Đồng minh NATO đang ‘trỗi dậy’ định hình tương lai của chiến tranh hải quân

Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên của NATO, đang đẩy mạnh phát triển năng lực phòng thủ hải quân thông qua việc chế tạo Arida-M, một tàu mặt nước không người lái (USV) tiên tiến. Đây là phản ứng chiến lược của Ankara trước các mối đe dọa ngày càng tăng trên biển và sự gia tăng đầu tư toàn cầu vào công nghệ USV.

Arida-M được thiết kế để phát hiện và đánh chặn máy bay không người lái cảm tử (kamikaze UAV) – một mối đe dọa đang nổi lên với chi phí thấp nhưng có khả năng phá hủy lớn, từng gây tổn thất cho Nga ở Biển Đen và ảnh hưởng đến vận tải hàng hải ở Biển Đỏ bởi lực lượng Houthi. Bên cạnh chức năng phòng thủ, hệ thống này vẫn duy trì khả năng tấn công linh hoạt, đáp ứng nhu cầu chiến đấu hiện đại.

Ra mắt năm 2024 tại Istanbul, Arida-M được phát triển bởi công ty Anadolu Robotik Technology, và đã bắt đầu thử nghiệm trên biển vào tháng 5/2025. Hệ thống này có thể tự động nhận diện và trung hòa UAV tấn công nhanh trước khi chúng kịp tiếp cận các tàu chiến hoặc cảng biển. Mục tiêu là tăng cường khả năng phòng thủ hải quân của Thổ Nhĩ Kỳ trước các đe dọa phi đối xứng ngày càng phổ biến.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện sở hữu một trong những chương trình USV lớn nhất NATO, và đang nổi lên như một nhà sản xuất USV hàng đầu thế giới. Các thiết bị như Marlin SDA đã tham gia tập trận NATO, trong khi dòng ULAQ đã có hợp đồng xuất khẩu đầu tiên với Qatar vào năm 2024, khẳng định vị thế xuất khẩu quốc phòng công nghệ cao của nước này.

Sự phát triển USV không chỉ giới hạn ở Thổ Nhĩ Kỳ. Theo các báo cáo từ Global Growth Insights, Bắc Mỹ là thị trường USV lớn nhất năm 2024, với các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ cũng có đóng góp đáng kể. Trung Quốc được cho là đã triển khai hơn 200 USV, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc đang tập trung phát triển USV cho mục đích thăm dò năng lượng ngoài khơi và hậu cần hàng hải.

Dù Mỹ đã phần nào ngăn chặn được các cuộc tấn công của Houthi ở Biển Đỏ, mối lo chính của Washington hiện là Trung Quốc. Theo báo cáo của Hải quân Mỹ tháng 4/2025, Hải quân Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đang triển khai tàu sân bay không người lái và tiến hành mô phỏng các chiến thuật lai giữa tàu có người lái và không người lái, mở rộng năng lực tác chiến biển sâu và hải chiến hiện đại.

Brandon J. Weichert, biên tập viên an ninh quốc gia cấp cao tại The National Interest, nhận định rằng với việc Arida-M đang trong quá trình thử nghiệm và triển khai theo giai đoạn, hệ thống này “hứa hẹn sẽ định hình lại khái niệm an ninh hải quân trong kỷ nguyên mà chiến tranh phi đối xứng đang làm thay đổi cục diện toàn cầu”.