Cuộc đua không gian Mỹ – Trung: Mặt trận ngày càng gay gắt

Cuộc chạy đua vào không gian giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đang ngày càng căng thẳng khi cả hai quốc gia tăng cường các hoạt động phóng tên lửa nhằm giành quyền thống trị bên ngoài bầu khí quyển của Trái Đất.

Vào ngày 12/8, quân đội Hoa Kỳ đã thực hiện vụ phóng tên lửa không gian An ninh Quốc gia đầu tiên bằng một tên lửa Vulcan mới được chứng nhận, xuất phát từ Trạm Không gian Cape Canaveral, Florida. Tên lửa mang theo các vệ tinh dẫn đường, cùng các thiết bị thử nghiệm cho Lầu Năm Góc.

Chỉ 3 ngày sau, vào ngày 15/8, Trung Quốc thông báo đã hoàn thành thử nghiệm bắn tĩnh đầu tiên của tên lửa đẩy Trường Chinh-10 tại Bãi phóng tàu vũ trụ Văn Xương, Hải Nam. Trong thử nghiệm này, 7 động cơ của tầng đầu tiên đã tạo ra lực đẩy gần 1.000 tấn trong khi tên lửa vẫn cố định trên bệ phóng. Đây là bước chuẩn bị cho các sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng có người lái, dự kiến thực hiện trước cuối thập kỷ này.

Cả 2 quốc gia đều đặt mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng, điều mà Đại tá Terry Virts, cựu phi hành gia NASA, cảnh báo sẽ là yếu tố định đoạt thế kỷ 21 thuộc về ai – Mỹ hay Trung Quốc.

Không gian, vốn được xem là một khu vực hòa bình, đang nhanh chóng trở thành một mặt trận cạnh tranh chiến lược. Trước các mối đe dọa ngày càng tăng từ Nga và Trung Quốc, Hoa Kỳ đã thành lập Lực lượng Không gian, nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận và kiểm soát không gian, bao gồm các nhiệm vụ phóng, kiểm soát tầm bắn và duy trì nhận thức tình hình không gian.

Tên lửa Vulcan – do United Launch Alliance (ULA) phát triển và vận hành – đã được chứng nhận vào tháng 3/2025 để phục vụ các sứ mệnh an ninh quốc gia, cùng với Falcon 9 và Falcon Heavy của SpaceX.

Chương trình Phóng vệ tinh An ninh Quốc gia của Hoa Kỳ sử dụng dịch vụ phóng thương mại để triển khai các vệ tinh phục vụ các chức năng như: liên lạc, định vị, dẫn đường, theo dõi tên lửa và hỗ trợ cộng đồng quân sự – tình báo.

Trong thông cáo ngày 13/8, Bộ Tư lệnh Hệ thống Không gian của Hoa Kỳ nhấn mạnh chương trình “Assured Access to Space” đảm bảo dịch vụ phóng đáng tin cậy và linh hoạt, phục vụ cho các chiến binh, chuyên gia tình báo, các nhà hoạch định chính sách, đồng minh và đối tác.

Cùng ngày 15/8, Cơ quan Vũ trụ có người lái Trung Quốc khẳng định dòng tên lửa Long March-10 sẽ là trụ cột trong chương trình du hành vũ trụ có người lái, phối hợp với tàu vũ trụ Mạnh Châu, nhằm nâng cấp hệ thống vận chuyển khứ hồi từ không gian về Trái Đất.

Ngoài nhiệm vụ đưa người lên Mặt Trăng, Trung Quốc còn đang phát triển biến thể Long March-10A – nhỏ hơn – để phục vụ các sứ mệnh vận chuyển người và hàng hóa lên trạm vũ trụ của nước này.

Cuộc cạnh tranh này phản ánh rõ ràng mức độ đầu tư chiến lược và tham vọng không gian ngày càng tăng của cả Hoa Kỳ và Trung Quốc trong một kỷ nguyên mà không gian đang trở thành biên giới quân sự, công nghệ và địa chính trị mới.