chị gái của cô là người Mỹ, và phía Hoa Kỳ xem đây là một lý do chính đáng để can thiệp. “Trừ khi có ngoại lệ, chúng tôi sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt”, Boehler nhấn mạnh.

Thông điệp từ chính quyền Trump

Việc thúc đẩy các vụ thả người bị giam giữ hoặc hạn chế ở nước ngoài trở thành ưu tiên hàng đầu của chính quyền Trump. Những nỗ lực này được thể hiện rõ qua việc sử dụng các kênh ngoại giao cấp cao, công cụ pháp lý mới, và áp lực chính trị – kinh tế để đảm bảo người Mỹ được an toàn và trở về nước.