Chính quyền Trump kiện California và Virginia vì luật kiểm soát súng mới

Hôm thứ Tư (1/7), chính quyền Tổng thống Donald Trump đã lần lượt khởi kiện bang California và bang Virginia lên tòa án liên bang, nhằm thách thức các đạo luật kiểm soát súng mới có hiệu lực tại hai bang này. Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) cho rằng các quy định hạn chế việc bán súng bán tự động của hai bang đã vi phạm quyền sở hữu và mang vũ khí được bảo vệ theo Tu chính án thứ Hai của Hiến pháp Mỹ, đồng thời đề nghị tòa án tuyên bố các đạo luật này là vi hiến.

Theo hãng tin AP, Bộ Tư pháp trong ngày đã đệ trình hai vụ kiện độc lập lên tòa án liên bang, lần lượt nhằm vào các biện pháp kiểm soát súng mới được California và Virginia triển khai.

Bộ Tư pháp: Hạn chế bán súng là vi hiến

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche cho biết Hiến pháp Mỹ “không phải là một tài liệu mang tính khuyến nghị”, còn Tu chính án thứ Hai cũng “không phải là một quyền hạng hai”. Ông nhấn mạnh chính phủ sẽ bảo vệ các quyền hiến định của người dân Mỹ theo đúng pháp luật.

Đầu năm nay, Thống đốc bang Virginia thuộc Đảng Dân chủ Abigail Spanberger đã ký ban hành đạo luật cấm sản xuất và bán một số loại súng bán tự động. Đạo luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7. Hiện đã có ít nhất bốn vụ kiện thách thức tính hợp hiến của đạo luật.

Trong khi đó, luật mới của bang California cấm các cửa hàng súng bán một số mẫu súng ngắn có thể được cải tạo thành vũ khí bắn hoàn toàn tự động. Bộ Tư pháp lập luận trong đơn kiện rằng California trên thực tế đã cấm bán một trong những dòng súng ngắn phổ biến nhất tại Mỹ là Glock và các mẫu súng tương tự, đồng thời áp đặt thêm nhiều hạn chế đối với các loại súng ngắn khác, vì vậy các quy định này bị cho là vi phạm Hiến pháp.

Hai bang tuyên bố sẽ bảo vệ luật kiểm soát súng

Đáp lại vụ kiện của chính phủ liên bang, cả California và Virginia đều khẳng định sẽ tích cực bảo vệ các đạo luật của mình trước tòa.

Văn phòng Tổng chưởng lý bang Virginia Jay Jones cho biết việc cấm bán một số loại súng bán tự động là biện pháp “hợp lý và phù hợp với lẽ thường” nhằm tăng cường an toàn công cộng, bảo vệ người dân, lực lượng thực thi pháp luật và duy trì trật tự trong cộng đồng.

Văn phòng Thống đốc Spanberger cũng cho biết bà tin rằng những loại vũ khí “được thiết kế chủ yếu để gây thương vong hàng loạt” không nên xuất hiện trong cộng đồng, gần trẻ em, trường học hay lưu hành trên đường phố Virginia.

Trong khi đó, Văn phòng Tổng chưởng lý bang California cho biết bang này đã xây dựng một hệ thống luật an toàn súng đạn “hiệu quả và phù hợp với Hiến pháp”. Theo cơ quan này, các biện pháp hiện hành đã góp phần đưa số ca tử vong do súng tại California xuống mức thấp kỷ lục, vì vậy bang tự tin sẽ bảo vệ thành công các đạo luật trước tòa.

Cuộc chiến pháp lý về súng tại Mỹ tiếp tục nóng lên

Tu chính án thứ Hai (Second Amendment) của Hiến pháp Mỹ có hiệu lực từ năm 1791, là một phần của Tuyên ngôn Nhân quyền (Bill of Rights), quy định rõ quyền sở hữu và mang vũ khí của người dân được Hiến pháp bảo vệ. Đây từ lâu là nền tảng pháp lý cho các cuộc tranh luận về quyền sở hữu súng và kiểm soát súng tại Mỹ, đồng thời là cơ sở để chính quyền liên bang và các bang xây dựng luật liên quan.

Những năm gần đây, bất đồng giữa các bang do Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa lãnh đạo về chính sách súng đạn ngày càng sâu sắc. Trong khi các bang do Đảng Dân chủ kiểm soát tiếp tục siết chặt quản lý súng, nhiều bang do Đảng Cộng hòa lãnh đạo lại nới lỏng các quy định về quyền mang súng. Cuộc đối đầu pháp lý xoay quanh Tu chính án thứ Hai vì thế cũng ngày càng gay gắt.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 30/6, Tối cao Pháp viện Mỹ thông báo sẽ thụ lý một vụ án quan trọng khác liên quan đến Tu chính án thứ Hai, xem xét liệu lệnh cấm súng trường bán tự động có vi phạm Hiến pháp hay không. Phiên tranh luận dự kiến sẽ diễn ra vào mùa Thu năm nay.

Trong những năm gần đây, với đa số thẩm phán theo khuynh hướng bảo thủ, Tối cao Pháp viện Mỹ nhìn chung có xu hướng mở rộng phạm vi bảo vệ quyền sở hữu súng theo Hiến pháp. Trong nhiệm kỳ hiện tại, tòa đã hai lần đưa ra các phán quyết có lợi cho quyền sở hữu súng, vì vậy kết quả xét xử vụ án mới này đang thu hút sự quan tâm đặc biệt.