Cuba hoàn tất trạm nghe lén mới, Mỹ lo ngại Trung Quốc tăng cường do thám

Hôm thứ Năm (18/6), Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ (CSIS) công bố hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy hai cơ sở tình báo tại Cuba, trước đó bị nghi có liên hệ với Trung Quốc, gần đây đã xuất hiện những diễn biến đáng chú ý. Trong đó, dự án mở rộng tại một trạm nghe lén đã chính thức hoàn tất.

CSIS cho biết Cuba chỉ cách bờ biển bang Florida của Mỹ khoảng 90 dặm (144 km), trong khi Florida là nơi đặt nhiều căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ. Điều này khiến Cuba có giá trị chiến lược rất lớn đối với các hoạt động thu thập tình báo nước ngoài. Gần đây, các quan chức Mỹ liên tục cảnh báo về sự gia tăng hoạt động tình báo của Trung Quốc và Nga trong khu vực.

Năm 2024, CSIS phát hiện bốn cơ sở tại Cuba có khả năng được sử dụng để thu thập tình báo tín hiệu (SIGINT), trong đó một số địa điểm bị nghi có liên hệ với Trung Quốc. Đến năm 2025, CSIS tiến hành phân tích sâu hơn đối với hai trạm nghe lén là Bejucal và El Salao, phát hiện một cơ sở đang được cải tạo quy mô lớn, trong khi cơ sở còn lại gần như đình trệ.

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy các hoạt động tại hai địa điểm vẫn tiếp diễn, nhưng tốc độ và quy mô phát triển có sự khác biệt đáng kể.

Trạm nghe lén Bejucal hoàn tất mở rộng

Theo dữ liệu vệ tinh mới của CSIS, tại trạm nghe lén Bejucal nằm gần thủ đô Havana và bị nghi có liên hệ với Trung Quốc, một hệ thống “ăng-ten mảng vòng tròn” (CDAA) cỡ lớn hoàn toàn mới đã được hoàn thiện.

Trong hai năm qua, khu vực trường ăng-ten ở phía đông bắc cơ sở này đã được chuyển đổi từ hệ thống “mạng ăng-ten tuyến tính” sang “ăng-ten mảng vòng tròn”. Tháng 4/2025, CSIS từng công bố hình ảnh cho thấy các hoạt động lắp đặt cáp và xây dựng tại đây. Hiện nay công trình đã cơ bản hoàn thành và có thể đã đi vào hoạt động.

Hệ thống “ăng-ten mảng vòng tròn” gồm 32 cột ăng-ten (19 cột ở vòng ngoài và 13 cột ở vòng trong), lớn hơn bất kỳ hệ thống tương tự nào mà CSIS từng quan sát tại Cuba. Điều này đồng nghĩa với khả năng hoạt động mạnh hơn đáng kể.

Loại hệ thống này chủ yếu được sử dụng cho nhiệm vụ định hướng tín hiệu tần số cao, có khả năng chặn thu và xác định vị trí của các tín hiệu vô tuyến trên phạm vi tần số rộng.

CSIS nhận định rằng vị trí địa lý của Bejucal ở phía tây bắc Cuba cho phép cơ sở này nâng cao đáng kể năng lực giám sát các hoạt động nhạy cảm của Mỹ tại vùng Caribe và khu vực ven biển đông nam nước Mỹ.

Khi chính quyền Tổng thống Donald Trump coi Tây Bán cầu là một ưu tiên chiến lược và gia tăng hoạt động hải quân, không quân trong khu vực, khả năng giám sát của trạm nghe lén này càng trở nên đáng lo ngại hơn.

Trạm El Salao tiến triển chậm chạp

Trong khi đó, một địa điểm khác là El Salao, lần đầu được CSIS công khai vào năm 2024 như một cơ sở “ăng-ten mảng vòng tròn” tiềm năng, lại có tiến độ xây dựng rất chậm.

Hình ảnh vệ tinh chụp tháng 5/2026 cho thấy cơ sở này gần như không có tiến triển đáng kể nào kể từ năm ngoái.

Dự án được khởi công từ năm 2021 và phần lớn hạ tầng cơ bản đã hoàn thành vào năm 2024, bao gồm tòa nhà điều khiển trung tâm, nền móng cho vòng trong gồm 16 cột ăng-ten và hệ thống đường kỹ thuật ngầm có giếng kiểm tra.

Tuy nhiên, các phân tích trong năm 2025 cho thấy công trường gần như ngừng hoạt động. Xung quanh tòa nhà điều khiển trung tâm không có bất kỳ cột ăng-ten nào được lắp đặt, trong khi khu đất bên trong vòng ăng-ten đã bị cỏ dại bao phủ.

Hình ảnh mới nhất từ tháng 5/2026 cũng không cho thấy thay đổi rõ rệt.

Dù vậy, một số công việc dường như vẫn được tiến hành với tốc độ chậm. Một tuyến đường vốn dẫn đến khu vực bên ngoài cơ sở đã được trải nhựa lại và đổi hướng, chạy thẳng vào trung tâm khu vực dự kiến đặt mảng ăng-ten.

Hiện mục đích của tuyến đường mới này vẫn chưa được làm rõ, song việc xây dựng đường dẫn trực tiếp vào trung tâm một hệ thống ăng-ten được đánh giá là khá bất thường.

CSIS cho rằng điều này có thể cho thấy dự án chưa bị hủy bỏ hoàn toàn, dù tương lai của cơ sở vẫn còn là dấu hỏi.

Theo đánh giá của tổ chức này, nếu El Salao được hoàn thành, phạm vi giám sát sẽ mở rộng sang khu vực đông nam Caribe và trở thành sự bổ trợ quan trọng cho trạm Bejucal.

Nếu hai cơ sở hoạt động phối hợp, chúng có thể tăng cường đáng kể năng lực định vị tam giác các tín hiệu liên lạc tại Trung Mỹ và khu vực Tây Đại Tây Dương cho Cuba và các đối tác của nước này.

Ngòi nổ địa chính trị mới

CSIS nhận định rằng trong bối cảnh chính quyền Trump gia tăng sức ép đối với Cuba, việc các cơ sở tình báo này tiếp tục được mở rộng có thể trở thành một điểm nóng địa chính trị mới.

Trong sắc lệnh trừng phạt mới được Nhà Trắng ban hành hồi tháng 5, chính quyền Mỹ cáo buộc Đảng Cộng sản Cuba hỗ trợ các “cơ sở của các thế lực thù địch nước ngoài” như Hezbollah, Iran và Trung Quốc.

Theo Nhà Trắng, những cơ sở này nhằm thu thập thông tin an ninh quốc gia nhạy cảm của Mỹ và được xem là bằng chứng cho các hoạt động “gây ảnh hưởng ác ý” của Havana.

CSIS dự đoán số phận của các trạm nghe lén này có thể trở thành một trong những chủ đề đàm phán quan trọng giữa Washington và Havana trong tương lai.