Giá xăng California tiếp tục tăng cao, ông Trump đề xuất kế hoạch giảm 40%

Giá xăng cao ngất ngưởng tại California trong nhiều năm qua đã khiến người dân không ngừng than phiền. Tuần này, California một lần nữa dẫn đầu các tiểu bang cả về mức giá xăng lẫn tốc độ tăng giá. Trong bối cảnh người dân California không còn kỳ vọng vào việc các quan chức sẽ giải quyết vấn đề giá xăng cao, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã tuyên bố rằng ông sẽ tìm cách hạ giá xăng tại tiểu bang này.

Trong một cuộc phỏng vấn với tờ The California Post vào cuối tháng 1, ông Trump đã đề cập đến mức giá xăng dầu cao đến mức không thể chi trả đối với người dân California. Ông cho biết sẽ xem xét việc áp trần thuế nhiên liệu của tiểu bang này, với kế hoạch giúp các tài xế tại California giảm được 40% chi phí xăng xe.

“Giá xăng ở California có thể giảm xuống còn 2,5 USD/gallon,” Tổng thống Trump nói và cho biết thêm rằng Mỹ hiện đang khai thác nhiều dầu mỏ hơn bao giờ hết và các tiểu bang khác đều đang tận dụng lợi thế này, nhưng California thì ngược lại: “Mỗi khi giá xăng dầu (trên toàn quốc) giảm xuống, họ (California) lại tăng giá và tăng thuế”.

Giá xăng California vẫn đang tiếp tục tăng, đắt nhất cả nước

Trong thời gian gần đây, giá xăng tại California gần như tăng lên mỗi ngày. Theo bản đồ giá xăng của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), vào chiều thứ Tư (11/2), giá xăng không chì phổ thông là 4,52 USD/gallon, tăng 2,4 cent so với ngày hôm trước, tăng 14 cent so với tuần trước và tăng khoảng 30 cent so với một tháng trước. Dữ liệu từ GasBuddy cũng cho thấy California là tiểu bang có mức tăng giá xăng mạnh nhất cả nước trong tuần này.

Tại Los Angeles, khu vực đô thị lớn nhất California, giá xăng phổ thông ghi nhận ở mức 4,554 USD/gallon, tăng 10,6 cent so với tuần trước và tăng 18,7 cent so với một tháng trước. Theo số liệu của GasBuddy, mức giá hôm thứ Tư là đỉnh điểm cao nhất trong hơn hai tháng qua.

So với mặt bằng chung toàn quốc, giá xăng phổ thông trung bình của Mỹ vào thứ Tư này là 2,937 USD/gallon. Chỉ có 3 tiểu bang có mức giá vượt ngưỡng 4 USD là California, Hawaii (4,396 USD) và Washington (4,068 USD); có 6 tiểu bang nằm trong khoảng từ 3 đến 4 USD, còn lại đều dưới mức 3 USD.

Hawaii vốn phụ thuộc hoàn toàn vào xăng dầu nhập khẩu, các tàu chở dầu phải vượt quãng đường dài với chi phí đắt đỏ để đưa nhiên liệu tới đây, nên trước đây giá xăng tại đây thường cao hơn California. Tuy nhiên, hiện tại Hawaii đã phải nhường vị trí dẫn đầu cho California.

Trên mạng xã hội X, những lời phàn nàn của người dân California về giá xăng chắc chắn là ồn ào nhất cả nước. Gần đây, một cư dân đã đăng tải bức ảnh cho thấy giá xăng phổ thông tại một khu vực đạt mức 5,49 USD/gallon. Có người nói: “Giá xăng ở Nam California cao đến mức nực cười! Tôi thực sự ước mình đang sống ở một tiểu bang Đỏ (thuộc Đảng Cộng hòa).” Người khác lại than phiền: “Tôi thấy giá xăng đang tăng, đắt hơn tuần trước tới hơn 20 cent!”

Thượng nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa, bà Suzette Martinez Valladares, đã phát biểu với Fox Business tuần này rằng bà tin California thực sự đã đến điểm giới hạn: “Số lượng các nhà máy lọc dầu đang giảm dần, và cử tri của tôi đang phải trả thêm tiền xăng mỗi ngày.”

Chính sách của California là nguyên nhân chính

Về các yếu tố thúc đẩy xu hướng giá xăng dầu tại California, Ủy ban Năng lượng California (CEC) từng đưa ra giải thích: Hệ thống cung ứng nhiên liệu của California tương đối tách biệt với các tiểu bang khác. Xăng cần phải được pha chế với các chất phụ gia đặc biệt để giảm ô nhiễm không khí, cộng với các chính sách về môi trường, thuế và nhiều yếu tố khác đã dẫn đến giá tăng cao.

Theo CEC, hiện nay 75% dầu thô được chế biến tại các nhà máy lọc dầu của California đến từ bên ngoài tiểu bang, trong đó phần lớn là nhập khẩu từ nước ngoài, một lượng nhỏ đến từ các tiểu bang như Alaska; chỉ có 25% là tự sản xuất.

Việc tăng giá dầu tại California có liên quan trực tiếp đến sự sụt giảm liên tục sản lượng dầu mỏ của tiểu bang. California từng là bang sản xuất dầu mỏ lớn tại Mỹ, nhưng hiện nay sản lượng dầu chỉ chiếm khoảng 2,5% – 2,7% tổng sản lượng của Mỹ, chỉ đáp ứng được 23,7% nhu cầu của tiểu bang. Năm 1985, sản lượng dầu của California lên tới 398.000 thùng/ngày, nhưng đến năm 2023 chỉ sản xuất được 123.900 thùng/ngày, giảm 67,8%.

Ông Michael Mische, giáo sư tại Trường Kinh doanh Marshall thuộc Đại học Nam California, đã cảnh báo trong nghiên cứu năm ngoái rằng việc đóng cửa 2 nhà máy xăng chính tại California có thể gây ra tình trạng thiếu hụt từ 6,6 triệu đến 13,1 triệu gallon xăng mỗi ngày, và giá xăng dầu có thể tăng 75% vào năm 2026.

Các chuyên gia cho rằng việc các nhà máy lọc dầu đồng loạt đóng cửa hoặc di dời khỏi California có liên quan đến các quy định bảo vệ môi trường khắt khe và gánh nặng thuế quá cao. Ông Mische cũng chỉ ra rằng giá dầu cao ngất ngưởng và tình trạng thiếu hụt xăng dầu tại California phần lớn là do chính tiểu bang tự gây ra. Ông dẫn ra một loạt số liệu: “Trong 30 năm qua, thuế tiêu thụ xăng tại California đã tăng 253%, số lượng phương tiện tại California tăng 38%, dân số tăng 24%, nhưng số lượng nhà máy lọc dầu lại giảm 56% và sản lượng dầu thô trong bang giảm 63%.”

Trong báo cáo nghiên cứu, ông Mische đã đề xuất 10 biện pháp để giải quyết vấn đề giá xăng dầu cao, trong đó có hơn 8 biện pháp liên quan đến việc nới lỏng các chính sách của tiểu bang về môi trường và thuế.