Houthi chiếm đảo Perim, làm gia tăng rủi ro tuyến dầu qua Biển Đỏ

Hôm thứ Sáu (11/9), lực lượng Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã nhanh chóng kiểm soát đảo Perim (Mayun) tại eo biển Bab el-Mandeb, cửa ngõ phía nam của Biển Đỏ. Diễn biến này làm gia tăng rủi ro đối với tuyến xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út qua một trong những huyết mạch hàng hải quan trọng của thế giới.

Một quan chức quân sự cấp cao của chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và một quan chức Houthi xác nhận với AP rằng quân chính phủ đã rút khỏi Perim khi cảng ở bờ đối diện thất thủ và tuyến tiếp tế có nguy cơ bị cắt đứt. Houthi sau đó kiểm soát hoàn toàn đảo núi lửa hoang vu rộng khoảng 13 km², nằm cách bờ biển phía tây Yemen khoảng 3,5 km.

Cảng Mokha thất thủ

Một ngày trước khi chiếm Perim, lực lượng Houthi đã kiểm soát thành phố cảng Mokha, gần eo biển Bab el-Mandeb. Việc chiếm cả Mokha lẫn Perim là bước tiến lãnh thổ lớn nhất của Houthi kể từ lệnh ngừng bắn năm 2022 và củng cố khả năng kiểm soát của nhóm này dọc bờ Biển Đỏ của Yemen.

Đài phát thanh của Houthi đưa tin Ả Rập Xê Út đã không kích đáp trả, nhắm vào sân bay Mokha. Vào thời điểm được đề cập, chưa có thông tin về thương vong hay thiệt hại cơ sở hạ tầng hoặc chưa có thông tin ngay lập tức về thương vong hay thiệt hại cơ sở hạ tầng do cuộc không kích này.

Đe dọa tuyến dầu và hàng hải

Eo biển Bab el-Mandeb đảm nhiệm khoảng 12% khối lượng vận tải hàng hóa toàn cầu và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Saudi Arabia. Việc Houthi tiến đến Perim có thể gây thêm áp lực lên hành lang xuất khẩu dầu thay thế theo hướng đông–tây của Ả Rập Xê Út, vốn đóng vai trò giảm bớt ách tắc tại eo biển Hormuz.

Trước đây, Ả Rập Xê Út áp đặt phong tỏa đường biển và đường không kéo dài đối với khu vực do Houthi kiểm soát nhằm ngăn Iran chuyển vũ khí cho lực lượng này. Biện pháp phong tỏa làm trầm trọng thêm khủng hoảng nhân đạo tại Yemen, đồng thời làm leo thang các cuộc tấn công trả đũa của Houthi nhằm vào tàu dầu và cơ sở vận tải của Ả Rập Xê Út.

Vai trò của Iran

Bộ Ngoại giao Iran hôm thứ Sáu, trong tuyên bố công khai đầu tiên kể từ khi Houthi tiến vào Mokha, kêu gọi Ả Rập Xê Út chấm dứt ngay phong tỏa Yemen và nối lại đàm phán với Houthi. Tehran tái khẳng định sự ủng hộ đối với lực lượng đồng minh này.

Các nguồn tin từ chính phủ Yemen, Iran và khu vực nói với Reuters rằng đợt tiến công dọc bờ biển của Houthi trong tuần được thực hiện dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Tuy nhiên, Iran công khai phủ nhận điều khiển Houthi về mặt quân sự, khẳng định lực lượng này không phải một nhóm ủy nhiệm.

Người phát ngôn Houthi Mohammed Abdulsalam gọi các hoạt động này là phòng vệ, nói rằng chúng sẽ dừng lại khi các cuộc tấn công nhằm vào Yemen chấm dứt.

Phản ứng của chính phủ Yemen

Hội đồng Quốc phòng Quốc gia Yemen, do Tổng thống Rashad al-Alimi chủ trì, lên án mạnh mẽ các đợt tấn công mới của Houthi nhằm vào Ả Rập Xê Út. Cơ quan này tuyên bố sẽ ứng phó với các mối đe dọa an ninh trên toàn quốc.