Tô Đông Pha: “Bất thức Lư Sơn chân diện mục”

Hơn một nghìn năm trước, thi nhân nổi tiếng thời nhà Tống, Tô Đông Pha, đã đi đến chùa Tây Lâm, núi Lư, nay nằm ở tỉnh Giang Tây. Xúc động trước vẻ đẹp hùng vĩ của ngọn núi nơi đây, ông đã viết bài thơ “Đề Tây Lâm Bích” (viết lên vách chùa Tây Lâm) nổi tiếng. Hai câu cuối của bài thơ này đã được yêu thích qua nhiều thế hệ vì thể hiện một triết lý sống sâu sắc bằng ngôn ngữ mộc mạc, giản dị.

Toàn bài thơ có nội dung như sau:

Hoành khán thành lĩnh trắc thành phong
Viễn cận cao đê các bất đồng.
Bất thức Lư Sơn chân diện mục
Chỉ duyên thân tại thử sơn trung.

Tạm dịch nghĩa:

Nhìn ngang thành dãy, nhìn nghiêng thành đỉnh
Xa gần cao thấp thấy khác nhau
Không biết hình dáng thật của núi Lư, 
Vì bản thân đứng ở trong núi này.

Hai câu thơ mở đầu: “Hoành khán thành lĩnh trắc thành phong, viễn cận cao đê các bất đồng” miêu tả những quan sát của tác giả trong chuyến đi qua núi Lư. Núi Lư là một ngọn núi rộng lớn với những thung lũng và những đỉnh núi lớn nhỏ. Du khách đứng ở những vị trí khác nhau sẽ thấy cảnh vật cũng khác nhau.

Hai câu thơ sau: “Bất thức lư sơn chân diện mục, chích duyến thân tại thử sơn trung” giống như “vẽ rồng điểm mắt”, làm nổi bật nên nét chính của bài thơ, thể hiện ra nỗi lòng của tác giả khi thưởng ngoạn núi Lư. Đi khắp núi Lư rồi mà không rõ hình dạng của ngọn núi. Vì tầm nhìn bị núi non giới hạn, những gì bản thân nhìn thấy chỉ là một bộ phận nhỏ của ngọn núi mà thôi.

Hai câu thơ cuối gợi cho người đọc nhiều liên tưởng, bởi không chỉ quan sát ngọn núi là thế, mà người ta khi nhìn sự vật sự việc cũng lại như vậy. Vì hoàn cảnh sống, nhân duyên trong quá khứ và hiện tại, cũng như mức độ tu dưỡng cá nhân là khác nhau cho nên tầm nhìn của mỗi người cũng khác nhau. Do đó, đối với cùng một sự việc thì mỗi người sẽ có phản ứng khác nhau, và quan điểm đánh giá của họ cũng khác nhau. Chỉ bằng cách bước ra khỏi góc nhìn hạn hẹp của chính mình và quan sát như người ngoài cuộc, quan sát ở tầm mắt rất cao rất xa, chúng ta mới có thể thực sự hiểu được toàn cảnh của một sự vật nào đó.

Triết lý này không chỉ giúp ích cho một người nhìn nhận sự việc hay xử lý mâu thuẫn. Vì con người trên đường đời đôi khi cảm thấy như mình rơi vào ngõ cụt, hoài nghi về tương lai và cảm thấy tâm thần bất an. Vào những lúc như vậy, nếu có thể thay đổi góc nhìn, rất có thể chúng ta sẽ nhìn thấy một tình cảnh mới. Giống như thay vì cúi đầu cất bước, hãy ngước nhìn lên bầu trời, bạn sẽ có thể khám phá ra một vẻ đẹp tinh tế khác trong tự nhiên.

Bài thơ của Tô Đông Pha là sự suy ngẫm độc đáo trong chuyến hành trình đi qua những ngọn núi. Sử dụng hình ảnh núi Lư, ông đã thể hiện triết lý sống sâu sắc bằng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu, tạo nên cảm giác gần gũi, tự nhiên. Ngay cả sau hàng nghìn năm, bài thơ này vẫn mang lại cho người đọc ấn tượng khó phai.

Theo Epoch Times tiếng Trung
Tác giả: Quán Minh
An Hòa biên tập

Xem thêm:

• Khi tâm thái thay đổi, cuộc sống sẽ tràn ngập niềm vui

Mời xem video: