Mỹ trừng phạt các cá nhân, thực thể liên quan đến nỗ lực mua vũ khí của Iran

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Tư (4/11) công bố lệnh trừng phạt đối với hai cá nhân và một thực thể có liên quan đến nỗ lực của Iran nhằm mua các hệ thống phòng không vác vai.

Đây là đợt mới nhất trong loạt lệnh trừng phạt mà chính quyền Trump áp đặt trong năm nay nhằm vào các mạng lưới cung cấp vũ khí cho Iran.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa vào danh sách trừng phạt một giám đốc điều hành của thực thể có trụ sở tại Belarus, một cá nhân hoạt động tại Nga và một thực thể có trụ sở tại Nigeria. Quyết định này dựa trên Sắc lệnh hành pháp 13949, văn bản nhắm vào các cá nhân, thực thể có liên quan đến hoạt động vũ khí thông thường của Iran.

Trong tuyên bố ngày 4/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết đây là hành động mới nhất trong loạt biện pháp nhắm vào các mạng lưới mua hệ thống phòng không vác vai của quân đội Iran. Ông nói các lệnh trừng phạt này phù hợp với “Chiến dịch Cô lập Kinh tế” (Operation Economic Outcast) của chính quyền Trump. Trong khuôn khổ chiến dịch này, Washington đã nhiều lần áp đặt trừng phạt nhằm gây sức ép buộc chế độ Iran đi đến một thỏa thuận.

Trước đó, chính quyền Trump đã ban hành các lệnh trừng phạt tương tự vào ngày 8/5, 10/6 và 15/7/2026. Các đợt này nhắm vào những cá nhân và thực thể có liên quan đến các mạng lưới cung cấp vũ khí cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Trung tâm Hợp tác Đổi mới và Công nghệ Iran, trong đó có hệ thống phòng không vác vai.

Ông Pigott cho biết mỗi đợt trừng phạt khiến việc Iran tự vũ trang trở nên “khó khăn hơn và tốn kém hơn”. Các lệnh trừng phạt này, theo ông, còn củng cố lệnh cấm vận vũ khí mà Liên Hợp Quốc khôi phục hồi tháng 9/2025, theo đó các nước thành viên Liên Hợp Quốc không được cung cấp vũ khí cho Iran.

“Những nỗ lực mua vũ khí của Iran đe dọa an ninh quốc gia Mỹ. Mỹ sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để buộc chế độ Iran chịu trách nhiệm,” ông Pigott nói hôm thứ Tư.

“Mỹ sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác để thực thi các biện pháp mà Liên Hợp Quốc đã khôi phục, và chặn dòng vũ khí đe dọa lực lượng Mỹ cũng như an ninh khu vực. Bất kỳ ai giúp chế độ này xây dựng kho vũ khí đều phải lường trước việc bị buộc chịu trách nhiệm.”

Trong đợt này, Bộ Ngoại giao Mỹ trừng phạt ông Mohammed Ali Tolibov, giám đốc điều hành công ty Armory Alliance có trụ sở tại Belarus, vì bị cáo buộc góp phần vào nỗ lực của công ty này nhằm mua vũ khí cho Iran. Bộ này cho biết Armory Alliance đóng vai trò trung gian giữa Iran và các công ty Trung Quốc, đồng thời tham gia nỗ lực mua hàng trăm hệ thống phòng không vác vai của Iran.

Cả ông Tolibov lẫn Armory Alliance đều đã bị chính quyền Trump đưa vào danh sách trừng phạt trước đợt công bố này.

Ngoài ông Tolibov, Bộ Ngoại giao Mỹ còn trừng phạt công ty Vanguard Tactical Supply Limited có trụ sở tại Nigeria, vì bị cáo buộc tìm cách giúp Iran mua các hệ thống phòng không vác vai do Trung Quốc sản xuất thông qua các đơn vị sử dụng cuối giả mạo. Công ty này cũng đã bị Chính phủ Mỹ trừng phạt trước đây.

Ông Alisher Domullodzhanov, một người hoạt động tại Nga, cũng nằm trong danh sách trừng phạt lần này vì bị cáo buộc tham gia các nỗ lực giúp Iran có được hệ thống phòng không vác vai.

Căn cứ lệnh trừng phạt ngày 4/11, mọi tài sản và lợi íchliên quan đến tài sản của Vanguard Tactical Supply Limited, ông Tolibov và ông Domullodzhanov nằm tại Mỹ hoặc do các cá nhân, tổ chức Mỹ nắm giữ hay kiểm soát đều bị phong tỏa và phải được báo cáo với Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ. Mọi thực thể do các bên bị phong tỏa sở hữu từ 50% trở lên cũng bị phong tỏa.

Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ công bố một đợt trừng phạt riêng thuộc Chiến dịch Cô lập Kinh tế, nhắm vào nhiều cá nhân và thực thể ở Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ. Các quan chức Bộ Tài chính mô tả đối tượng của đợt này là một mạng lưới gian lận hàng hải toàn cầu bị cáo buộc hỗ trợ Iran.

“Như chúng tôi đã nói nhiều lần, trong Chiến dịch Cô lập Kinh tế, các vị hoặc đứng về phía chúng tôi, hoặc chống lại chúng tôi,” Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói trong một tuyên bố hôm thứ Tư. “Chúng tôi biết các vị ở đâu, và chúng tôi sẽ trừng phạt những ai tiếp tục hỗ trợ chế độ Iran, dù trên bộ, trên biển hay trên không.”

Giới chức Iran đã nhiều lần phản đối các lệnh trừng phạt mà Mỹ áp đặt trong chiến dịch này. Tháng trước, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian kêu gọi dỡ bỏ trừng phạt để đàm phán giữa Washington và Tehran có thể tiến triển.

“Các mối đe dọa và lệnh trừng phạt phải được dỡ bỏ trên thực tế, bằng hành động, thì mới có nền tảng cho đối thoại,” ông Pezeshkian viết trong một tuyên bố trên X.