Công dân EU được kêu gọi chuẩn bị cho 3 ngày đầu của tình huống khẩn cấp

Ủy ban châu Âu hôm thứ Ba (3/11) công bố hướng dẫn, kêu gọi công dân EU chuẩn bị để tự xoay xở ít nhất 3 ngày mà không cần trợ giúp từ bên ngoài khi có tình huống khẩn cấp lớn.

Các khuyến nghị gồm dự trữ sẵn đồ dùng thiết yếu tại nhà, chuẩn bị túi đồ khẩn cấp để có thể mang theo ngay và bảo đảm cả trẻ em lẫn người lớn được hướng dẫn cách ứng phó khi xảy ra thiên tai hay khủng hoảng khác. Các khuyến nghị này nằm trong nỗ lực rộng hơn của EU nhằm tăng sức chống chịu của khối trước mọi nguy cơ, từ thời tiết cực đoan, tấn công mạng cho đến khả năng xảy ra chiến tranh.

“Khi thảm họa ập đến, những giờ đầu tiên có thể mang ý nghĩa quyết định,” bà Hadja Lahbib, Ủy viên châu Âu phụ trách Bình đẳng, Sẵn sàng ứng phó và Quản lý khủng hoảng, nói khi trình bày hướng dẫn tại Diễn đàn Bảo vệ Dân sự châu Âu ở Brussels. “Mỗi người dân châu Âu cần biết phải làm gì, làm sao để bảo vệ gia đình mình và giúp đỡ người khác.”

“Sự sẵn sàng bắt đầu từ chính ngôi nhà, trường học và cộng đồng của chúng ta,” bà nói thêm.

Những lời khuyên này phản ánh mối lo ngày càng lớn của chính phủ các nước châu Âu: các dịch vụ thiết yếu có thể bị gián đoạn nhanh đến mức nào trong một cuộc khủng hoảng lớn, và lực lượng cứu hộ có đủ sức tiếp cận những người cần giúp nhất hay không.

Chuẩn bị từ bậc tiểu học

Hướng dẫn của Ủy ban châu Âu khuyến khích mỗi hộ gia đình bảo đảm có thể tự đáp ứng nhu cầu cơ bản trong 72 giờ, trong lúc nhà nước huy động lực lượng hỗ trợ. Ủy ban cũng khuyến nghị chính phủ các nước đưa nội dung giáo dục kỹ năng ứng phó vào bậc mầm non và tiểu học, và bảo đảm các kế hoạch khẩn cấp có tính đến người khuyết tật.

Các cơ quan chức năng được kêu gọi cải thiện cách truyền đạt thông tin về rủi ro và mối đe dọa, để người dân nhận được lời khuyên đáng tin cậy trước, trong và sau tình huống khẩn cấp.

Các khuyến nghị không có tính ràng buộc pháp lý, mà nhằm giúp 27 nước thành viên trang bị cho người dân kiến thức thực tế và khuyến khích các hộ gia đình chủ động hơn trong việc tự chuẩn bị.

Thông báo của EU đến sau một sáng kiến tương tự ở Anh. Hôm 22/10, Chính phủ Anh phát động chiến dịch “Be Ready” (Hãy sẵn sàng), khuyên các hộ gia đình dự trữ đủ đồ thiết yếu để cầm cự 3 ngày khi các dịch vụ hằng ngày như điện, nước, mạng điện thoại và internet bị gián đoạn.

Văn phòng Nội các Anh khuyến nghị các hộ gia đình trữ 9 lít nước uống cho mỗi người, kèm đồ hộp, đèn pin, pin, sạc dự phòng và một chiếc radio quay tay để dùng khi mất internet.

Ngày 13/1/2026, tại một điểm phát nước khẩn cấp ở Tunbridge Wells, Anh, nước đóng chai được chất lên một chiếc ô tô. (Ảnh: Carl Court/ Getty Images)

Cảnh báo “chiến tranh trong vòng 1.000 ngày”

Chiến dịch ra đời giữa lúc Anh lo ngại về an ninh quốc gia. Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting cảnh báo nước này phải sẵn sàng tham chiến trong vòng 1.000 ngày, qua đó nhấn mạnh nhu cầu tăng cường năng lực quân sự của đất nước.

Tại Mỹ, chính phủ từ lâu đã khuyên các hộ gia đình dự trữ đồ khẩn cấp, thông qua chiến dịch “Ready” (Sẵn sàng) do Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA) phát động năm 2003.

