Dư chấn vẫn tiếp diễn sau trận động đất mạnh ở Nhật Bản

Vào lúc 16 giờ 27 phút chiều 28/7 (giờ địa phương), một trận động đất mạnh 7,1 độ Richter xảy ra tại tỉnh Kumamoto trên đảo Kyushu, Nhật Bản. Trận động đất không chỉ khiến nhiều ngôi nhà sụp đổ, gây hỏa hoạn mà còn làm tê liệt giao thông và ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều doanh nghiệp trên khắp Kyushu. Giao thông tại tỉnh Kumamoto gần như ngừng hoạt động, nhiều nhà máy phải tạm dừng sản xuất. Đến nay, ít nhất 2 người đã thiệt mạng, 3 người rơi vào tình trạng ngừng tim, khoảng 300 người bị thương hoặc mất tích; hơn 210.000 người đã sơ tán. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã chính thức đặt tên cho trận động đất này là “Động đất Kumamoto niên hiệu Reiwa 8”.

Theo dữ liệu của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, sau trận động đất mạnh, tính đến 23 giờ 30 phút ngày 28/7 (giờ địa phương), Kumamoto đã ghi nhận hơn 100 dư chấn có cảm nhận được. Hiện các dư chấn vẫn tiếp tục xảy ra. Cơ quan này cảnh báo không loại trừ khả năng sẽ xuất hiện thêm một trận động đất lớn khác.

Ít nhất 2 người thiệt mạng, 282 người bị thương được đưa đến bệnh viện

Theo báo Asahi Shimbun, trong báo cáo thiên tai công bố lúc 4 giờ sáng ngày 29/7 (giờ địa phương), chính quyền tỉnh Kumamoto xác nhận trung tâm thương mại Aeon Kumamoto tại thị trấn Kashima đã sụp đổ ngay sau khi động đất xảy ra, khiến hai phụ nữ thiệt mạng. Ngoài ra còn có một người rơi vào tình trạng ngừng tim.

Trước đó, trong cuộc họp của Trung tâm ứng phó thảm họa được tổ chức vào nửa đêm 28/7, chính quyền tỉnh Kumamoto cho biết tính đến 22 giờ cùng ngày có hai người ngừng tim và 19 người mất tích.

Theo chính quyền tỉnh, tại nhà máy Yatsushiro của Công ty Nippon Paper (thành phố Yatsushiro) đã xảy ra sự cố khiến 11 người bị mắc kẹt. Hai người được giải cứu nhưng đều đã ngừng tim phổi, 9 người còn lại hiện vẫn mất tích.

Ngoài ra, tại trung tâm thương mại Aeon Kumamoto ở thị trấn Kashima, nơi xảy ra vụ nổ, bốn người đã được giải cứu. Cả bốn đều bị thương, trong đó một người chỉ bị thương nhẹ. Hiện vẫn còn 10 người mất tích. Trước đó từng có thông tin cho rằng có từ 20 đến 30 người mất tích tại trung tâm thương mại này.

Truyền thông Nhật Bản cho biết, tính đến nửa đêm 28/7, theo thống kê của các bệnh viện, trên toàn khu vực Kyushu có ít nhất 282 người bị thương phải nhập viện điều trị. Đây mới chỉ là số người đã được xác nhận đưa đến bệnh viện, thực tế số người bị thương có thể còn nhiều hơn.

Theo Sở Cảnh sát tỉnh Kumamoto, hiện đã xác nhận ít nhất 12 vụ nhà cửa bị sập và 4 vụ có người mắc kẹt. Có 9 người hiện vẫn không thể liên lạc được và lực lượng cứu hộ đang khẩn trương tìm kiếm. Số người thương vong vẫn đang tiếp tục được thống kê.

Hơn 210.000 người sơ tán

Theo Nikkei, tối cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro cho biết ông đã chỉ thị Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản ưu tiên hàng đầu cho công tác cứu người, nhanh chóng nắm bắt tình hình thiệt hại, bao gồm cả nguy cơ sóng thần, đồng thời cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho người dân.

