Cựu phi công Hải quân Pháp bị điều tra vì cáo buộc làm rò rỉ bí mật cho ĐCSTQ

Một phi công từng lái chiến đấu cơ Rafale, phục vụ trong Hải quân Pháp và được Hải quân Mỹ huấn luyện, đã bị nhà chức trách Pháp mở cuộc điều tra và đặt dưới sự giám sát tư pháp vì bị nghi thu thập thông tin mật rồi chuyển cho Trung Quốc.

Theo EurAsian Times ngày 29/7, Pierre-Henri Chuet từng lái các tiêm kích hạm Super Étendard và Rafale M, phục vụ trên tàu sân bay Charles de Gaulle. Ông là chuyên gia hạ cánh trên tàu sân bay theo cơ chế CATOBAR, từng gây tranh cãi khi nói rằng không quân Ấn Độ đã mất một chiếc Rafale trong xung đột Ấn Độ–Pakistan hồi tháng 5 năm ngoái.

Hiện ông Chuet đã bị cơ quan tình báo nội địa Pháp, Tổng cục An ninh Nội địa (DGSI), thẩm vấn. Sau đó, vào tuần trước, ông được chuyển cho thẩm phán điều tra và bị đưa vào diện “mise en examen” (khởi tố để điều tra theo thủ tục tố tụng của Pháp).

Tin này ban đầu được Intelligence Online đăng ngày 27/7. Đến thứ Tư, AFP cũng dẫn nguồn từ văn phòng công tố Paris đưa tin về vụ việc. Bản tin cho biết cựu phi công này, người không được nêu tên công khai, còn bị cáo buộc tiết lộ bí mật quốc phòng. Cuộc điều tra được mở trên cơ sở nghi ngờ ông có liên hệ với Trung Quốc (Đảng Cộng sản Trung Quốc), và hiện hồ sơ đã được giao cho thẩm phán điều tra phụ trách.

Theo thủ tục pháp lý của Pháp, “mise en examen” không đồng nghĩa với việc bị kết tội hay chắc chắn sẽ bị đưa ra xét xử, nhưng cho thấy thẩm phán điều tra cho rằng đã có đủ dấu hiệu hoặc chứng cứ nghiêm trọng để tiến hành điều tra chính thức.

Vì sao phi công Hải quân Pháp bị ĐCSTQ chú ý

Ông Pierre-Henri Chuet mang hai quốc tịch Pháp và Canada. Ông không chỉ từng được huấn luyện làm phi công Boeing 737 tại một hãng hàng không Canada, mà còn từng được đào tạo trong hải quân Mỹ với tư cách sĩ quan trao đổi. Sau khi rời quân ngũ, ông trở thành một tác giả nổi tiếng, diễn giả quốc tế và nhà sáng tạo nội dung trên YouTube.

Ông từng tích lũy kinh nghiệm chiến đấu phong phú trong Hải quân Mỹ, có nhiều trải nghiệm bay biểu diễn trên Rafale M và đã hoàn thành hơn 200 lần hạ cánh trên tàu sân bay.

Trước khi gia nhập hãng hàng không Canada với tư cách phi công dân sự, ông đã phục vụ tám năm trong một phi đội tiêm kích.

Kinh nghiệm bay trên tàu sân bay như vậy có giá trị rất lớn đối với Bắc Kinh. Hải quân Trung Quốc hiện vận hành ba tàu sân bay, và chiếc thứ tư đang được đóng. Tàu sân bay thứ ba, Phúc Kiến, áp dụng cấu hình cất cánh bằng máy phóng và hạ cánh bằng hãm đà (CATOBAR). Do đó, những phi công Hải quân Pháp hiện là nhóm phi công CATOBAR duy nhất đang hoạt động ngoài Hải quân Mỹ, nên trở thành đối tượng được ĐCSTQ đặc biệt quan tâm.

Tàu sân bay duy nhất của Hải quân Pháp là Charles de Gaulle, chạy bằng năng lượng hạt nhân, lượng giãn nước 42.500 tấn, được trang bị hai máy phóng hơi nước. Kể từ khi đi vào hoạt động năm 2001, tàu này được triển khai cùng các tiêm kích Rafale M và máy bay cảnh báo sớm E-2C Hawkeye, hiện vẫn đang phục vụ trong biên chế.

Ngoài Mỹ và Pháp, hiện chưa có hải quân nước nào khác sở hữu tàu sân bay CATOBAR sẵn sàng hoạt động.

Một mô thức lặp lại trong nhiều vụ việc

Ông Chuet không phải là trường hợp đơn lẻ. Trước đó đã có nhiều phi công phương Tây bị cảnh cáo hoặc điều tra vì truyền dạy cho phi công Không quân Trung Quốc (PLAAF) các chiến thuật, quy trình tác chiến và kỹ năng liên quan. Những khóa huấn luyện như vậy đôi khi diễn ra ngay tại Trung Quốc, khi thì ở một nước thứ ba.

Tất cả các vụ việc này đều cho thấy một mô hình chung: Không quân Trung Quốc thiếu kinh nghiệm thực chiến, nên tìm cách thuê các cựu phi công chiến đấu phương Tây để bù đắp những lỗ hổng trong huấn luyện phi công và chiến thuật không chiến. Các hoạt động tuyển dụng thường thông qua trung gian tại nước thứ ba để che giấu mối liên hệ trực tiếp với quân đội Trung Quốc.

Tờ báo điều tra Pháp Le Canard Enchaîné từng đưa tin vào tháng 4/2025 rằng văn phòng công tố Paris đã nhận hồ sơ chuyển giao từ quân đội Pháp ngày 19/2/2025, liên quan đến một cựu quân nhân bị nghi dính dáng tình báo với thế lực nước ngoài.

Theo báo cáo, khi còn phục vụ, phi công này từng đến Trung Quốc vào tháng 9/2018 và tháng 8/2019 nhưng không báo cáo lên cấp trên như quy định của quân đội Pháp. Hai chuyến đi đó được cho là do một công ty Nam Phi sắp xếp và tài trợ.

Mô hình vận hành của trung gian Nam Phi trong vụ việc ở Pháp cũng tương tự các vụ việc đã ghi nhận trong khối NATO.

Một cuộc điều tra của Sky News năm 2022 cho thấy Học viện bay thử Nam Phi (TFASA) là một trong những kênh tuyển mộ cựu phi công quân sự Anh, khiến Bộ Quốc phòng Anh phát cảnh báo an ninh. Ngày 28/6/2026, một bài điều tra của Mail on Sunday tiết lộ danh tính thêm bảy cựu quân nhân Anh từng bị TFASA tiếp cận để tuyển mộ.

Báo ABC của Tây Ban Nha ngày 25/7/2026 đưa tin giới tình báo đã xác nhận ít nhất hai cựu phi công của lực lượng không quân–vũ trụ Tây Ban Nha đã tham gia huấn luyện phi công quân đội Trung Quốc; những phi công Trung Quốc này được tuyển qua các trung gian Nam Phi, trong đó có TFASA.

Bộ Tư pháp Mỹ từ năm 2017 cũng đã truy tố cựu phi công Thủy quân lục chiến Mỹ Daniel Duggan, cáo buộc ông ký hợp đồng với TFASA để hướng dẫn phi công Trung Quốc kỹ năng hạ cánh trên tàu sân bay. Úc đã phê chuẩn dẫn độ ông vào năm 2022.