Đài Loan trở thành địa điểm duy nhất ngoài Mỹ tham gia Sáng kiến UAV Xanh

Trong bối cảnh cục diện địa chính trị toàn cầu biến chuyển và làn sóng trỗi dậy của “chuỗi cung ứng phi đỏ”, ngành công nghiệp máy bay không người lái (UAV) của Đài Loan đang bước vào một bước ngoặt chiến lược. Gần đây, Viện Nghiên cứu Công nghệ Công nghiệp Đài Loan (ITRI) đã chính thức gia nhập chương trình “Hệ thống UAV Xanh” (Green UAS) của Hiệp hội Hệ thống Phương tiện Không người lái Quốc tế Mỹ (AUVSI), trở thành địa điểm đánh giá – chứng nhận duy nhất trên toàn cầu nằm ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ.

Động thái này không chỉ tượng trưng cho mức độ tin cậy cao giữa Đài Loan và Mỹ trong hợp tác an ninh và công nghệ quốc phòng, mà còn mở ra cánh cửa để ngành UAV Đài Loan tiếp cận thị trường Mỹ và các đồng minh dân chủ trên toàn thế giới.

Ký kết thỏa thuận then chốt: Thúc đẩy hợp tác “pháo đài số” Đài–Mỹ

Trước đó, ITRI và AUVSI – tổ chức UAV lớn nhất thế giới – đã chính thức ký kết hợp đồng ủy quyền đánh giá, chứng nhận và cung cấp dịch vụ tại Washington D.C., Mỹ. Theo thỏa thuận, ITRI sẽ trở thành phòng thí nghiệm (Lab) đánh giá – chứng nhận an ninh mạng được AUVSI ủy quyền, chịu trách nhiệm thực hiện kiểm thử xâm nhập và đánh giá kỹ thuật mạng tại Đài Loan.

Thứ trưởng phụ trách kinh tế của Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Jacob Helberg, đã đăng trên nền tảng X, nhấn mạnh rằng sự hợp tác này đã mở rộng quy trình chứng nhận Green UAS sang Đài Loan, biến Đài Loan thành địa điểm chứng nhận duy nhất ngoài nước Mỹ. Điều này đồng nghĩa với việc trong tương lai, các hệ thống UAV “Made in Taiwan (MIT)” có thể hoàn tất quy trình kiểm định theo các tiêu chuẩn quốc tế cao nhất về an ninh mạng, an toàn và tính toàn vẹn chuỗi cung ứng ngay trong nước.

Phó Giám đốc Văn phòng Hiệp hội Mỹ tại Đài Loan (AIT), bà Karin Lang, cũng tham dự lễ ký kết. Bà cho biết sự hiện diện của AIT cho thấy tầm quan trọng chiến lược của việc Mỹ và Đài Loan cùng tăng cường một chuỗi cung ứng công nghệ đáng tin cậy, an toàn và có khả năng chống chịu cao.

Giải mã hệ thống chứng nhận: Từ Green UAS đến “vé vào cửa” Blue UAS

Trong hệ thống chứng nhận UAV của Mỹ hiện nay, có hai cấp độ chính:

1. Green UAS (nhãn xanh):
   Dành cho UAV thương mại không phục vụ quốc phòng nhưng yêu cầu tiêu chuẩn an ninh mạng rất cao. Sản phẩm phải tuân thủ Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA), không sử dụng các linh kiện then chốt đến từ các quốc gia bị hạn chế.

2. Blue UAS (nhãn xanh dương):
   Do Đơn vị Đổi mới Quốc phòng Mỹ (DIU) chủ trì, chuyên phục vụ quy trình mua sắm của quân đội Mỹ. Sản phẩm đạt chứng nhận này tương đương với việc sở hữu giấy thông hành chính thức vào chuỗi cung ứng của quân đội Mỹ và các đồng minh NATO.

Giới chuyên môn nhìn chung cho rằng Green UAS là điều kiện cần để các doanh nghiệp Đài Loan tiến lên trở thành đối tác mua sắm quân sự của Mỹ. Hiện nay, Công ty Thunder Tiger (雷虎科技) của Đài Loan đã đi đầu với thành tích đáng chú ý: dòng UAV cảm tử “Overkill FPV” do công ty tự phát triển đã được Bộ Quốc phòng Mỹ cấp chứng nhận Blue UAS, trở thành doanh nghiệp Đài Loan đầu tiên lọt vào danh sách tin cậy của quân đội Mỹ. Ngoài ra, các doanh nghiệp như AIDC (Hán Tường), Chung Hwa Precision Test – Intelligent Robotics, System Electronics… cũng đang tích cực thông qua hợp tác với doanh nghiệp Mỹ hoặc xin chứng nhận Green UAS để kết nối toàn diện với thị trường Mỹ.

Khuyến nghị của chuyên gia: Khởi động “ngoại giao UAV” và xác thực bằng thực chiến

Trước bước tiến quan trọng này, ông Châu Vũ Bình, cựu Trưởng phòng Kế hoạch của Bộ Chỉ huy Tên lửa Đài Loan, đã đưa ra những phân tích chuyên sâu. Ông cho rằng Đài Loan không nên chỉ dừng lại ở tự cung tự cấp, mà cần tận dụng lợi thế địa chính trị của chuỗi cung ứng phi đỏ để định vị mình là trung tâm sản xuất và thử nghiệm UAV toàn cầu.

