Cựu đại sứ Mỹ đối mặt với nguy cơ mất quốc tịch vì làm gián điệp cho Cuba

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ hôm thứ Sáu (8/5) ra tuyên bố cho biết chính phủ liên bang đang tìm cách tước quốc tịch Mỹ của cựu đại sứ Mỹ Victor Manuel Rocha. Trước đó, Rocha đã thừa nhận trong một vụ án hình sự rằng ông từng làm gián điệp cho chính phủ Cuba trong hơn 40 năm.

Bộ Tư pháp đã đệ đơn kiện dân sự hôm thứ Năm (/7/5) lên Tòa án Quận Hoa Kỳ khu vực Nam Florida, cáo buộc Rocha đã đạt được quốc tịch Mỹ một cách bất hợp pháp thông qua các tuyên bố gian dối trong quá trình nhập tịch.

Tuyên bố của Bộ Tư pháp cho biết hành động của Rocha là sự phản bội nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia và danh dự công dân Hoa Kỳ. Bản cáo trạng nêu chi tiết nhiều trường hợp khai man mà Rocha đã đưa ra trong đơn xin nhập quốc tịch: ông ta khẳng định chưa từng cố ý phạm bất kỳ tội nào mà chưa bị bắt; ông ta tuyên bố không có liên hệ với Đảng Cộng sản; ông ta nói mình tin tưởng vào Hiến pháp Hoa Kỳ và thể chế chính phủ Mỹ; đồng thời cam kết trung thành tuyệt đối với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp nhấn mạnh: “Không có điều nào trong số này là đúng sự thật”.

Ông Rocha, 73 tuổi, sinh tại Colombia và trở thành công dân Mỹ vào năm 1978. Trong thời gian công tác tại Bộ Ngoại giao, ông từng làm việc tại Argentina, Mexico, Cộng hòa Dominica, Ý và Honduras, đồng thời giữ chức Đại sứ Hoa Kỳ tại Bolivia từ năm 2000 đến năm 2002. Ông cũng từng là cố vấn đặc biệt cho Tư lệnh Miền Nam Hoa Kỳ (SOUTHCOM).

Theo cáo trạng hình sự được đệ trình vào tháng 12/2023, Rocha là điệp viên bí mật của Tổng cục Tình báo Cuba (DGI) kể từ khi gia nhập Bộ Ngoại giao năm 1981. Khi đó, Bộ trưởng Tư pháp Merrick Garland mô tả đây là “một trong những chiến dịch thâm nhập kéo dài và sâu rộng nhất của các điệp viên nước ngoài vào Hoa Kỳ.”

Ông Garland tuyên bố: “Những người may mắn được phục vụ trong chính phủ Hoa Kỳ được công chúng đặt trọn niềm tin. Phản bội niềm tin đó bằng cách tuyên thệ trung thành với Hoa Kỳ trong khi lại tuyên thệ trung thành với các thế lực nước ngoài là một tội ác sẽ bị Bộ Tư pháp xử lý nghiêm khắc.”

Năm 2024, Rocha nhận tội âm mưu và lừa đảo chính phủ Hoa Kỳ, thừa nhận đã phục vụ Cuba từ năm 1973 — trước cả khi nhập quốc tịch Mỹ. Hiện ông đang thụ án 15 năm tù.

Trong đơn kiện dân sự mới nhất, các công tố viên nhấn mạnh rằng Rocha đã nói dối khi nộp đơn xin nhập quốc tịch vào cuối những năm 1970. Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Brett Shumate tuyên bố thẳng thừng: “Trong bất kỳ trường hợp nào, một đặc vụ của một thế lực nước ngoài thù địch cũng không được phép mang danh hiệu ‘công dân Hoa Kỳ’.”

Danh tính gián điệp của Rocha bị bại lộ sau các cuộc gặp với một đặc vụ ngầm của FBI trong giai đoạn 2022–2023. Trong các cuộc trò chuyện, ông ta gọi Hoa Kỳ là “kẻ thù” và ca ngợi cố lãnh đạo Cuba Fidel Castro.

Công tố viên Hoa Kỳ khu vực Nam Florida, Jason A. Reding Quiñones, cho biết Rocha không phải là một điệp viên cấp thấp, đồng thời mô tả vụ kiện tước quốc tịch này là “sự hoàn tất công việc.” Ông nhấn mạnh: “Một người bí mật phục vụ cho chế độ cộng sản Cuba không nên được hưởng các đặc quyền của công dân Hoa Kỳ, ngay cả khi đang thụ án trong tù”.