Lực lượng Phòng vệ Trên không đã điều động ba tiêm kích F-2 từ căn cứ Tsuiki ở tỉnh Fukuoka cùng các trực thăng triển khai tại căn cứ Nyutabaru ở tỉnh Miyazaki để thực hiện nhiệm vụ trinh sát và thu thập thông tin về thiệt hại. Bộ Quốc phòng cũng đã cử các sĩ quan liên lạc đến tỉnh Kumamoto cùng ba tỉnh Fukuoka, Nagasaki và Saga.

Theo thống kê của Cơ quan Quản lý Phòng cháy chữa cháy thuộc Bộ Nội vụ Nhật Bản tính đến 18 giờ 30 phút, tổng cộng 7 thành phố và thị trấn tại các tỉnh Kumamoto, Nagasaki và Fukuoka đã ban hành lệnh sơ tán, ảnh hưởng đến khoảng 217.000 người.

Giao thông tại Kyushu gần như tê liệt

Di tích lịch sử nổi tiếng Lâu đài Kumamoto tiếp tục bị hư hại nặng khi nhiều đoạn tường đá sụp đổ do động đất. Công trình này từng bị tàn phá nghiêm trọng trong trận động đất Kumamoto năm 2016 và hiện vẫn đang được trùng tu, dự kiến phải đến năm tài khóa 2052 mới hoàn thành toàn bộ, nhưng nay lại tiếp tục hứng chịu thiệt hại nặng.

Về giao thông, Công ty Đường sắt JR Kyushu đã lập tức cho dừng toàn bộ các tuyến Shinkansen và đường sắt thông thường trên đảo Kyushu. Trên tuyến Kyushu Shinkansen cũng có hành khách bị thương.

Theo Asahi Shimbun, tính đến 5 giờ 15 phút sáng 29/7, JR Kyushu thông báo tạm dừng hoạt động tuyến Shinkansen đoạn Hakata–Kumamoto theo cả hai chiều và đoạn Kumamoto–Kagoshima Chuo trong cả ngày. Tuyến Kagoshima dừng hoạt động đoạn Arao–Yatsushiro; tuyến Hohi dừng đoạn Kumamoto–Bungo-Taketa; tuyến Misumi dừng đoạn Uto–Misumi kể từ chuyến tàu đầu tiên trong ngày.

Ngoài ra, dịch vụ tàu hỏa tại các ga Uto, Misumi, Yatsushiro, Shin-Minamata của tỉnh Kumamoto và ga Izumi của tỉnh Kagoshima cũng sẽ ngừng hoạt động trong cả ngày.

Theo Công ty NEXCO Tây Nhật Bản, tính đến 1 giờ sáng, nhiều đoạn cao tốc tại Kyushu đã bị phong tỏa hai chiều, gồm: đoạn Mashiki Kumamoto Airport IC–Ebino IC trên cao tốc Kyushu; đoạn Yatsushiro JCT–Hinagu IC trên cao tốc Nam Kyushu; và đoạn Kashima JCT–Mashiki TB trên cao tốc Trung tâm Kyushu.

Hãng Hàng không Nhật Bản (JAL) thông báo hủy 11 chuyến bay đi và đến sân bay Kumamoto kể từ 22 giờ tối 28/7. Trong khi đó, Hãng Hàng không All Nippon Airways (ANA) cho biết sau khi kiểm tra an toàn tại sân bay Kumamoto không phát hiện vấn đề nào và sẽ khôi phục hoạt động bình thường từ ngày 29/7.

Toyota, Bridgestone cùng nhiều doanh nghiệp ngừng hoạt động, thông tin liên lạc bị ảnh hưởng

Về phía doanh nghiệp, Toyota Motor Kyushu đã dừng sản xuất tại nhà máy ở tỉnh Fukuoka. Nhà máy Kumamoto của Bridgestone cũng tạm ngừng hoạt động và sẽ chỉ khôi phục sản xuất sau khi xác nhận điều kiện an toàn.