1. Mô hình Hán Tường và gia công sản xuất hàng loạt: Ông đề xuất Đài Loan nên học theo mô hình của Hán Tường, hợp tác với các công ty UAV hàng đầu thế giới như Anduril, Skydio. Phía Mỹ cung cấp kiến trúc hệ thống tiên tiến, trong khi Đài Loan tận dụng thế mạnh về cơ khí chính xác và lắp ráp điện tử để thực hiện gia công sản xuất hàng loạt hoặc cung ứng phân hệ, qua đó giải quyết bài toán tỷ lệ sử dụng công suất còn thấp của các doanh nghiệp trong nước.

2. Điều chỉnh pháp quy và mở rộng không gian thử bay: Trước phản ánh của doanh nghiệp về việc thiếu không gian thử nghiệm, ông kiến nghị chính phủ sửa đổi Luật Phát triển Công nghiệp, mở các khu thử bay UAV tần suất cao, tầm xa và tốc độ cao tại Gia Nghĩa, Chương Hóa, Hoa Liên, bao gồm cả khu vực thử nghiệm trên biển, đồng thời kết nối toàn diện với các tiêu chuẩn kiểm định an ninh mạng quốc tế. Song song đó, cần áp dụng ưu đãi thuế và trợ cấp R&D cho các đơn hàng xuất khẩu đạt chứng nhận phi đỏ.

3. Tối ưu công nghệ bằng dữ liệu thực chiến: Ông nhấn mạnh cần triển khai “ngoại giao UAV”, cung cấp hoặc cho thuê các dòng UAV đã trưởng thành (như UAV trinh sát hoặc UAV cảm tử) cho các nước đồng minh phục vụ phòng thủ, qua đó đổi lấy dữ liệu tác chiến thực tế. Những dữ liệu quý giá này sẽ được phản hồi vào khâu kỹ thuật để nhanh chóng tối ưu và nâng cấp hiệu năng.

Tầm nhìn của chính phủ: Xây dựng trung tâm chuỗi cung ứng dân chủ tại châu Á

Chính phủ Đài Loan thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với ngành UAV. Viện Hành chính đã thông qua “Kế hoạch tổng thể phát triển ngành phương tiện không người lái”, dự kiến đầu tư 44,2 tỷ Đài tệ trong giai đoạn 2025–2030, với mục tiêu đưa giá trị sản lượng ngành UAV vượt 40 tỷ Đài tệ vào năm 2030.

• Nhu cầu nội địa lớn: Trong ba năm tới, khu vực công sẽ mở rộng mua sắm hơn 100.000 UAV, bao gồm trên 50.000 UAV thương mại và 48.000 UAV quân sự – quốc phòng.

• Liên minh vươn ra quốc tế: Bộ Kinh tế đã thành lập Liên minh Cơ hội Kinh doanh UAV Xuất sắc Đài Loan (TEDIBOA), quy tụ hơn 250 doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, đồng thời ký biên bản ghi nhớ (MOU) với 8 quốc gia gồm Mỹ, Nhật Bản, Ba Lan, CH Séc…

Theo số liệu hải quan, nửa đầu năm 2024, kim ngạch xuất khẩu UAV của Đài Loan tăng 749% so với cùng kỳ, trong đó Ba Lan, Mỹ, Đức và CH Séc là các thị trường chính. Điều này cho thấy trong bối cảnh toàn cầu giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và loại trừ các thương hiệu bị kiểm soát như DJI, lợi thế của Đài Loan về chip, mô-đun truyền thông, linh kiện quang học (như Largan Precision) và trạm điều khiển mặt đất đang được chuyển hóa thành thị phần thực tế.

Chuỗi niềm tin vượt qua múi giờ và ngôn ngữ

ITRI cho biết, hợp tác với AUVSI lần này không chỉ là một bản thỏa thuận, mà còn là một cam kết trách nhiệm. Sau khi hợp tác, hai bên có thể vượt qua rào cản múi giờ và ngôn ngữ, giảm đáng kể chi phí logistics và thời gian cho các doanh nghiệp Đài Loan khi xin chứng nhận quốc tế.

Việc trở thành địa điểm chứng nhận Green UAS duy nhất ngoài nước Mỹ đã giúp Đài Loan chính thức xác lập vai trò trung tâm trong “chuỗi cung ứng dân chủ”. Như phát ngôn viên ITRI nhận định, cạnh tranh trong lĩnh vực UAV không còn chỉ là cuộc đua về hiệu năng, mà đã nâng lên thành cuộc cạnh tranh tổng hợp về an ninh mạng, độ tin cậy chuỗi cung ứng và năng lực quản trị tổng thể. Với lợi thế về chi phí vận hành và công nghệ an ninh mạng, Đài Loan đang chuyển mình từ một trung tâm sản xuất châu Á thành người bảo vệ các tiêu chuẩn an toàn UAV toàn cầu.