EU chốt đại diện châu Âu ở hòa đàm Ukraine: Anh, Pháp, Đức, Ý, Ba Lan và EU

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được đồng thuận về việc thành lập một nhóm đại diện châu Âu tham gia các cuộc đàm phán hòa bình Ukraine, với sự góp mặt của 5 cường quốc quân sự gồm Anh, Pháp, Đức, Ý và Ba Lan, cùng các thể chế EU. Quyết định được Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa công bố hôm 13/11, đánh dấu bước tiến quan trọng sau nhiều tháng bất đồng về việc ai sẽ đại diện cho châu Âu trong tiến trình tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột Nga – Ukraine.

Phát biểu sau cuộc họp các nhà lãnh đạo tại Dublin, Ireland, ông Costa nhấn mạnh châu Âu cần có tiếng nói thống nhất trong mọi cuộc thảo luận liên quan đến tương lai Ukraine và an ninh của lục địa. Theo ông, đây không phải nỗ lực của riêng một quốc gia mà là trách nhiệm chung của toàn châu Âu. NATO cũng dự kiến có đại diện tham gia nhóm này.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ thúc đẩy đang được nối lại. Trong hai ngày 10 và 11/11, đại diện Nga, Ukraine và Mỹ đã tiến hành vòng đàm phán ba bên tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đây là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa ba bên kể từ tháng 2/2026, sau nhiều tháng tiến trình ngoại giao bị đình trệ.

Theo các thông tin được công bố, hai bên đã thảo luận về trao đổi tù binh, các biện pháp giảm leo thang và những bảo đảm an ninh dành cho Ukraine. Tuy nhiên, các cuộc gặp chưa tạo ra đột phá đối với những vấn đề cốt lõi, đặc biệt là quy chế lãnh thổ và các điều kiện chấm dứt chiến tranh. Hai bên mới ghi nhận tiến triển về nguyên tắc đối với một cuộc trao đổi tù binh.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi lớn nhất hiện nay là đề xuất thảo luận về cấu trúc an ninh mới của châu Âu. Trong cuộc gặp tại Moscow hôm 12/11, đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cho biết Washington đã bắt đầu trao đổi với các đối tác châu Âu về vấn đề này. Trước đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đã đề nghị Nga đưa ra một đề xuất mới về thỏa thuận an ninh với châu Âu, bao gồm cả những biện pháp giảm căng thẳng từ phía Moscow.

Điện Kremlin tuyên bố sẵn sàng để các nước châu Âu tham gia đàm phán nếu họ thực sự muốn đóng góp cho hòa bình. Tuy nhiên, Thủ tướng Đức Friedrich Merz bác bỏ cách tiếp cận của Nga, cho rằng không thể thảo luận về Ukraine mà thiếu Ukraine, cũng như không thể quyết định các vấn đề của châu Âu mà không có sự tham gia của châu Âu. Ông nhấn mạnh cấu trúc an ninh của lục địa đã tồn tại và không cần phải xây dựng lại theo những yêu cầu từ Moscow.

Quan điểm này cũng được nhiều lãnh đạo châu Âu chia sẻ. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo không nên đưa ra những nhượng bộ không cần thiết đối với Nga. Trong khi đó, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas cho rằng việc tập trung vào đàm phán về cấu trúc an ninh có nguy cơ làm chệch hướng ưu tiên cấp bách nhất là đạt được lệnh ngừng bắn. Một số lãnh đạo các nước Baltic và Bắc Âu cũng bày tỏ lo ngại châu Âu có thể bị gạt ra ngoài trong những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh của chính mình.

Tranh cãi càng trở nên đáng chú ý khi Nga từ lâu yêu cầu NATO rút lực lượng khỏi những quốc gia gia nhập liên minh sau năm 1997. Đây là yêu cầu mà NATO đã bác bỏ. Moscow cũng phản đối khả năng triển khai quân đội châu Âu tại Ukraine sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Trong tuyên bố chung tại Dublin, 40 quốc gia châu Âu khẳng định mọi vấn đề ảnh hưởng đến an ninh của lục địa phải được quyết định với sự tham gia của chính người châu Âu.

Việc EU thống nhất thành lập nhóm đại diện gồm Anh, Pháp, Đức, Ý và Ba Lan cho thấy châu Âu đang tìm cách củng cố vai trò trong tiến trình ngoại giao do Washington thúc đẩy. Tuy nhiên, những bất đồng về lãnh thổ, bảo đảm an ninh cho Ukraine và tương lai của NATO vẫn là những trở ngại lớn.