902 gia đình phố cổ Hà Nội sẽ được mua nhà ở xã hội không cần bốc thăm?

UBND TP. Hà Nội đề xuất cho 902 hộ ở phố cổ, phố cũ phường Hoàn Kiếm có diện tích bình quân dưới 5 m2/người được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm, đổi lại cả nhà phải rời chỗ ở cũ.

UBND TP. Hà Nội vừa gửi HĐND thành phố tờ trình đề nghị ban hành nghị quyết cho phép những gia đình khó khăn về chỗ ở tại phố cổ, phố cũ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm, các báo trong nước đưa tin. HĐND dự kiến xem xét, thông qua nghị quyết tại kỳ họp chuyên đề ngày 28/10. Cơ chế này trước mắt sẽ áp dụng ở phường Hoàn Kiếm, sau đó có thể nghiên cứu mở rộng theo đề xuất của UBND TP Hà Nội.

Theo rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm, có khoảng 902 gia đình, với 3.621 người, đang sống trong các nhà đông hộ, bình quân chưa đến 5m² sàn/người. Trung bình mỗi gia đình có khoảng 4 người, nhiều thế hệ sinh hoạt chung trên diện tích chưa đến 20m² sàn, thấp hơn nhiều lần diện tích nhà ở bình quân của thành phố.

Điều kiện sống của nhóm này cực kỳ hạn chế. Nơi họ ở có nguy cơ mất an toàn về phòng cháy, chữa cháy. Phần lớn là nhà ống, nhà cũ nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát nạn hạn chế hoặc dùng chung, hệ thống điện cải tạo chắp vá, nhiều nơi vừa ở vừa kinh doanh, đun nấu, phương tiện chữa cháy khó tiếp cận. Nhiều căn thiếu ánh sáng và thông gió, các gia đình dùng chung khu vệ sinh, bếp, nguồn nước, tình trạng ẩm thấp làm tăng nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, nhất là với trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và người mắc bệnh.

Người dân cũng không thể tự cải tạo nơi đang ở, vì nhà nằm trong khu bảo tồn hạn chế cơi nới, xây mới, hoặc là nhà thuộc tài sản công cho nhiều gia đình thuê, nhà có nhiều chủ sở hữu. Phần lớn họ là lao động tự do, thu nhập thấp và không ổn định, không đủ tiền mua nhà thương mại, nếu muốn mua nhà ở xã hội thì phải bốc thăm ở từng dự án theo quy định hiện hành.

Đề án giãn dân phố cổ UBND thành phố ban hành từ năm 2013 đến nay vẫn chưa thực hiện được, chủ yếu vì chưa có sẵn quỹ nhà để bố trí cho người dân. Phụ lục tờ trình gửi kèm dự thảo nghị định của UBND thành phố xếp 902 gia đình nói trên vào nhóm giãn dân tự nguyện, còn 478 gia đình thuộc diện giãn dân bắt buộc không nằm trong phạm vi nghị quyết.

Theo tờ trình, gia đình, cá nhân muốn được mua, thuê mua nhà ở xã hội theo cơ chế này phải đáp ứng đủ 4 điều kiện:

• Đã đăng ký thường trú và đang thực tế sống tại nhà thuộc phố cổ, phố cũ của phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua.
• Có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người.
• Đủ điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội theo pháp luật về nhà ở.
• Tự nguyện đăng ký và có tên trong danh sách được UBND phường Hoàn Kiếm phê duyệt.

Mỗi gia đình đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua một căn hộ và chỉ được giải quyết một lần. Thành phố đề xuất bố trí tối đa 902 căn, điều chỉnh theo số đăng ký thực tế. Theo lộ trình đề xuất, trong năm 2026 sẽ sắp xếp 552 căn tại 9 dự án, sau đó tiếp tục bố trí trong năm 2027.

Các dự án dự kiến gồm các dự án tại Lĩnh Nam, Đại Mỗ, Đan Phượng, Thạch Thất, Vĩnh Hưng, Mê Linh và Phúc Thịnh. Mỗi dự án dành không quá 20% số căn mở bán, theo thỏa thuận với chủ đầu tư, báo VietNamNet cho biết. Tiêu chí chọn dự án là gần giao thông công cộng, ưu tiên nơi có đường sắt đô thị, có sẵn trường học, cơ sở y tế, chợ, khu thương mại, tiến độ hoàn thành phù hợp và cơ cấu căn hộ hợp với gia đình khoảng 4 người. Quỹ nhà phải công bố công khai trước khi nhận đăng ký. Căn nào hết hạn mà không có người đủ điều kiện đăng ký thì được bán, cho thuê mua cho người khác.

Khi số gia đình đăng ký vào một dự án vượt số căn hạn mức, thành phố đề xuất ưu tiên lần lượt hộ có diện tích ở bình quân thấp nhất; hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo; rồi tới hộ đăng ký trước. Những gia đình còn lại được chuyển sang dự án khác.

Người mua, thuê mua tự trả tiền theo giá nhà ở xã hội. Giá bán, hồ sơ, thủ tục và vay vốn ưu đãi áp dụng theo quy định chung về nhà ở xã hội, ngân sách không phải chi trực tiếp cho việc các gia đình này mua, thuê mua nhà.

Phải chuyển toàn bộ nhân khẩu khỏi chỗ ở cũ

Cùng với quyền mua, thuê mua nhà không qua bốc thăm, thành phố yêu cầu hộ gia đình khi chuyển đến nhà mới phải đưa tất cả thành viên ra khỏi chỗ ở cũ và đăng ký thường trú tại nơi ở mới trong thời hạn UBND thành phố quy định.

Nếu chỗ ở cũ là nhà thuộc tài sản công đang thuê, gia đình phải chấm dứt hợp đồng thuê và giao lại diện tích cho cơ quan quản lý nhà.

Với nhà thuộc sở hữu riêng, việc xử lý sẽ theo phương án do UBND thành phố quy định, bảo đảm không tăng thêm nhân khẩu và không phát sinh tình trạng chật chội trở lại tại phần diện tích đã chuyển đi. Tờ trình chưa nêu phương án cụ thể đối với nhóm nhà này.

Xem thêm: