IAEA phát hiện hàng tấn vật liệu hạt nhân tại một địa điểm bí mật ở Syria

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) hôm thứ Ba (18/8) cho biết các thanh sát viên Liên Hợp Quốc đã phát hiện “hàng tấn” vật liệu hạt nhân tại một cơ sở hạt nhân trước đây được giữ bí mật ở Syria.

Tổng Giám đốc IAEA hôm thứ Ba cho biết chính phủ mới của Syria đã cho phép các thanh sát viên quốc tế tiếp cận một cơ sở hạt nhân tại Deir ez-Zor.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Damascus, ông Grossi ca ngợi chính phủ mới của Syria vì đã “dũng cảm” công bố sự tồn tại của cơ sở hạt nhân trước đây chưa từng được tiết lộ.

“Hôm nay là một ngày quan trọng đối với an ninh và hòa bình, cũng như những nỗ lực không thể thiếu trong lĩnh vực không phổ biến vũ khí hạt nhân. Trong lĩnh vực không phổ biến hạt nhân, chúng tôi đã bắt đầu hợp tác với chính phủ mới của Syria, trong khi chính quyền trước đây không hợp tác trong lĩnh vực này”, ông nói.

Ông cho biết thêm IAEA đã hợp tác với chính phủ mới của Syria trong 18 tháng và được phép tiếp cận cơ sở hạt nhân tại Deir ez-Zor, nơi trước đây do chính quyền cũ vận hành.

“Chúng tôi đã phát hiện hàng tấn vật liệu hạt nhân có khả năng bị sử dụng sai mục đích”, ông Grossi nói, đồng thời cam kết đưa số vật liệu này vào hệ thống giám sát theo các cơ chế bảo đảm của quốc tế. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh vẫn cần tiến hành nhiều công việc để có thể hiểu đầy đủ về các vật liệu liên quan đến hạt nhân của Syria.

“Việc hiểu đầy đủ tình trạng của các vật liệu hạt nhân là rất quan trọng nhằm tăng cường hợp tác quốc tế”, ông nói.

Bộ trưởng Ngoại giao Syria Asaad al-Shibani, phát biểu tại cuộc họp báo chung với ông Grossi, cho biết: “Ngày 17/7, chúng tôi đã gửi một công thư chính thức tới IAEA, tự nguyện khai báo sự tồn tại của vật liệu hạt nhân tại một địa điểm chưa được khai báo, là phần còn lại từ chính quyền cũ”.

Ông nói thêm rằng đánh giá kỹ thuật cho thấy những vật liệu này không gây ra rủi ro. Chúng sẽ tiếp tục được Syria quản lý và bảo quản để sử dụng cho “các mục đích hòa bình”, đồng thời chịu sự giám sát theo hệ thống bảo đảm của IAEA.

Ông Grossi cũng cho biết: “Những vật liệu này sẽ được kiểm kê, xác minh và đưa vào hệ thống bảo đảm quốc tế”. Các chuyên gia Syria và IAEA sẽ phối hợp để bảo quản an toàn số vật liệu này.

“Chúng ta đang bắt đầu lật sang một trang mới, nhưng lật sang một trang mới không có nghĩa là quên đi quá khứ”, ông Grossi nói.