Mỹ âm thầm hỗ trợ hàng chục tàu hàng vượt eo biển Hormuz

Dù căng thẳng giữa Mỹ và Iran tại vùng Vịnh vẫn ở mức cao, dữ liệu hàng hải cho thấy gần 40 tàu thương mại mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư đã lần lượt vượt qua eo biển Hormuz trong ba tuần qua với sự hỗ trợ âm thầm từ Hải quân Mỹ.

Theo dữ liệu của Lloyd’s List Intelligence, các tàu này đã phối hợp kín đáo với nhóm Hợp tác và Hướng dẫn Hàng hải dành cho Vận tải Thương mại (NCAGS) của Mỹ đặt tại Bahrain để lên kế hoạch hành trình an toàn qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Tổng biên tập Lloyd’s List, Richard Meade, cho biết một số chủ tàu đã chủ động gửi kế hoạch di chuyển cho NCAGS. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh quyết định đi lại hoàn toàn do các công ty vận tải đưa ra. “Các quyết định hàng hải hoàn toàn do đơn vị khai thác tàu tự thực hiện. Những người trong ngành nói với chúng tôi rằng đây không phải là hoạt động được điều phối tập trung”, ông nói.

Khác với các chiến dịch hộ tống công khai trước đây, Washington hiện áp dụng mô hình hỗ trợ kín đáo hơn, tập trung vào liên lạc, chia sẻ thông tin tình báo và giám sát từ xa. Đại tá Hải quân Tim Hawkins, Giám đốc phụ trách truyền thông của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), tuyên bố: “Dù quân đội Mỹ không thực hiện nhiệm vụ hộ tống, chúng tôi vẫn duy trì liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại muốn đi lại tự do và an toàn qua eo biển Hormuz, một hành lang quốc tế quan trọng đối với kinh tế khu vực và toàn cầu”.

Theo CNBC và Bloomberg, Mỹ còn khuyến nghị các tàu áp dụng chiến thuật di chuyển mới nhằm giảm nguy cơ bị tấn công. Một số tàu hàng đã tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) và di chuyển sát bờ biển Oman để tránh các bãi thủy lôi mà Iran có thể triển khai.

Chuyên gia Bryan Clark thuộc Viện Hudson nhận định: “Nếu tàu thương mại đi sát bờ biển đối diện với Iran và tắt thiết bị AIS, lực lượng Iran sẽ phải dựa vào radar hoặc các trạm quan sát để phát hiện mục tiêu và điều khiển máy bay không người lái hoặc tên lửa tấn công”. Ông cho rằng Hải quân Mỹ có khả năng phát hiện các hoạt động này và phản ứng nếu cần thiết.

Trong khi đó, chuyên gia Steve Wills của Trung tâm Chiến lược Hàng hải cho biết Mỹ có thể sử dụng các tàu chiến trang bị hệ thống AEGIS cùng máy bay cảnh báo sớm E-2D để thiết lập mạng lưới giám sát bao phủ toàn bộ khu vực, tạo ra một lớp bảo vệ “từ xa nhưng trực tiếp”.

Dấu hiệu rõ ràng nhất về vai trò bảo vệ của Mỹ xuất hiện hôm 2/6, khi CENTCOM thông báo đã bắn hạ một máy bay không người lái của Iran đang nhắm vào tàu thương mại, đồng thời tiến hành cuộc tấn công “tự vệ” nhằm vào một trạm điều khiển trên đảo Qeshm của Iran.

Tại phiên điều trần ở Hạ viện Mỹ ngày 3/6, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết các máy bay không người lái của Iran thiếu độ chính xác và có thể gây ra thảm họa môi trường nếu đánh trúng tàu hàng. Ông khẳng định: “Nếu họ không nổ súng vào những con tàu đó, chúng tôi sẽ không nổ súng. Nhưng chúng tôi buộc phải đáp trả”.

Dù một số tàu đã vượt qua Hormuz thành công, lưu lượng vận tải qua tuyến đường biển này vẫn thấp hơn đáng kể so với trước xung đột. Các chủ tàu hiện phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa nguy cơ bị Iran tấn công hoặc nguy cơ chịu các biện pháp trừng phạt từ Mỹ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuần trước cũng ám chỉ Washington đang triển khai chiến dịch hỗ trợ tương tự. Ông cho rằng nhờ các hoạt động của quân đội Mỹ tại eo biển Hormuz, “dù công khai hay âm thầm”, hoạt động hàng hải cuối cùng sẽ trở lại bình thường.