Iran khống chế eo biển, ông Rubio kêu gọi các nước cùng chia sẻ trách nhiệm hộ tống

Khi xung đột Mỹ–Iran leo thang, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz gần như đình trệ. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cáo buộc Iran đang tìm cách biến tuyến đường thủy chiến lược này thành “con bài mặc cả” để gây sức ép lên cộng đồng quốc tế, đồng thời kêu gọi các quốc gia cùng chia sẻ trách nhiệm bảo vệ hoạt động vận tải biển toàn cầu.

Ông Rubio đưa ra phát biểu trên hôm Chủ nhật (19/7), trước khi lên đường tới Philippines để tham dự hội nghị ngoại trưởng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Ông nói: “Rõ ràng là Iran — ít nhất là một số người ở Iran — muốn kiểm soát eo biển này và sử dụng nó như một con bài mặc cả để gây sức ép lên toàn thế giới”.

Ông nhấn mạnh Mỹ sẽ tiếp tục thực hiện các hành động cần thiết để bảo đảm an toàn cho hoạt động thương mại hàng hải toàn cầu, nhưng các quốc gia khác cũng cần chia sẻ trách nhiệm thông qua việc cung cấp trang thiết bị quân sự hoặc tài chính.

Ông Rubio nói: “Mỹ sẽ tiếp tục thực hiện mọi hành động cần thiết để bảo vệ hoạt động vận tải biển toàn cầu, nhưng các quốc gia khác cũng cần bắt đầu đứng lên, dù là cung cấp trang thiết bị hay tài chính, để cùng chia sẻ gánh nặng này”.

Ông Rubio cho biết Washington vẫn để ngỏ một giải pháp ngoại giao, nhưng thỏa thuận phải là một thỏa thuận “thực chất” và Iran cũng phải sẵn sàng tuân thủ.

Ông nói: “Nếu họ đã vi phạm các điều khoản trong đó thì không thể nói bản ghi nhớ này vẫn còn hiệu lực”.

Trước khi chiến tranh bùng nổ, khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Khi chiến sự một lần nữa leo thang, hoạt động vận tải qua eo biển bị cản trở nghiêm trọng, tiếp tục đẩy giá dầu quốc tế tăng cao. Giá dầu thô Brent đã vượt 90 USD/thùng.

Bộ trưởng Năng lượng: Mỹ sẽ bảo đảm hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz được thông suốt

Cùng ngày, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright tuyên bố Washington sẽ “tiếp tục bảo đảm” hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz được thông suốt, ngay cả khi Iran không hợp tác.

Theo ABC đưa tin hôm Chủ nhật, ông Wright phát biểu trong chương trình This Week của đài này rằng Tổng thống Donald Trump vẫn luôn tìm kiếm một giải pháp ngoại giao để chấm dứt xung đột.

Ông nói: “Tổng thống Trump muốn chấm dứt cuộc xung đột này thông qua một thỏa thuận hòa bình với Iran, nhưng điều đó đòi hỏi cả hai bên phải cùng nỗ lực. Nếu họ sẵn sàng làm như vậy, mọi việc sẽ kết thúc theo cách đó”.

“Nếu không, chúng tôi sẽ tiếp tục bảo đảm hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz được thông suốt mà không cần sự hợp tác của Iran”.

ASEAN lo ngại chiến sự Trung Đông tác động đến an ninh năng lượng

Trong bối cảnh xung đột Mỹ–Iran leo thang, các ngoại trưởng ASEAN sẽ tổ chức cuộc họp tại Manila vào thứ Ba (21/7) để thảo luận về tình hình Trung Đông cùng các vấn đề khu vực và quốc tế khác.

Hai nhà ngoại giao Đông Nam Á nói với Associated Press rằng các ngoại trưởng ASEAN dự kiến sẽ ra tuyên bố chung, bày tỏ lo ngại về việc các hành động thù địch giữa Mỹ và Iran lan rộng sang những quốc gia khác ở Trung Đông, đồng thời thúc giục hai bên nối lại đàm phán để tránh một lần nữa rơi vào một cuộc chiến tranh toàn diện.

Khu vực Đông Nam Á với hơn 680 triệu dân phụ thuộc rất lớn vào dầu mỏ và khí đốt từ Trung Đông. Sau khi cuộc chiến tại Iran gây ra những biến động về nguồn cung và giá năng lượng trên toàn cầu, khu vực này đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Tháng Ba năm nay, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. tuyên bố cả nước bước vào tình trạng khẩn cấp về năng lượng nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác, đồng thời ngăn chặn tình trạng đầu cơ và trục lợi.

Việc Mỹ điều chuyển một phần lực lượng quân sự sang Trung Đông cũng làm dấy lên lo ngại rằng sự chú ý của Washington đối với các vấn đề an ninh ở khu vực châu Á–Thái Bình Dương có thể bị ảnh hưởng, trong đó có các hành động cứng rắn của Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Biển Đông và đối với Đài Loan.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết chuyến thăm lần này của ông Rubio sẽ thúc đẩy mục tiêu ưu tiên của Mỹ là xây dựng một khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương tự do và rộng mở, mang lại an ninh, sự bảo đảm và thịnh vượng cho khu vực cũng như người dân Mỹ.