ĐCSTQ bị cáo buộc tạm giữ loạt tàu Panama, Ngoại trưởng Rubio lên án

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Năm (2/4) cho biết, sau khi tòa án Panama ra phán quyết tước quyền vận hành cảng tại kênh đào Panama của tập đoàn Trường Giang Hòa Ký (CK Hutchison), chính quyền Trung Quốc đã bắt đầu tạm giữ hàng loạt tàu treo cờ Panama, động thái làm dấy lên quan ngại nghiêm trọng.

Trong tuyên bố cùng ngày, ông Rubio cho biết các hành động gần đây của Trung Quốc nhằm vào tàu mang cờ Panama gây lo ngại sâu sắc về việc Bắc Kinh sử dụng biện pháp kinh tế để làm suy yếu pháp quyền tại Panama.

“Panama là một quốc gia có chủ quyền, đồng thời là đối tác quan trọng của thương mại toàn cầu. Việc tạm giữ, trì hoãn hoặc cản trở tàu thuyền lưu thông sẽ phá vỡ sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu, làm tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời làm suy giảm niềm tin vào hệ thống thương mại quốc tế,” Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh.

Ngày 26/3, Ủy ban Hàng hải Liên bang Mỹ (FMC) ra tuyên bố cho biết đang theo dõi sát diễn biến tại các cảng kênh đào Panama, cũng như tác động của các biện pháp trả đũa từ phía Trung Quốc liên quan đến phán quyết đối với Trường Giang Hòa Ký.

Ông Rubio giải thích, các hành động nhắm vào tàu mang cờ Panama diễn ra sau khi Tòa án Tối cao Panama đưa ra phán quyết liên quan đến hai cảng Balboa và Cristóbal.

“Phán quyết mang tính chủ quyền này đề cao tính minh bạch và pháp quyền, đồng thời buộc các doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách nhiệm đối với lợi ích công cộng. Quyết định này cũng khẳng định Panama là đối tác đáng tin cậy cho đầu tư và thương mại quốc tế. Mỹ kiên định đứng cùng Panama và mong muốn tăng cường hợp tác kinh tế, an ninh với đối tác quan trọng này,” ông nói.

Ngày 30/1/2026, Tòa án Tối cao Panama phán quyết vô hiệu hóa quyền nhượng quyền khai thác cảng Balboa (bờ Thái Bình Dương) và Cristóbal (bờ Đại Tây Dương) của tập đoàn CK Hutchison (Hồng Kông). Trước đó, một cuộc kiểm toán đã phát hiện nhiều sai phạm và đặt nghi vấn về cơ sở pháp lý của thỏa thuận nhượng quyền này.

Theo báo cáo của cơ quan cung cấp thông tin tình báo và dữ liệu chuyên sâu về ngành hàng hải và vận tải biển toàn cầu Lloyd’s List Intelligence, trong bối cảnh Trung Quốc tăng cường kiểm tra, số tàu mang cờ Panama bị giữ tại các cảng Trung Quốc trong tháng Ba có thể lên tới 100 chiếc. Dữ liệu mới nhất cho thấy, kể từ ngày 8/3, đã có gần 70 tàu Panama bị giữ lại tại các cảng nước này.

Chủ tịch FMC, bà Laura DiBella, cho biết số lượng tàu Panama bị giữ cao hơn nhiều so với mức trung bình của quá khứ. Theo bà, Trung Quốc đang gia tăng đáng kể việc kiểm tra và tạm giữ tàu mang cờ Panama tại các cảng của mình dưới danh nghĩa “quyền giám sát của quốc gia cảng” (Port State Control – PSC), vượt xa thông lệ trước đây. Đây là cơ chế pháp lý quốc tế cho phép một quốc gia (quốc gia cảng) kiểm tra các tàu nước ngoài khi tàu đó cập cảng của họ.

“Các đợt kiểm tra tăng cường này dường như được thực hiện theo chỉ đạo không chính thức, nhằm trả đũa Panama sau khi tài sản cảng của Trường Giang Hòa Ký bị chuyển giao,” bà nhận định.

Bà DiBella cảnh báo: “Do tàu treo cờ Panama chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động vận chuyển container của Mỹ, những hành động này có thể gây tác động thương mại và chiến lược đáng kể đối với ngành hàng hải Mỹ”.

Bà cũng cho biết FMC có thẩm quyền theo luật định để điều tra xem các quy định hoặc hành vi của chính phủ nước ngoài có gây tổn hại đến thương mại Mỹ hay không.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Panama, Chính phủ Panama đã chỉ định công ty con của Maersk là APM Terminals và Terminal Investment Limited (thuộc Tập đoàn MSC) làm nhà điều hành tạm thời các cảng, với thời hạn hợp đồng 18 tháng.