Tại nhà máy Yatsushiro của Nippon Paper, ống khói đã bị gãy và đổ sập do động đất. Nhà máy hiện ngừng hoạt động hoàn toàn để xác nhận tình trạng an toàn của nhân viên trước khi tiến hành kiểm tra thiết bị.

Trong lĩnh vực logistics, Japan Post, Yamato Transport và Sagawa Express đều thông báo tạm dừng nhận và giao bưu phẩm tại một phần hoặc toàn bộ tỉnh Kumamoto.

Ngành bán lẻ và dịch vụ ăn uống cũng chịu ảnh hưởng. Khoảng 30 cửa hàng 7-Eleven tại Kumamoto bị mất điện, một số cửa hàng phải tạm đóng cửa. Có 21 cửa hàng SUKIYA và Hamazushi tại tỉnh Kumamoto cũng tạm ngừng hoạt động. Một số cửa hàng bị mất điện, mất khí đốt, tủ lạnh bị đổ và nhiều đồ dùng bị hư hỏng.

Về viễn thông, NTT DOCOMO, KDDI, Rakuten Mobile và NTT West cho biết mạng di động và mạng cố định tại một số khu vực ở Kumamoto đã bị ảnh hưởng, hiện các đơn vị đang kiểm tra mức độ thiệt hại.

Trận động đất được đặt tên là “Động đất Kumamoto niên hiệu Reiwa 8”

Theo Đài NHK, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản sẽ chính thức đặt tên cho những trận động đất gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng.

Lần gần đây nhất một trận động đất được đặt tên là “Động đất bán đảo Noto niên hiệu Reiwa 6” xảy ra vào tháng 1/2024. Chuỗi động đất xảy ra tại tỉnh Kumamoto vào tháng 4/2016 với hai trận có cường độ địa chấn cấp 7 cũng được đặt tên là “Động đất Kumamoto niên hiệu Heisei 28”.

Ngày 14/4/2016, Kumamoto xảy ra trận động đất mạnh 6,5 độ Richter; rạng sáng 16/4 tiếp tục xảy ra trận động đất mạnh 7,3 độ Richter cùng nhiều dư chấn. Thảm họa này đã khiến tổng cộng 278 người thiệt mạng.

Chuyên gia Nhật Bản: Cơ chế tương tự trận động đất cách đây 10 năm

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết trận động đất lần này thuộc loại động đất trượt ngang (strike-slip), tức là xảy ra khi các mảng đứt gãy bị nén ép và trượt ngang tương đối với nhau. Các nghiên cứu trước đây cũng cho thấy trận động đất Kumamoto năm 2016 thuộc cùng loại cơ chế này.

Nhà nghiên cứu Kazushige Obara thuộc Viện Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Phòng chống Thiên tai Nhật Bản nói với Nikkei rằng trận động đất lần này có cơ chế tương tự trận động đất Kumamoto cách đây 10 năm. Giống như thảm họa năm 2016, có thể sẽ tiếp tục xuất hiện nhiều dư chấn, thậm chí những rung lắc mạnh hơn.

Theo NHK dẫn lời Giáo sư Shinichi Sakai thuộc Viện Nghiên cứu Động đất, Đại học Tokyo, trận động đất Kumamoto năm 2016 do hoạt động của các đới đứt gãy Futagawa và Hinagu gây ra. Trong khi đó, trận động đất lần này có khả năng bắt nguồn từ hoạt động của phần phía nam đới đứt gãy Hinagu, khu vực chưa hoạt động trong trận động đất trước.

Giáo sư Aitaro Kato của Viện Nghiên cứu Động đất, Đại học Tokyo cho biết trận động đất lần này xảy ra ở khu vực phía nam vùng chịu ảnh hưởng của trận động đất năm 2016. Đứt gãy có khả năng tiếp tục lan rộng về phía nam và tạo ra phản ứng dây chuyền, vì vậy cần đặc biệt cảnh giác với các dư chấn tiếp theo.