Israel – Venezuela phá vỡ thế bế tắc, nối lại quan hệ lãnh sự sau 17 năm

Chính phủ Venezuela và Israel ngày 11/8 (giờ địa phương) cho biết hai nước đã nhất trí thiết lập một cơ chế phối hợp chính thức, nhằm cung cấp dịch vụ lãnh sự cho công dân của mỗi nước đang sinh sống tại quốc gia kia khi cần thiết, đồng thời tiếp tục hợp tác kỹ thuật song phương trong công tác ứng phó khẩn cấp và phục hồi sau động đất.

Thỏa thuận này không đồng nghĩa với việc 2 nước khôi phục hoàn toàn quan hệ ngoại giao, nhưng đã thiết lập kênh phối hợp chính thức đầu tiên kể từ khi hai nước cắt đứt quan hệ ngoại giao vào năm 2009.

Tháng 1/2009, sau khi Israel tiến hành chiến dịch quân sự tại Dải Gaza, Tổng thống Venezuela khi đó là Hugo Chávez đã tuyên bố trục xuất đại sứ Israel tại Venezuela và cắt đứt quan hệ ngoại giao với Israel.

Tuy nhiên, sau khi quân đội Mỹ bắt giữ và đưa Tổng thống Venezuela khi đó là Nicolás Maduro khỏi đất nước vào ngày 3/1 năm nay, chính phủ của Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez đã từng bước điều chỉnh chính sách đối ngoại. Venezuela không chỉ rời xa liên minh với Iran mà còn từng bước tăng cường quan hệ với Mỹ và đồng minh của Washington là Israel.

Hỗ trợ động đất trở thành cơ hội phá băng

Chính phủ Venezuela cho biết một trong những bối cảnh dẫn đến các cuộc tiếp xúc giữa hai bên là hai trận động đất mạnh xảy ra tại Venezuela ngày 24/6, với độ lớn lần lượt là 7,2 và 7,59. Sau động đất, một phái đoàn nhân đạo Israel đã đến Venezuela để hỗ trợ công tác cứu hộ. Sau đó, các quan chức cấp cao hai nước tiến hành thảo luận và cuối cùng nhất trí thiết lập cơ chế phối hợp dịch vụ lãnh sự.

Bộ Ngoại giao Israel cho biết thỏa thuận đạt được sau nhiều vòng đàm phán giữa Ngoại trưởng Gideon Sa’ar và Ngoại trưởng Venezuela Felix Plasencia González.

Trước khi thỏa thuận được công bố, Giáo sĩ trưởng Isaac Cohen, người đứng đầu Hiệp hội Người Israel tại Venezuela (Asociación Israelita de Venezuela), từng đề nghị ông Plasencia khôi phục quan hệ ngoại giao với Israel.

Trong một tuyên bố trên nền tảng X, ông Plasencia cho biết, sau khi Israel cử đội cứu hộ tới Venezuela, “hai bên nhất trí tiếp tục hợp tác kỹ thuật trong công tác ứng phó khẩn cấp và tái thiết sau thảm họa, đồng thời cung cấp dịch vụ lãnh sự cho công dân của mỗi nước đang sinh sống tại hai quốc gia”.

Sau đó, Bộ Ngoại giao Israel và chính phủ Venezuela cũng ra tuyên bố chung với nội dung tương tự: “Chính phủ hai nước đều nhận thức được tầm quan trọng của mối quan hệ giữa Israel và cộng đồng Do Thái tại Venezuela, vốn tạo thành một cầu nối quan trọng của tình hữu nghị lịch sử giữa hai nước”.

Một số nước Nam Mỹ chuyển hướng chính sách

Các nhà phân tích cho rằng cơ chế phối hợp mới trong tương lai có thể tạo điều kiện để công dân hai nước nhận được hỗ trợ lãnh sự. Mặc dù hiện tại hai bên chưa khôi phục quan hệ ngoại giao đầy đủ, động thái này được xem là tín hiệu cho thấy quan hệ giữa Venezuela và Israel đang ấm lên.

Gần đây, một số quốc gia Nam Mỹ cũng có những chuyển hướng chính sách nhằm cải thiện quan hệ với Israel. Chile và Honduras từng triệu hồi đại sứ tại Israel về nước để tham vấn trong thời gian diễn ra cuộc chiến ở Gaza năm 2023. Tuy nhiên, sau khi chính phủ mới lên nắm quyền, hai nước đã tái cử đại sứ tới Israel vào đầu tháng 8 năm nay.

Ngoài ra, sau khi Tổng thống mới đắc cử của Colombia, Abelardo de la Espriella, nhậm chức ngày 7/8, chính phủ Colombia ngày 10/8 tuyên bố công nhận yêu sách chủ quyền của Israel đối với Cao nguyên Golan. Chính sách này khác với lập trường của cựu Tổng thống Gustavo Petro đối với Israel.

Năm ngoái, Tổng thống Argentina Javier Milei cũng tuyên bố Argentina có kế hoạch chuyển Đại sứ quán nước này tại Israel tới Jerusalem vào năm 2026. Kế hoạch này đi theo hướng tương tự quyết định của Mỹ chuyển Đại sứ quán tại Israel tới Jerusalem vào năm 2018.