Khảo sát Hộ gia đình Quốc gia năm 2024 của FEMA cho thấy 69% người được hỏi cho biết đã chuẩn bị sẵn đồ dùng khẩn cấp. Trong số này, 88% cho rằng lượng đồ dự trữ đủ dùng hơn 3 ngày.

Hôm 30/9, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth công bố sáng kiến mới mang tên FORTRESS America, nhằm giảm sự phụ thuộc của các căn cứ quân sự vào lưới điện dân sự và chuỗi cung ứng nước ngoài.

Ngày 15/10/2026, tại Lầu Năm Góc ở Arlington, bang Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting và Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth bắt tay nhau. (Ảnh: Finn Gomez/ Getty Images)

Các kế hoạch nâng mức sẵn sàng quân sự của Lầu Năm Góc gồm tăng cường tự chủ năng lượng, bảo đảm nguồn cung vật liệu thiết yếu và giúp các căn cứ chống chịu tốt hơn khi bị gián đoạn. Một số bản tin nhắc đến đề xuất yêu cầu các căn cứ lớn có khả năng duy trì hoạt động tới 90 ngày mà không cần hỗ trợ từ bên ngoài.

Brussels cũng lo ngại về mức độ sẵn sàng của chính các chính phủ. Ủy ban châu Âu còn thông qua một khuyến nghị riêng, đề nghị các nước thành viên EU và các nước khác tham gia Cơ chế Bảo vệ Dân sự châu Âu lập kế hoạch để đầu mối liên lạc khẩn cấp quốc gia vẫn hoạt động khi xảy ra gián đoạn lớn.

Các nước dùng những đầu mối này để điều phối yêu cầu hỗ trợ lẫn nhau. Ủy ban muốn chính phủ các nước thường xuyên kiểm tra phương án của mình, thay vì mặc định rằng hệ thống sẽ vận hành tốt khi gặp tình huống khẩn cấp.

Hướng dẫn này rút kinh nghiệm từ các cuộc khủng hoảng gần đây, nhằm bảo đảm Cơ chế Bảo vệ Dân sự châu Âu duy trì hoạt động suốt ngày đêm, kể cả khi hệ thống của từng nước đang chịu sức ép.

Đề xuất Ngày Sẵn sàng hằng năm

Bà Lahbib cũng công bố kế hoạch tổ chức Ngày Sẵn sàng của EU vào ngày 23/10 hằng năm, bắt đầu từ năm 2027. Đây là ngày kỷ niệm thành lập Cơ chế Bảo vệ Dân sự châu Âu năm 2001, cơ chế điều phối hỗ trợ giữa các nước tham gia khi xảy ra tình huống khẩn cấp lớn.

Ngày Sẵn sàng được đề xuất nhằm khuyến khích người dân chủ động hơn trong việc chuẩn bị ứng phó khủng hoảng.

Các đề xuất này nằm trong Chiến lược Liên minh Sẵn sàng mà EU thông qua hồi tháng 3/2025. Chiến lược đặt ra cách tiếp cận rộng hơn để lường trước và ứng phó với các mối đe dọa, bao quát nhiều lĩnh vực như nâng cao nhận thức của công chúng, lập kế hoạch khẩn cấp và hợp tác giữa chính phủ các nước.

Khi đó, Ủy ban châu Âu cho biết EU đang “đối mặt với những cuộc khủng hoảng và thách thức ngày càng phức tạp, không thể làm ngơ”.

Cơ quan này kể ra các nguy cơ, từ căng thẳng địa chính trị và xung đột gia tăng, các mối đe dọa hỗn hợp và an ninh mạng, hoạt động thao túng thông tin và can thiệp từ nước ngoài, cho đến biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng nhiều. “EU cần sẵn sàng bảo vệ công dân và những chức năng xã hội then chốt, vốn rất quan trọng đối với nền dân chủ và đời sống hằng ngày,” Ủy ban viết.

Hướng dẫn mới nhất của Ủy ban được xây dựng một phần dựa trên ý kiến của Hội đồng Công dân châu Âu về sẵn sàng ứng phó. Từ tháng 3 đến tháng 5 năm nay, hội đồng này đã quy tụ 150 người từ khắp EU. Trong số các khuyến nghị của hội đồng có đề xuất tổ chức một tuần lễ sẵn sàng hằng năm.